ดวงตาของเรามีความเสี่ยงต่อโรคได้หลายชนิด เช่น จอประสาทตาลอก ต้อกระจก รวมถึงต้อหิน ซึ่งเป็นภัยเงียบที่หลายคนไม่รู้ตัว เพราะระยะเริ่มต้นมักไม่มีอาการชัดเจน กว่าจะสังเกตเห็นความผิดปกติ การมองเห็นอาจถูกทำลายไปแล้วโดยไม่สามารถย้อนกลับได้ ดังนั้น การรู้ทันสาเหตุ สัญญาณเตือน และปัจจัยเสี่ยงของต้อหินจึงเป็นเรื่องสำคัญ บทความนี้จะพาไปรู้จักวิธีสังเกตอาการและแนวทางรับมือกัน
KEY TAKEAWAY
สารบัญบทความ
โรคต้อหิน (Glaucoma) หรือที่เรียกชื่อกันโดยทั่วไปว่าต้อหิน เป็นโรคที่เกิดขึ้นได้กับดวงตาโดยเฉพาะกับผู้ที่กำลังเข้าสู่วัยทอง (Menopause) และวัยผู้สูงอายุ ผู้ป่วยมักไม่รู้ตัวว่าตนเองกำลังเป็นต้อหิน เนื่องจากผู้ป่วยต้อหินไม่สามารถสังเกตเห็นอาการเริ่มต้นได้จากภายนอกได้เลย หากไม่ได้รับการตรวจตาและวินิจฉัยจากจักษุแพทย์อย่างสม่ำเสมอทุกปี เพื่อป้องกันและสามารถรักษาต้อหินได้ทันเวลา หากได้รับการรักษาช้า อาจเสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรได้
ต้อหินสามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภทหลักตามลักษณะของมุมระบายน้ำหล่อเลี้ยงในลูกตา ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ควบคุมความดันภายในดวงตา ได้แก่
ต้อหินแบบมุมปิด เกิดจากม่านตาถูกดันให้ยกตัวขึ้นจนปิดมุมตา ทำให้น้ำในลูกตาระบายออกผ่าน Trabecular Meshwork หรือเนื้อเยื่อคล้ายตะแกรงที่มุมตาไม่ได้ ส่งผลให้ความดันลูกตาสูงขึ้นและพัฒนาเป็นต้อหินในที่สุด โดยแบ่งลักษณะการเกิดต้อหินปิดได้ 2 รูปแบบตามความฉุกเฉินของอาการ ดังนี้
ต้อหินเปิด เกิดจากการอุดตันของ Trabecular Meshwork ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อคล้ายตะแกรงที่ทำหน้าที่กรองและระบายน้ำออกจากดวงตา เมื่อการไหลเวียนติดขัด ทำให้ความดันลูกตาค่อย ๆ เพิ่มสูงขึ้นและพัฒนาเป็นต้อหินโดยที่ม่านตาไม่ได้ปิดกั้นมุมระบายน้ำ
ต้อหิน เกิดจากอะไร? โดยหลักแล้ว ต้อหินเกิดจากการเสื่อมของเส้นใยประสาทตา ทำให้ขั้วประสาทตา (Optic Disc) ถูกทำลาย ซึ่งสาเหตุสำคัญมักเกี่ยวข้องกับความดันลูกตาสูงกว่าปกติ (มากกว่า 22 มม. ปรอท) เมื่อการระบายน้ำหล่อเลี้ยงลูกตา (Aqueous Humor) ผ่านช่องระบายบริเวณรอยต่อกระจกตาดำและตาขาวทำงานผิดปกติ น้ำจึงคั่งค้างจนความดันเพิ่มขึ้น คล้ายลูกโป่งที่ถูกเติมน้ำมากเกินไป ความดันลูกตาจะกดทับเส้นประสาทตา ส่งผลให้เซลล์ประสาทค่อย ๆ เสื่อมและนำไปสู่โรคต้อหินในที่สุด นอกจากนี้ การเสื่อมตามอายุที่มากขึ้นก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่พบได้บ่อย
อาการของต้อหินมักเริ่มจากการมองเห็นด้านข้างค่อย ๆ แคบลงโดยไม่รู้ตัว ภาพพร่ามัว หรือมองเห็นไม่ชัดในที่มืด โดยในระยะแรกผู้ป่วยจำนวนมากแทบไม่มีอาการผิดปกติชัดเจน จึงทำให้โรคลุกลามโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะต้อหินมุมเปิดที่ดำเนินโรคแบบค่อยเป็นค่อยไป ต้อหินมักมีอาการที่สามารถสังเกตได้ดังนี้
