บทความสุขภาพ

โรคตาในเด็ก สังเกตอาการผิดปกติของดวงตาลูกน้อยได้อย่างไร?

บทความโดย: seoteam seoteam วันที่เผยแพร่: 2 มิถุนายน 2568 วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

โรคตาในเด็ก

ดวงตาเปรียบเสมือนหน้าต่างสู่โลกกว้าง การมองเห็นจึงเป็นพื้นฐานสำคัญต่อการเรียนรู้และพัฒนาการทักษะของเด็ก แต่ทว่าโรคตาในเด็กกลับเป็นปัญหาสุขภาพที่ส่งผลกระทบอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นโรคต้อกระจกในเด็ก ภาวะเด็กตาเหล่ หรือโรคตาเด็กอื่น ๆ ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสม อาจทำให้เด็กมีพัฒนาการการเรียนรู้และคุณภาพชีวิตที่แย่ลงได้ 

เนื้อหาในบทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรคตาในเด็ก วิธีสังเกตอาการและแนวทางป้องกัน เพื่อให้ลูกน้อยมีดวงตาที่สดใสและเติบโตได้อย่างสมบูรณ์


สารบัญบทความ


รู้ทัน! โรคตาในเด็กมีอะไรบ้าง?

ตาเด็กแรกเกิด

โรคตาในเด็กสามารถเกิดได้ตั้งแต่แรกเกิดจนถึงวัยเรียน โดยแต่ละช่วงวัยจะมีลักษณะและความเสี่ยงที่แตกต่างกัน ซึ่งโรคตาในเด็กที่สามารถเกิดขึ้นได้ตามช่วงวัยมีดังนี้

โรคตาในเด็กที่คลอดก่อนกำหนด

เด็กที่คลอดก่อนกำหนดอาจมีความเสี่ยงต่อโรคจอประสาทตาเสื่อมได้ หากได้รับออกซิเจนมากเกินไปในช่วงแรกเกิด และโรคจอประสาทตาเสื่อมก็เป็นสาเหตุสำคัญที่อาจทำให้ตาเด็กแรกเกิดมีภาวะตาบอดได้ ซึ่งโรคตาในเด็กกลุ่มนี้จำเป็นต้องได้รับการตรวจคัดกรองอย่างใกล้ชิดตั้งแต่แรกเกิด

โรคตาในเด็กทารก

พัฒนาการการมองเห็นของทารกวัยนี้จะค่อย ๆ ชัดเจนขึ้น เริ่มมองตามวัตถุและจดจำใบหน้าได้ หากสังเกตเห็นความผิดปกติ เช่น ตาทารกแรกเกิดมีลักษณะขุ่นมัว หรือเด็กทารกตาเหล่ อาจเป็นสัญญาณของโรคอันตรายอย่างต้อกระจกในเด็ก หรือต้อหินแต่กำเนิด นอกจากนี้ยังมีภาวะท่อน้ำตาอุดตัน ที่ทำให้มีน้ำตาเอ่อหรือขี้ตามากกว่าปกติ ซึ่งควรได้รับการวินิจฉัยและรักษาโดยเร็ว

โรคตาในเด็กก่อนวัยเรียน

ในวัยนี้เด็กจะเริ่มสำรวจสิ่งรอบตัวด้วยสายตาอย่างกระตือรือร้น หากลูกมีอาการมองเห็นไม่ชัด เอียงคอ หรือกะพริบตาบ่อย อาจเป็นสัญญาณของภาวะสายตาผิดปกติ เช่น สายตาสั้น ยาว หรือเอียง ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะตาขี้เกียจได้ นอกจากนี้ ตากุ้งยิง ซึ่งเกิดจากการอุดตันและการอักเสบของต่อมไขมันที่เปลือกตา ก็เป็นอีกโรคที่พบบ่อยในเด็กวัยนี้ 

โรคตาในเด็กวัยเรียนที่อายุ 6 ปีขึ้นไป

เด็กวัยนี้มีการใช้สายตาในการเรียนรู้และทำกิจกรรมต่าง ๆ มากขึ้น พัฒนาการทางสายตาจะสมบูรณ์เกือบเต็มที่ หากเด็กเริ่มบ่นว่ามองกระดานไม่ชัด ปวดศีรษะ หรือต้องหรี่ตามอง อาจบ่งบอกถึงภาวะสายตาผิดปกติอย่างสายตาสั้น ยาว หรือเอียง ที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขด้วยใส่แว่นตา นอกจากนี้การตรวจคัดกรองสายตาเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อป้องกันปัญหาการมองเห็นที่อาจส่งผลกระทบต่อการเรียนและการใช้ชีวิตประจำวันของเด็ก


