บทความสุขภาพ

ภาวะม่านตาอักเสบเกิดจากอะไร? ภัยคุกคามดวงตาที่ควรรีบรักษา

บทความโดย: seoteam seoteam วันที่เผยแพร่: 4 เมษายน 2569 วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

ม่านตาอักเสบ

ภาวะม่านตาอักเสบ อาจเริ่มต้นด้วยอาการเล็กน้อย เช่น ตาแดงหรือปวดตา แต่หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจลุกลามจนส่งผลต่อการมองเห็นและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ การเข้าใจว่า ม่านตาอักเสบเกิดจากอะไร อาการเป็นอย่างไร และม่านตาอักเสบมีวิธีรักษาแบบใด จะช่วยให้สามารถดูแลดวงตาและลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็นได้อย่างมีประสิทธิภาพ


KEY TAKEAWAY

  • ม่านตาอักเสบคือภาวะการอักเสบของเนื้อเยื่อชั้นกลางของลูกตา ซึ่งมีผลต่อโครงสร้างสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็น
  • สาเหตุของม่านตาอักเสบมีหลายปัจจัย เช่น การติดเชื้อ โรคภูมิคุ้มกัน หรือการบาดเจ็บที่ดวงตา
  • อาการของม่านตาอักเสบที่พบบ่อยได้แก่ ตาแดง ปวดตา แพ้แสง และการมองเห็นลดลง
  • หากไม่ได้รับการรักษาม่านตาอักเสบ อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ต้อหิน ต้อกระจก หรือจอประสาทตาบวม ซึ่งส่งผลต่อการมองเห็น
  • การตรวจวินิจฉัยและรักษาโดยจักษุแพทย์ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็นถาวร

สารบัญบทความ


ม่านตาอักเสบคืออะไร? 

ม่านตาอักเสบ หรือ Uveitis คือภาวะการอักเสบที่เกิดขึ้นกับชั้น "ยูเวีย" (Uvea) ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อชั้นกลางของลูกตา ประกอบด้วยม่านตา (Iris), เนื้อเยื่อซิลเลียรี (Ciliary body) และชั้นโครอยด์ (Choroid) ชั้นเนื้อเยื่อเหล่านี้เต็มไปด้วยหลอดเลือดที่มาหล่อเลี้ยงดวงตา เมื่อเกิดการอักเสบจะทำให้เม็ดเลือดขาวและสารก่อการอักเสบกระจายเข้าไปในช่องว่างภายในดวงตา และทำลายเนื้อเยื่อต่าง ๆ ให้ทำงานได้น้อยลง

คำถามที่ว่าม่านตาอักเสบอันตรายไหม? จึงตอบได้ว่าเป็นภาวะที่อันตรายต่อการมองเห็นอย่างมาก เพราะอาจทำให้การมองเห็นลดลง หรือเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น ตาเป็นต้อ และสูญเสียการมองเห็นถาวร


สาเหตุการอักเสบของม่านตามีอะไรบ้าง? 

ม่านตา อักเสบ สาเหตุ

ม่านตาอักเสบเกิดได้จากหลายสาเหตุ โดยมักจะแบ่งสาเหตุออกเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ เพื่อความสะดวกในการวางแผนรักษาดังนี้

  • การติดเชื้อ (Infectious Uveitis) : เกิดจากเชื้อไวรัส (เช่น เริม, งูสวัด, CMV), แบคทีเรีย (เช่น วัณโรค, ซิฟิลิส), เชื้อรา หรือเชื้อโปรโตชัว
  • โรคระบบภูมิคุ้มกันผิดปกติ (Non-infectious/Autoimmune) : ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันมาทำลายเนื้อเยื่อตนเอง เช่น โรคข้อสันหลังอักเสบยึดติด (Ankylosing Spondylitis), โรคลูปัสหรือโรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE), โรคเบเชต (Behcet’s disease) และโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ เป็นต้น
  • การได้รับอุบัติเหตุ (Trauma) : การถูกกระแทกที่ดวงตาอย่างแรง หรือการผ่าตัดตารักษาต้อเนื้อ, ต้อลมหรือต้อกระจก
  • ผลข้างเคียงจากยา : ยาบางชนิด เช่น ยารักษาโรคกระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต (Bisphosphonates) อาจกระตุ้นให้เกิดม่านตาอักเสบได้
  • ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด : ในผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจตรวจไม่พบสาเหตุจำเพาะแม้จะทำการตรวจอย่างละเอียดแล้วก็ตาม

ม่านตาอักเสบมีกี่ประเภท? 

