หลายคนอาจมองข้ามความผิดปกติเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นกับดวงตาของเด็ก เช่น ตาเข ตาแดง หรืออาการมองเห็นผิดปกติ เพราะคิดว่าเป็นเพียงปัญหาทั่วไปที่สามารถหายได้เอง แต่รู้หรือไม่ว่าอาการบางอย่างอาจเป็นสัญญาณเตือนของมะเร็งจอประสาทตา โรคมะเร็งที่พบได้ในเด็ก ซึ่งหากตรวจพบล่าช้าอาจส่งผลต่อการมองเห็นและสุขภาพดวงตาในระยะยาวได้
บทความนี้จะพาทุกคนไปทำความรู้จักกับมะเร็งจอประสาทตา ตั้งแต่สาเหตุ มะเร็งตาอาการเริ่มต้น วิธีการตรวจวินิจฉัย ไปจนถึงแนวทางการรักษา เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่สามารถเฝ้าระวังความผิดปกติของดวงตาและพาบุตรหลานเข้ารับการตรวจได้อย่างเหมาะสม
KEY TAKEAWAY
สารบัญบทความ
มะเร็งจอประสาทตา (Retinoblastoma) คือโรคมะเร็งที่เกิดจากความผิดปกติของเซลล์บริเวณจอประสาทตา ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของดวงตาที่ทำหน้าที่รับแสงและส่งสัญญาณภาพไปยังสมอง โรคนี้พบได้บ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะในช่วงอายุต่ำกว่า 5 ปี และสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งในดวงตาข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง ขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคและปัจจัยทางพันธุกรรมของแต่ละบุคคล
มะเร็งจอประสาทตาในเด็กสามารถแบ่งประเภทได้ตามลักษณะการเกิดโรคและความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม ซึ่งช่วยให้แพทย์ประเมินความรุนแรงของโรคและวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม โดยประเภทของมะเร็งจอประสาทตาแบ่งได้ดังนี้
มะเร็งจอประสาทตาเป็นโรคมะเร็งที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก เนื่องจากจอประสาทตาเป็นเนื้อเยื่อที่มีการพัฒนาและแบ่งตัวอย่างรวดเร็วในช่วงวัยเด็ก จึงมีโอกาสเกิดความผิดปกติของเซลล์ได้มากกว่าช่วงวัยอื่น โดยโรคนี้มักพบในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี และสามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่แรกเกิดจนถึงช่วงวัยเด็กตอนต้น
สาเหตุสำคัญของการเกิดมะเร็งจอประสาทตาในเด็กมักเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของยีน RB1 ซึ่งมีหน้าที่ควบคุมการเจริญเติบโตและการแบ่งตัวของเซลล์ เมื่อยีนดังกล่าวเกิดความผิดปกติ เซลล์บริเวณจอประสาทตาอาจแบ่งตัวอย่างไม่สามารถควบคุมได้และพัฒนาเป็นก้อนมะเร็ง โดยความผิดปกตินี้อาจเกิดจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากพ่อแม่ หรือเกิดขึ้นภายหลังจากการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ในร่างกาย
ด้วยเหตุนี้ ผู้ปกครองจึงควรหมั่นสังเกตความผิดปกติของดวงตาในเด็ก เช่น ตาเป็นสีขาวเมื่อถูกแสงแฟลช ตาเหล่ ตาเข หรือการมองเห็นผิดปกติ เพราะการตรวจพบมะเร็งตาตั้งแต่อาการเริ่มต้น จะช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสมและเพิ่มโอกาสในการรักษาการมองเห็นของเด็กได้
มะเร็งจอประสาทตา เกิดจากความผิดปกติของเซลล์บริเวณจอประสาทตาที่มีการเจริญเติบโตและแบ่งตัวมากกว่าปกติ โดยสาเหตุหลักมักเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของยีนที่ควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์ ซึ่งสามารถแบ่งได้ดังนี้
มองภาพไม่ชัด ค่าสายตาเปลี่ยนไป เลนส์ตาเริ่มขุ่น อาจเป็นสัญญาณของต้อกระจก อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่ : รู้ทัน โรคต้อกระจก (Cataract) สาเหตุ อาการ วิธีรักษา และวิธีป้องกัน
มะเร็งจอประสาทตาในระยะแรกอาจไม่มีอาการแสดงที่ชัดเจน ทำให้ผู้ปกครองสังเกตได้ยาก แต่เมื่อก้อนมะเร็งมีขนาดใหญ่ขึ้น อาจเริ่มพบความผิดปกติของดวงตาหรือการมองเห็นได้ โดยมะเร็งตาในเด็กอาการที่ควรเฝ้าระวัง มีดังนี้
หากพบอาการผิดปกติเหล่านี้ ควรเข้ารับการตรวจจากจักษุแพทย์โดยเร็ว เนื่องจากการตรวจพบมะเร็งจอประสาทตาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม
การวินิจฉัยมะเร็งจอประสาทตาจำเป็นต้องอาศัยการตรวจโดยจักษุแพทย์ร่วมกับการตรวจเพิ่มเติม เพื่อประเมินลักษณะของก้อนมะเร็ง ตำแหน่งที่เกิดโรค และวางแผนการรักษาที่เหมาะสม โดยวิธีการตรวจที่ใช้ ได้แก่
ตาพร่ามัว มองเห็นแคบลง อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคต้อหิน อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่ : รับมือกับโรค “ต้อหิน” ภัยเงียบต้องระวัง รู้ทันสาเหตุก่อนเสี่ยงตาบอด
การรักษามะเร็งจอประสาทตามีเป้าหมายสำคัญคือการควบคุมเซลล์มะเร็ง รักษาการมองเห็น และลดความเสี่ยงที่โรคจะลุกลาม โดยแพทย์จะพิจารณาวิธีการรักษาตามขนาดและตำแหน่งของก้อนมะเร็ง อายุของเด็ก และความรุนแรงของโรค ซึ่งแนวทางการรักษามะเร็งจอประสาทตาในเด็กมีดังนี้
การรักษามะเร็งจอประสาทตาอาจมีผลข้างเคียงแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับวิธีการรักษา ตำแหน่งและขนาดของก้อนมะเร็ง รวมถึงสภาพร่างกายของเด็ก โดยการรักษาด้วยเคมีบำบัดอาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ผมร่วง หรือภูมิคุ้มกันลดลงชั่วคราว ขณะที่การรักษาด้วยเลเซอร์หรือการรักษาด้วยความเย็นอาจส่งผลต่อเนื้อเยื่อบริเวณใกล้เคียงได้
ในกรณีที่ต้องผ่าตัดนำลูกตาออก เด็กอาจต้องได้รับการดูแลด้านการปรับตัวและการใช้ชีวิตหลังการรักษา อย่างไรก็ตาม ผลข้างเคียงไม่ได้เกิดขึ้นกับผู้ป่วยทุกราย และสามารถดูแลได้ภายใต้การติดตามของแพทย์อย่างใกล้ชิด การวางแผนการรักษามะเร็งจอประสาทตาในเด็กอย่างเหมาะสมจึงมีส่วนสำคัญในการควบคุมโรคและช่วยรักษาคุณภาพชีวิตของเด็กในระยะยาว
มะเร็งจอประสาทตาเป็นโรคมะเร็งที่พบได้ในเด็กเล็ก เกิดจากความผิดปกติของเซลล์บริเวณจอประสาทตา ซึ่งอาจส่งผลต่อการมองเห็นหากไม่ได้รับการตรวจและรักษาอย่างเหมาะสม การสังเกตสัญญาณเตือน เช่น รูม่านตาสะท้อนแสงสีขาว ตาเข หรือความผิดปกติด้านการมองเห็น จะช่วยให้สามารถเข้ารับการวินิจฉัยได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
แนวทางการรักษามะเร็งจอประสาทตาในเด็กขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และระยะของโรค โดยแพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยเลเซอร์ การรักษาด้วยความเย็น เคมีบำบัด การฉายรังสี หรือการผ่าตัดตามความเหมาะสม สำหรับผู้ปกครองที่ต้องการเข้ารับคำปรึกษา ที่ โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ มีทีมแพทย์เฉพาะทางและความพร้อมด้านการตรวจวินิจฉัย เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมสำหรับเด็กแต่ละราย
ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
References
American Cancer Society. (2025, September 12). Retinoblastoma. https://www.cancer.org/cancer/types/retinoblastoma.html
National Cancer Institute. (n.d.). Retinoblastoma—patient version. National Institutes of Health. https://www.cancer.gov/types/retinoblastoma
Kaur, K., & Patel, B.C. (2025, February 17). Retinoblastoma. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545276/
มะเร็งจอประสาทตาสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้ในบางราย ขึ้นอยู่กับชนิด ระยะของโรค และการตอบสนองต่อการรักษา ผู้ป่วยจึงควรเข้ารับการติดตามอาการตามนัดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้แพทย์สามารถตรวจพบความผิดปกติและวางแผนดูแลได้อย่างเหมาะสม
มะเร็งจอประสาทตาเป็นมะเร็งที่เกิดขึ้นบริเวณจอประสาทตา ซึ่งพบได้บ่อยในเด็กเล็ก แตกต่างจากมะเร็งตาชนิดอื่นที่อาจเกิดขึ้นในส่วนต่าง ๆ ของดวงตา เช่น เปลือกตา ม่านตา หรือเนื้อเยื่อภายในลูกตา โดยแต่ละชนิดมีสาเหตุ อาการ และแนวทางการรักษาที่แตกต่างกัน
มะเร็งจอประสาทตาในเด็กไม่ใช่โรคติดต่อ แต่ในบางรายอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของยีน RB1 ที่สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากพ่อแม่สู่ลูกได้ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้