ปัจจัยเสี่ยงของต้อหินมีหลายประการ ทั้งจากอายุ พันธุกรรม สุขภาพโดยรวม และพฤติกรรมการใช้ชีวิต หากรู้ทันปัจจัยเสี่ยงจะช่วยให้สามารถเฝ้าระวังและตรวจคัดกรองได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ลดโอกาสสูญเสียการมองเห็นถาวร ปัจจัยเสี่ยงที่ทุกคนต้องรู้ ได้แก่
การวินิจฉัยต้อหินจำเป็นต้องอาศัยการตรวจหลายด้านร่วมกัน โดยจักษุแพทย์จะประเมินดังนี้
ทั้งนี้ การวินิจฉัยว่าเป็นต้อหินหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์ โดยพิจารณาจากผลการตรวจหลายองค์ประกอบร่วมกัน ไม่ใช่เพียงค่าความดันลูกตาเพียงอย่างเดียว
ต้อหินมีวิธีรักษาที่หลากหลายเพื่อลดความดันลูกตาและชะลอการเสื่อมของเส้นประสาทตา แม้การมองเห็นที่สูญเสียไปแล้วจะไม่สามารถฟื้นกลับมาได้ แต่การรักษาต้อหินอย่างต่อเนื่องจะช่วยควบคุมโรคและป้องกันการลุกลามได้ โดยมีวิธีรักษา ดังนี้
โรคต้อหินไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้แต่สามารถป้องกันได้ แม้เป็นโรคที่อาจเกิดขึ้นได้จากพันธุกรรม แต่การลดความเสี่ยงอื่นๆย่อมเป็นผลดี เพื่อหลีกเลี่ยงการเกิดโรคต้อหินให้ได้มากที่สุด โดยวิธีการป้องกันโรคต้อหินมีดังนี้
ต้อหินคือโรคตาภัยเงียบที่ทำลายเส้นประสาทตาโดยไม่รู้ตัว ความเสียหายไม่อาจย้อนคืนได้ แต่สามารถชะลอได้หากตรวจพบเร็วและรักษาทันท่วงที การรู้ทันอาการและปัจจัยเสี่ยงจึงสำคัญต่อการปกป้องการมองเห็นในระยะยาว
หากมีความเสี่ยงหรือสงสัยว่าเป็นต้อหิน ควรตรวจตากับจักษุแพทย์โดยเร็ว โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ เราดูแลคุณเสมือนเพื่อนบ้าน พร้อมทีมจักษุแพทย์เฉพาะทางที่ให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม เพื่อความมั่นใจทุกครั้งที่เข้ารับบริการ
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อรับการรักษาได้ที่
References
American Academy of Ophthalmology. (n.d.). What is glaucoma?https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-glaucoma
Mayo Clinic. (2020, October 23). Glaucoma.https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/glaucoma/symptoms-causes/syc-20372839
National Eye Institute. (2021, July 23). Laser treatment for glaucoma.https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/treatment
ต้อหินเป็นโรคตาที่อันตรายเพราะทำลายเส้นประสาทตาแบบถาวรและไม่สามารถฟื้นกลับได้ หากไม่รักษาอาจเสี่ยงตาบอดถาวร
ต้อหินเกิดจากความดันลูกตาสูงทำลายเส้นประสาทตา ส่วนต้อกระจกเกิดจากเลนส์ตาขุ่น ทำให้มองภาพมัวและสามารถรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนเลนส์ได้