ประเภทของม่านตาอักเสบมักแบ่งตามตำแหน่งที่เกิดการอักเสบภายในดวงตา ดังนี้

  • ม่านตาอักเสบส่วนหน้า (Anterior Uveitis) : คือประเภทที่พบได้บ่อยที่สุด โดยการอักเสบจะเกิดขึ้นบริเวณม่านตา (Iris) และเนื้อเยื่อรอบ ๆ ผู้ป่วยมักมีอาการตาแดงและปวดตาเด่นชัด
  • ม่านตาอักเสบส่วนกลาง (Intermediate Uveitis) : เกิดการอักเสบในส่วนวุ้นตา (Vitreous) เป็นหลัก ผู้ป่วยมักมองเห็นจุดดำหรือหยากไย่ลอยไปมา และอาจมีเส้นเลือดจอตาอักเสบร่วมด้วย
  • ม่านตาอักเสบส่วนหลัง (Posterior Uveitis) : เป็นการอักเสบบริเวณจอตาหรือชั้นโครอยด์ ส่งผลให้การมองเห็นมัวลงอย่างรวดเร็ว และอาจสูญเสียการมองเห็นถาวรได้
  • ม่านตาอักเสบตลอดทั้งส่วนของลูกตา (Panuveitis) : คือภาวะที่มีการอักเสบเกิดขึ้นในทุกส่วนของยูเวีย ถือเป็นภาวะที่รุนแรง

ลักษณะอาการม่านตาอักเสบ

ม่านตาอักเสบ จะแสดงอาการแตกต่างกันไปตามความรุนแรงและตำแหน่งที่เป็น โดยแบ่งลักษณะการดำเนินโรคได้เป็น 2 รูปแบบหลัก คือ

  • ม่านตาอักเสบแบบเฉียบพลัน : ผู้ป่วยจะมีอาการตาแดง ปวดตา ตาสู้แสงไม่ได้ น้ำตาไหลบ่อย และสายตามัวลงอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่วัน
  • ม่านตาอักเสบแบบเรื้อรัง : อาการอาจไม่รุนแรงแต่จะเป็นต่อเนื่องเกิน 3 เดือน ผู้ป่วยมักจะชะล่าใจเพราะคิดว่าม่านตาอักเสบอาจหายเองได้ แต่ความจริงแล้วการอักเสบจะค่อย ๆ ทำลายเนื้อเยื่อตาไปทีละน้อยจนตามัวลงถาวรและอาจถึงขั้นตาบอดได้

ภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากม่านตาอักเสบ

ผู้ป่วยม่านตาอักเสบที่ไม่ได้ใช้วิธีรักษาอย่างเหมาะสมและทันเวลา อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ยากต่อการแก้ไข ดังนี้

  • ต้อหิน (Secondary Glaucoma) : การอักเสบขัดขวางการระบายน้ำเลี้ยงลูกตา ทำให้ความดันตาสูงขึ้นจนทำลายเส้นประสาทตา
  • ต้อกระจก (Cataract) : การอักเสบเรื้อรังส่งผลให้เลนส์ตาขุ่นมัวลงอย่างรวดเร็ว
  • พังผืดในลูกตา (Synechiae) : ม่านตาอักเสบอาจทำให้เกิดพังผืดยึดติดระหว่างม่านตากับเลนส์ตาด้านหลัง (Eye Synechiae) จนรูม่านตาผิดรูป
  • จอประสาทตาบวม : ส่งผลกระทบต่อจุดรับภาพชัด ทำให้ภาพที่เห็นบิดเบี้ยวหรือมืดไปบางส่วน

การตรวจวินิจฉัยม่านตาอักเสบ

การตรวจวินิจฉัยม่านตาอักเสบ จักษุแพทย์จะทำการซักประวัติอย่างละเอียดเพื่อหาความเชื่อมโยงกับโรคทางกายอื่น ๆ พร้อมทั้งดำเนินการตรวจสุขภาพตาดูความผิดปกติภายในตาด้วยกล้องจุลทรรศน์สำหรับตรวจตา (Slit-lamp) เพื่อหาเซลล์อักเสบในช่องลูกตา

นอกจากนี้อาจมีการตรวจอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น การตรวจเลือดเพื่อหาค่าการอักเสบหรือเชื้อต่าง ๆ การตรวจผิวหนัง หรือการเอกซเรย์ เนื่องจากภาวะม่านตาอักเสบสามารถเกิดขึ้นได้จากโรคทางกายอื่น ๆ ที่แฝงอยู่ การวินิจฉัยที่แม่นยำจะช่วยให้แพทย์ระบุได้ว่าม่านตาอักเสบรักษาหายไหม และควรใช้แผนการรักษาในระยะยาวอย่างไร


แนวทางการรักษาภาวะม่านตาอักเสบ

ม่านตาอักเสบ วิธีรักษา

เมื่อทราบว่าม่านตาอักเสบเกิดจากอะไร แพทย์จะวางแผนการรักษาเพื่อยับยั้งการอักเสบและป้องกันภาวะแทรกซ้อน ดังนี้