โรคตาในเด็กที่พบได้บ่อยในปัจจุบัน

โรคตาในเด็กบางชนิดอาจดูเหมือนเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่หากปล่อยไว้อาจส่งผลต่อพัฒนาการด้านการมองเห็นในระยะยาว โดยเฉพาะในเด็กที่มีพฤติกรรมผิดปกติ เช่น ลูกชอบกลอกตา หรือลูกชอบเหลือกตา ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคตาที่ควรได้รับการตรวจวินิจฉัย โดยโรคตาในเด็กที่พบได้บ่อย มีดังนี้

โรคสายตาขี้เกียจ

โรคสายตาขี้เกียจ (Amblyopia) คือภาวะที่ดวงตาข้างใดข้างหนึ่งมีพัฒนาการด้านการมองเห็นไม่สมบูรณ์ แม้ดวงตาจะดูปกติแต่กลับมองไม่ชัด ถ้าหากลูกของคุณมีอาการชอบกลอกตา หรือเอียงคอเพื่อมอง อาจเป็นสัญญาณของภาวะนี้ 

ภาวะตาเข ตาเหล่

ภาวะตาเข (Strabismus) หรือเด็กตาเหล่ คือภาวะที่ดวงตาทั้งสองข้างไม่สามารถทำงานประสานกันได้ ทำให้ดวงตาข้างหนึ่งอาจมองตรง แต่อีกข้างกลับเบนออกไปด้านข้าง ขึ้นบน หรือลงล่าง ซึ่งโรคตาในเด็กที่พบได้บ่อย และถ้าหากไม่ได้รับการรักษาอาจนำไปสู่ภาวะสายตาขี้เกียจได้ พ่อแม่ควรสังเกตอาการหากลูกมีพฤติกรรม เช่น ลูกชอบกลอกตา หรือมีการเพ่งตาในลักษณะที่ผิดปกติ ควรรีบพามาพบจักษุแพทย์โดยเร็ว

สายตาสั้น ยาว หรือเอียงในเด็ก

ภาวะสายตาผิดปกติเหล่านี้เป็นปัญหาโรคตาในเด็กที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในวัยเรียน สายตาสั้นทำให้มองวัตถุไกล ๆ ไม่ชัด สายตายาวทำให้มองวัตถุใกล้ ๆ ไม่ชัด และสายตาเอียงทำให้การมองเห็นบิดเบี้ยว หากเด็กมีอาการปวดศีรษะ มองเห็นไม่ชัด หรือต้องหรี่ตาเพื่อมอง การพาลูกไปตรวจวัดสายตาและแก้ไขด้วยการใส่แว่นตาที่เหมาะสมจะช่วยให้การมองเห็นกลับมาเป็นปกติ และไม่ส่งผลกระทบต่อการเรียนรู้และพัฒนาการของเด็กในระยะยาว


โรคตาในเด็ก วิธีสังเกตความผิดปกติ

โรคตาในเด็กวิธีสังเกต

การสังเกตอาการเบื้องต้นของโรคตาในเด็กเป็นสิ่งสำคัญ เพราะเด็กเล็กอาจยังไม่สามารถบอกอาการผิดปกติได้ด้วยตนเอง พ่อแม่จึงควรใส่ใจพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่อาจเป็นสัญญาณเตือน โดยวิธีสังเกตโรคตาในเด็ก ได้แก่

  • เด็กมีพฤติกรรมหรี่ตาหรือเอียงศีรษะเวลามองสิ่งของ
  • ขยี้ตาบ่อย หรือหลบแสงแม้อยู่ในที่มีแสงปกติ
  • มีปัญหาในการมองภาพจากระยะไกลหรือใกล้ เช่น นั่งชิดโทรทัศน์
  • บ่นปวดศีรษะ หรือบ่นแสบตาบ่อย
  • ลูกมีพฤติกรรมที่ไม่ปกติขณะเล่นหรือดูของ เช่น ชอบหลบตาหรือไม่สบตา

