บทความสุขภาพ

เบาหวานขึ้นตา อันตรายกว่าที่คิด ไม่รีบรักษาอาจเสียการมองเห็น

บทความโดย: seoteam seoteam วันที่เผยแพร่: 2 มิถุนายน 2568 วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

เบาหวานขึ้นตา

เบาหวานขึ้นตาหนึ่งในภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานที่หลายคนไม่ค่อยรู้ ทั้งที่อาจลุกลามไปถึงขั้นสูญเสียการมองเห็น และในผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่รู้ตัวว่ากำลังเผชิญกับปัญหานี้ในระยะเริ่มต้น จนกระทั่งมีอาการสายตามัว หรือเริ่มสังเกตว่าการมองเห็นเปลี่ยนไป การเรียนรู้และเข้าใจอาการเบาหวานขึ้นตาในแต่ละระยะจึงเป็นเรื่องจำเป็น เพื่อช่วยให้สามารถดูแลรักษาได้ทันเวลา

เนื้อหาสาระในบทความนี้จะช่วยให้เข้าใจถึงภาวะเบาหวานขึ้นตา และตระหนักถึงความสำคัญของการดูแลดวงตา รวมถึงการป้องกันปัญหาที่อาจเกิดตามมา


สารบัญบทความ


รู้ทัน โรคเบาหวานขึ้นตาคืออะไร?

โรคเบาหวานขึ้นตาคือ

เบาหวานขึ้นตา หรือที่เรียกสั้น ๆ ว่า DR (DiabeticRetinopathy) คือโรคที่เป็นภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน ซึ่งเกิดจากการที่ระดับน้ำตาลในเลือดสูงอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน ส่งผลให้เกิดการเสียหายต่อเส้นเลือดฝอยที่จอประสาทตา โดยน้ำตาลส่วนเกินจะไปสะสมและอุดตันหลอดเลือดเล็ก ๆ ทำให้การไหลเวียนของเลือดไปเลี้ยงจอตาผิดปกติ

ในระยะเริ่มต้นของโรคนี้ ผู้ป่วยจะไม่รู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงใด ๆ หรืออาจมีอาการของการมองเห็นที่ผิดปกติเพียงเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม หากไม่ได้รับการตรวจรักษาที่เหมาะสม จะทำให้อาการแย่ลงไปเรื่อย ๆ และอาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรในที่สุด


เบาหวานขึ้นตา อาการที่พบบ่อย

ในช่วงเริ่มต้นของเบาหวานขึ้นตาจะมีอาการที่แสดงออกไม่ชัดเจนหรือไม่แสดงความผิดปกติแต่อย่างใด จึงทำให้ผู้ป่วยไม่ทราบและไม่ทันได้สังเกต จนปล่อยปละละเลยทำให้โรคเกิดการเริ่มลุกลามมากขึ้น โดยอาการเบาหวานขึ้นตาที่พบเจอบ่อย ได้แก่

  • มองเห็นจุดดำ หรือเห็นเส้นคล้ายใยแมงมุมลอยไปมาในสายตา
  • มองเห็นภาพบิดเบี้ยว หรือไม่ตรงตามความเป็นจริง
  • สายตาพร่ามัว การมองเห็นลดลงอย่างเป็นระยะ ๆ
  • แยกแยะสีได้ยากขึ้น สีเพี้ยนหรือซีดจาง
  • เห็นภาพมืดเป็นบางบริเวณ คล้ายมีเงาบัง
  • สูญเสียการมองเห็นแบบเฉียบพลันในกรณีที่รุนแรง

เบาหวานขึ้นตามีกี่ระยะ

เบาหวานขึ้นตามีกี่ระยะ? เบาหวานขึ้นตาสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ระยะหลัก ตามความรุนแรงของโรค ได้แก่ ระยะเริ่มแรก (NPDR) และระยะก้าวหน้า (PDR) ซึ่งแต่ละระยะมีลักษณะของอาการเบาหวานขึ้นตา ที่แตกต่างกัน ดังนี้