  • การใช้ยาสเตียรอยด์ (Corticosteroids) : ใช้ยาหยอดตาหากมีการอักเสบที่ส่วนหน้า แต่หากเป็นส่วนกลางหรือส่วนหลังจะใช้ชนิดรับประทาน ให้ทางหลอดเลือด หรือฉีดเข้าวุ้นตาตามความเหมาะสม
  • ยาหยอดตา : ช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดจากการอักเสบของม่านตา
  • ยากดภูมิคุ้มกัน : พิจารณาใช้เมื่ออาการรุนแรงหรือผู้ป่วยจำเป็นต้องใช้สเตียรอยด์ติดต่อกันเป็นเวลานาน 
  • ยาปฏิชีวนะหรือยาต้านไวรัส : ใช้ในกรณีที่ตรวจพบว่าการอักเสบมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อ 

แนวทางการป้องกันม่านตาอักเสบ 

การป้องกันภาวะม่านตาอักเสบอาจทำไม่ได้ทั้งหมด เพราะเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยวิธีดังนี้

  • รักษาสุขอนามัย : หลีกเลี่ยงอาหารดิบหรือแหล่งน้ำที่ไม่สะอาด เพื่อป้องกันการติดเชื้อพยาธิหรือแบคทีเรียที่อาจลุกลามสู่ดวงตา
  • ตรวจสุขภาพตาเป็นประจำ : ควรตรวจตาเป็นประจำ 1 ครั้งต่อปี เพื่อค้นหาความผิดปกติตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน
  • พักผ่อนให้เพียงพอ : ความเครียดและการพักผ่อนน้อยเป็นปัจจัยกระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันแปรปรวนจนเกิดการอักเสบได้
  • ไม่ซื้อยาหยอดตาใช้เอง : หากมีอาการตาแดงหรือตามัว ควรรีบพบแพทย์แทนการรักษาเอง เพราะยาบางชนิดอาจทำให้อาการแย่ลง
  • สวมแว่นหรืออุปกรณ์ป้องกันตา : สำหรับผู้ที่ประกอบอาชีพหรือชอบทำกิจกรรมที่มีความเสี่ยง ควรสวมอุปกรณ์ปกป้องดวงตาเสมอ เพื่อลดผลกระทบหากเกิดอุบัติเหตุขึ้น

ม่านตาอักเสบ ภาวะที่หลายคนอาจมองข้าม เสี่ยงตาบอดไม่รู้ตัว

ม่านตาอักเสบ เป็นภาวะอักเสบของเนื้อเยื่อชั้นกลางของลูกตาที่อาจส่งผลต่อการมองเห็นหากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม โดยมีสาเหตุได้จากหลายปัจจัยทั้งการติดเชื้อ โรคภูมิคุ้มกัน หรือการบาดเจ็บที่ดวงตา โดยผู้ป่วยมักมีอาการ เช่น ตาแดง ปวดตา หรือการมองเห็นพร่ามัว

หากมีอาการผิดปกติ อย่ารอช้าที่จะเข้ารับการตรวจวินิจฉัยเพื่อการรักษาที่ทันท่วงที โดยสามารถขอรับคำปรึกษาได้ที่ โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ ซึ่งมีทีมจักษุแพทย์เฉพาะทาง พร้อมเทคโนโลยีการตรวจวินิจฉัยที่ทันสมัย จึงวางแผนรักษาได้อย่างตรงจุด แม่นยำ ช่วยให้คุณรักษาดวงตาคู่สำคัญไว้ได้

ช่องทางติดต่อ


References

Mayo Clinic Staff. (2025, September 20). Uveitis. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/uveitis/symptoms-causes/syc-20378734

Uveitis. (2024, March 20). NHS. https://www.nhs.uk/conditions/uveitis/


คำถามที่พบบ่อย

ใครมีความเสี่ยงเป็นม่านตาอักเสบ?

ผู้ที่มีโรคแพ้ภูมิตัวเอง (Autoimmune), ผู้ติดเชื้อไวรัส/แบคทีเรียเรื้อรัง และผู้ที่มีประวัติอุบัติเหตุทางดวงตา มีความเสี่ยงสูงกว่าบุคคลทั่วไป

ม่านตาอักเสบกับต้อหินต่างกันอย่างไร?

ม่านตาอักเสบ เป็นภาวะการอักเสบของเนื้อเยื่อภายในลูกตา ส่วนต้อหินเป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับความดันในลูกตาสูงจนทำลายเส้นประสาทตา แม้จะเป็นคนละภาวะ แต่บางครั้งม่านตาอักเสบอาจนำไปสู่ต้อหินได้

แพทย์ประจำศูนย์

นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
บทความและสุขภาพอื่นที่น่าสนใจ