ถ้าหากสังเกตเห็นความผิดปกติเหล่านี้ ควรรีบพาลูกไปตรวจสายตาโดยจักษุแพทย์ เพื่อวินิจฉัยและเข้ารับการรักษาในทันที


โรคตาในเด็กและวิธีการรักษา

การรักษาโรคตาในเด็กมีหลากหลายวิธี ขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรงของโรค การเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสมจะช่วยให้เด็กกลับมามองเห็นได้เป็นปกติ และมีพัฒนาการที่ดี โดยวิธีรักษาโรคตาในเด็ก มีดังนี้

ใช้แว่นตาแก้ไขปัญหาสายตา

สำหรับเด็กที่มีปัญหาค่าสายตาผิดปกติ เช่น สายตาสั้น สายตายาว หรือสายตาเอียง การใส่แว่นตาเป็นการรักษาหลักที่ง่ายและมีประสิทธิภาพ แว่นตาจะช่วยปรับการหักเหของแสงให้ตกกระทบจอประสาทตา ทำให้เด็กมองเห็นภาพได้คมชัดขึ้น และยังช่วยป้องกันไม่ให้เกิดภาวะตาขี้เกียจตามมาได้อีกด้วย

ใช้วิธีปิดตาข้างที่ดี

วิธีปิดตาข้างที่ดี มักจะใช้ในการรักษาภาวะตาขี้เกียจ โดยการปิดตาข้างที่มองเห็นได้ดีกว่า เพื่อกระตุ้นให้สมองของเด็กหันมารับสัญญาณจากตาข้างที่อ่อนแอและใช้งานมากขึ้น วิธีนี้จะช่วยพัฒนาการมองเห็นของตาข้างที่มีปัญหาให้ดีขึ้น และควรทำภายใต้คำแนะนำของจักษุแพทย์อย่างใกล้ชิด

ผ่าตัดแก้ไขความผิดปกติ

ในโรคตาในเด็กที่มีความรุนแรง หรือไม่สามารถแก้ไขด้วยวิธีอื่น ๆ ได้ อาจจำเป็นต้องใช้วิธีการรักษาด้วยการผ่าตัด เช่น การผ่าตัดรักษาต้อกระจกแต่กำเนิด หรือการผ่าตัดแก้ไขภาวะตาเขรุนแรง การผ่าตัดจะช่วยแก้ไขความผิดปกติทางโครงสร้างของดวงตา ฟื้นฟูการมองเห็น และป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้


โรคตาในเด็กมีวิธีป้องกันอย่างไรที่สามารถทำได้

ตรวจตาเด็ก

การป้องกันโรคตาในเด็ก จะช่วยให้ลูกน้อยมีสุขภาพดวงตาที่แข็งแรง และมีพัฒนาการที่สมบูรณ์ตลอดช่วงวัย โดยวิธีการป้องกันการเกิดโรคตาในเด็กที่สามารถทำได้ง่าย ๆ ได้แก่

  • จำกัดการใช้หน้าจอ ควรจำกัดเวลาการใช้งานและให้เด็กพักสายตาทุก 20 นาทีขณะใช้อุปกรณ์ดิจิทัล เช่น โทรศัพท์ ทีวี เป็นต้น เพื่อป้องกันอาการตาล้าและลดความเสี่ยงของการเกิดโรคตาในเด็ก
  • ให้รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เช่น ผักใบเขียว แครอท ไข่ ปลา ที่ช่วยบำรุงสายตาและลดความเสี่ยงการเกิดโรคตาในเด็ก
  • ส่งเสริมกิจกรรมกลางแจ้ง ชวนลูกออกไปเล่นนอกบ้านอย่างน้อยวันละ 1-2 ชั่วโมง เพราะแสงธรรมชาติและการมองในระยะไกล จะช่วยชะลอการเกิดสายตาสั้น และส่งเสริมพัฒนาการการมองเห็นได้เป็นอย่างดี
  • พาไปตรวจตาเด็กเป็นประจำ อย่างน้อยปีละครั้ง หรือเมื่อมีอาการผิดปกติ เช่น มองไม่ชัด ขยี้ตาบ่อย หรือร้องปวดศีรษะ