เบาหวานขึ้นตาระยะเริ่มแรก (NPDR)

NPDR คือโรคที่อยู่ในระยะแรกของเบาหวานขึ้นตา ซึ่งเป็นช่วงที่ผนังหลอดเลือดฝอยในจอตาเริ่มอ่อนแอ หลอดเลือดบางส่วนอาจโป่งพองหรือรั่วซึม ทำให้เกิดของเหลวสะสมจนจอตาบวม และการมองเห็นเริ่มผิดปกติได้ โดยในช่วงนี้อาการเบาหวานขึ้นตาอาจจะยังไม่แสดงอาการออกมาให้เห็นอย่างชัดเจน แต่ก็เป็นสัญญาณเตือนสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม

เบาหวานขึ้นตาระยะก้าวหน้า (PDR)

เบาหวานขึ้นตาระยะก้าวหน้าหรือ PDR คือ ระยะที่โรคพัฒนาไปมากจนเกิดการขาดเลือดในจอตาอย่างรุนแรง ร่างกายจึงพยายามสร้างหลอดเลือดใหม่ขึ้นมาทดแทน แต่หลอดเลือดที่สร้างขึ้นมาใหม่จะเปราะบาง และแตกได้ง่าย จึงทำให้เกิดเลือดออกในวุ้นตาและมีพังผืดดึงรั้งจอตา จนอาจทำให้จอตาลอก นอกจากนี้หลอดเลือดใหม่อาจรบกวนระบบระบายน้ำในตา ทำให้ความดันตาเพิ่มสูง และกลายเป็นโรคต้อหินชนิดรุนแรงได้ในที่สุด


เบาหวานขึ้นตาเกิดจากสาเหตุใดได้บ้าง

เบาหวานขึ้นตา-สาเหตุ

ภาวะเบาหวานขึ้นตาสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการควบคุมโรคเบาหวานที่ไม่ดีพอ และปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ที่เร่งให้เกิดความเสียหายต่อจอประสาทตา โดยสาเหตุหลักที่ทำให้มีอาการเบาหวานขึ้นตา ได้แก่

  • เป็นโรคเบาหวานมาเป็นเวลานาน โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ตรวจตาเบาหวานเป็นประจำ
  • ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ไม่ดีพอ เสี่ยงต่อการเกิดเบาหวานขึ้นตา
  • มีความดันโลหิตสูง ซึ่งส่งผลให้หลอดเลือดในตาเสียหายได้ง่าย
  • ไขมันในเลือดสูง ทำให้เลือดไหลเวียนไม่ดีและจอตาขาดสารอาหาร
  • สูบบุหรี่เป็นประจำ ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการอักเสบของหลอดเลือดในตา
  • อยู่ในช่วงตั้งครรภ์ ซึ่งเป็นภาวะที่อาจกระตุ้นให้เกิดเบาหวานขึ้นตาได้เร็วขึ้นในผู้ป่วยเบาหวาน
  • พฤติกรรมการกินที่ไม่เหมาะสม เช่น รับประทานของหวานหรืออาหารที่มีน้ำตาลสูงบ่อย ๆ

วิธีตรวจวินิจฉัยและการคัดกรองเบาหวานขึ้นตา

เบาหวานขึ้นตาเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ในผู้ป่วยเบาหวาน โดยในระยะแรกมักไม่แสดงอาการชัดเจน จนกระทั่งมีอาการ “ตามัว” หรือ “มองเห็นไม่ชัด” ก็อาจเข้าสู่ระยะรุนแรงที่ส่งผลต่อการมองเห็นแล้ว ดังนั้น ผู้ป่วยเบาหวานนอกจากต้องตรวจเบาหวานแล้ว ยังควรตรวจสุขภาพตาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง แม้ไม่มีอาการผิดปกติใด ๆ ทางการมองเห็นก็ตาม

โดยสำหรับการตรวจตา แพทย์จะใช้การหยอดยาขยายม่านตา เพื่อตรวจดูความผิดปกติของจอตา ซึ่งผู้ป่วยอาจมีอาการตามัวชั่วคราวประมาณ 4–6 ชั่วโมง ควรงดการขับขี่ยานพาหนะ และควรมีญาติหรือผู้ดูแลไปด้วย


เบาหวานขึ้นตารักษาอย่างไร?