ควรพาลูกหลานไปตรวจตาเมื่อไร บ่อยแค่ไหน

การตรวจสายตาเด็กแต่เนิ่น ๆ จะเป็นการป้องกันโรคตาในเด็กได้เป็นอย่างดี ช่วยให้เด็กมีพัฒนาการการมองเห็นที่ดี และลดความเสี่ยงของภาวะผิดปกติในอนาคต โดยควรพาลูกไปตรวจสายตาตามช่วงอายุ ดังนี้

แรกเกิดถึง 6 เดือน

ควรตรวจตาในทารกแรกเกิดถึง 6 เดือน เพื่อคัดกรองปัญหาที่อาจเกิดขึ้นแต่กำเนิด เช่น ต้อกระจกแต่กำเนิด หรือความผิดปกติของโครงสร้างดวงตา ซึ่งการตรวจพบตั้งแต่แรกเกิดจะช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

อายุ 3-4 ปี

ช่วงอายุ 3-4 ปี นี้ควรเริ่มตรวจตาเด็กอย่างละเอียด เพื่อตรวจหาความผิดปกติของสายตา เช่น ตาเข ตาขี้เกียจ หรือสายตาสั้น ที่อาการมักจะเริ่มแสดงออกในวัยอนุบาล

อายุ 5-6 ปี

อายุ 5-6 ปี เป็นช่วงที่ควรตรวจสายตาเด็กก่อนเข้าโรงเรียน เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีปัญหาด้านการมองเห็นที่อาจกระทบต่อการเรียน เช่น การอ่านหรือมองกระดานไม่ชัด

ทุก 1-2 ปีถัดมา จนถึงอายุ 18 ปี

ควรพาลูกเข้ารับการตรวจสุขภาพตาเป็นประจำทุก ๆ 1-2 ปี หรือบ่อยกว่านั้นหากมีปัญหาทางสายตา เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงของสายตาในช่วงที่ร่างกายมีการเจริญเติบโต และเพื่อให้สามารถปรับแก้ไขความผิดปกติได้ทันที โดยเฉพาะในช่วงที่เด็กมีการใช้สายตามากขึ้นในการเรียนและทำกิจกรรมต่าง ๆ


โรคตาในเด็กที่พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม! รู้ทันปัญหาสายตาลูกน้อยก่อนสาย

โรคตาในเด็กเป็นสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ควรให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก เพราะอาจส่งผลต่อพัฒนาการและการเรียนรู้ของเด็ก การเฝ้าสังเกตพฤติกรรมและพาไปตรวจสายตาเด็กตามช่วงวัยอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้พบความผิดปกติทางสายตาได้อย่างทันท่วงที ไม่ว่าจะเป็นภาวะเด็กตาเหล่หรือต้อกระจกในเด็ก หากตรวจพบเร็ว โอกาสในการรักษาให้หายหรือควบคุมอาการได้จะมีสูงขึ้น

สำหรับคุณพ่อคุณแม่ที่กำลังหาศูนย์บริการด้านดวงตาสำหรับเด็ก โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ พร้อมให้บริการดูแลและรักษาโรคตาในเด็ก โดยทีมจักษุแพทย์เด็กที่มีประสบการณ์และเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัย เครื่องมือได้มาตรฐานทั้งในไทยและระดับสากล สมิติเวช ไชน่าทาวน์มุ่งมั่นในการตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคตาในเด็กทุกชนิดอย่างแม่นยำและปลอดภัย เพื่อให้ดวงตาของลูกน้อยมองโลกได้อย่างสดใส เติบโต และมีพัฒนาการได้อย่างสมวัย 

ช่องทางติดต่อ


References

Melinda Chang. (2024 November 11). Warning Signs of Vision Problems in Infants & Children. https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/eyes/Pages/Warning-Signs-of-Vison-Problems-in-Children.aspx

Russel Lazarus. (2021 May 18). 7 Common Pediatric Eye Conditions. https://www.optometrists.org/childrens-vision/guide-to-pediatric-eye-conditions/7-common-pediatric-eye-conditions/.

David Turbert. (2024 September 10). Childhood Eye Diseases and Conditions. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/common-childhood-diseases-conditions

แพทย์ประจำศูนย์

นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
บทความและสุขภาพอื่นที่น่าสนใจ