เบาหวานขึ้นตาเป็นภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานที่ส่งผลต่อหลอดเลือดในจอประสาทตา หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นถาวรได้ การรักษาเบาหวานขึ้นตาจะแตกต่างกันไปตามระยะของโรคและความรุนแรงของอาการ

รักษาเบาหวานขึ้นตาระยะเริ่มแรก

ระยะเริ่มแรกเป็นระยะที่ยังไม่มีการสร้างหลอดเลือดใหม่หรืออาการมองเห็นผิดปกติที่ชัดเจน ดังนั้น การรักษาเบาหวานขึ้นตาระยะเริ่มแรกจะเน้นไปที่การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ความดันโลหิต และระดับไขมันในเลือดให้คงอยู่ในระดับที่ปกติ เพื่อชะลอการลุกลามของโรค 

โดยแพทย์จะแนะนำให้ผู้ป่วยดูแลตัวเอง ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารให้เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อช่วยชะลอความรุนแรงของโรค และเข้ารับการตรวจเช็กสุขภาพดวงตาตามกำหนดเวลาอย่างสม่ำเสมอ 

รักษาเบาหวานขึ้นตาระยะก้าวหน้า 

สำหรับการรักษาเบาหวานขึ้นตาระยะก้าวหน้า จะสามารถรักษาได้ด้วยวิธีดังต่อไปนี้

  • การรักษาด้วยเลเซอร์ (Laser Photocoagulation) การรักษาด้วยเลเซอร์เป็นวิธีมาตรฐานสำหรับผู้ป่วยที่มีหลอดเลือดเกิดใหม่หรือจุดภาพชัดบวม (Diabetic Macular Edema) โดยเลเซอร์จะช่วยลดการรั่วซึมของหลอดเลือดและทำให้หลอดเลือดที่ผิดปกติฝ่อลง แต่ทั้งนี้ การรักษาด้วยเลเซอร์จะช่วยชะลอหรือป้องกันไม่ให้สายตาแย่ลงเท่านั้น อาจไม่ได้ช่วยทำให้การมองเห็นดีขึ้น
  • การฉีดยา Anti-VEGF เข้าวุ้นตา การฉีดยายับยั้งการสร้างหลอดเลือดใหม่ (Anti-Vascular Endothelial Growth Factor: Anti-VEGF) เข้าวุ้นตา เช่น Aflibercept (Eylea) หรือ Ranibizumab (Lucentis) จะยับยั้งการงอกของหลอดเลือดใหม่ ลดการบวมของจุดภาพชัด ซึ่งจะช่วยให้การมองเห็นดีขึ้นได้
  • การผ่าตัดวุ้นตา (Vitrectomy) ในกรณีที่ผู้ป่วยมีเลือดออกในวุ้นตามาก หรือมีพังผืดดึงรั้งจอตา ทำให้จอตาบวม จอตาหลุดลอกหรือฉีกขาด การผ่าตัดวุ้นตาจะยับยั้งการสูญเสียการมองเห็นได้

แนวทางป้องกันเบาหวานขึ้นตา

ป้องกันเบาหวานขึ้นตา

สำหรับโรคเบาหวานขึ้นตาเป็นภาวะแทรกซ้อนที่สามารถป้องกันหรือชะลอการลุกลามได้ เพียงแค่ดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะการควบคุมปัจจัยเสี่ยงหลัก ๆ อาทิ

  • ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด รักษาระดับน้ำตาลให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ เพื่อป้องกันการทำลายหลอดเลือดในจอตา
  • ควบคุมความดันโลหิตและไขมันในเลือด ระดับความดันโลหิตไม่ควรเกิน 140/90 มม.ปรอท และควรควบคุมระดับไขมันในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ 
  • เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดอาหารที่มีรสเค็ม หวาน และมีไขมันสูง เลือกทานผัก ผลไม้ และอาหารที่มีไฟเบอร์สูง 
  • ออกกำลังกายเป็นประจำ การออกกำลังกายช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และการออกอย่างสม่ำเสมอจะมีส่วนช่วยในการควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ 
  • งดสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคแทรกซ้อนจากเบาหวาน 
  • ทานยารักษาเบาหวานตามแพทย์สั่ง เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
  • ตรวจตาเป็นประจำทุกปี ผู้ป่วยเบาหวานแม้ไม่มีอาการผิดปกติที่ดวงตา แต่ควรตรวจตาอย่างน้อยปีละครั้ง เพื่อคัดกรองโรคเบาหวานขึ้นตา 
  • หมั่นสังเกตความเปลี่ยนแปลงของการมองเห็น หากพบอาการตามัว มองเห็นจุดดำลอยไปมา หรือมองเห็นภาพบิดเบี้ยว ควรรีบพบแพทย์ทันที

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคเบาหวานขึ้นตา 

เบาหวานขึ้นตาอันตรายไหม

ภาวะเบาหวานขึ้นตาถือเป็นอาการแทรกซ้อนที่อันตรายอย่างยิ่ง เนื่องจากหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์และไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง อาจนำไปสู่ภาวะตาบอดสนิทได้ 

เบาหวานขึ้นตารักษาให้หายได้ไหม

เบาหวานขึ้นตาไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถควบคุมและชะลอความรุนแรงของโรคไม่ให้มีอาการลุกลามไปในระยะที่รุนแรงขึ้นได้ โดยการรักษาจะมุ่งเน้นไปที่การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ

ผู้ป่วยเบาหวานควรเข้ารับการตรวจตาทุกคนไหม

ผู้ป่วยเบาหวานทุกคนควรเข้ารับการตรวจตาโดยจักษุแพทย์อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง แม้จะไม่มีอาการผิดปกติทางการมองเห็น เพื่อคัดกรองภาวะเบาหวานขึ้นตา และหากพบความผิดปกติจะได้ป้องกันและรักษาได้อย่างทันท่วงที


เบาหวานขึ้นตา รักษาโดยการควบคุมอาการไม่ให้ลุกลามได้ ป้องกันอาการที่รุนแรงขึ้น

เบาหวานขึ้นตาแม้ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถควบคุมและชะลอความรุนแรงของโรคได้ด้วยการรักษาอย่างเหมาะสม การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ การตรวจตาเป็นประจำทุกปี และการรักษาโรคประจำตัวอื่น ๆ เช่น ความดันโลหิตสูงและไขมันในเลือดสูง เป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันไม่ให้อาการของโรคลุกลามไปถึงระยะที่รุนแรง

โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ มีการดูแลที่ใส่ใจในทุกขั้นตอน เรามีทีมจักษุแพทย์ผู้ชำนาญการ พร้อมด้วยเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย เพื่อให้การดูแลผู้ป่วยเบาหวานขึ้นตาเป็นไปอย่างเหมาะสมกับอาการและระยะของโรค เรามุ่งมั่นที่จะให้บริการที่ดีที่สุด เพื่อสุขภาพดวงตาที่ดีของคุณ

ช่องทางติดต่อ


References

National Eye Institute. (2024 December 10). Diabetic Retinopathy. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/diabetic-retinopathy

Kierstan Boyd. (2024 October 11). Diabetic Retinopathy: Causes, Symptoms, Treatment. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-diabetic-retinopathy

แพทย์ประจำศูนย์

นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
บทความและสุขภาพอื่นที่น่าสนใจ