รู้จักตากุ้งยิง มีอาการอย่างไร เกิดจากสาเหตุใด พร้อมวิธีรักษา
บทความโดย: seoteam seoteam วันที่อัพเดท: 4 เมษายน 2569
ตากุ้งยิง เป็นปัญหาสุขภาพดวงตาที่พบได้บ่อยในทุกช่วงวัย หลายคนเคยมีประสบการณ์ตาเป็นกุ้งยิง แล้วเกิดอาการบวมแดง เจ็บ หรือมีตุ่มเล็ก ๆ บริเวณเปลือกตา ซึ่งอาจทำให้รู้สึกรำคาญตาและส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้ แม้ว่าตากุ้งยิงจะเป็นภาวะที่มักหายได้เอง แต่การรู้จักอาการตากุ้งยิง สาเหตุ และวิธีรักษาตากุ้งยิงอย่างเหมาะสม จะช่วยให้หายเร็วขึ้นและลดโอกาสเกิดซ้ำได้
KEY TAKEAWAY
- ตากุ้งยิง (Hordeolum) เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียและการอุดตันของต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา ทำให้เกิดตุ่มนูนแดงและมีอาการปวด
- ตากุ้งยิงมักมีอาการระคายเคืองตา มีตุ่มบวมแดงในเปลือกตาบนหรือล่าง และอาจมีหนองไหลออกจากตุ่ม
- การประคบร้อนและรักษาความสะอาดดวงตา เป็นวิธีรักษาตากุ้งยิงด้วยตัวเองที่ช่วยให้อาการดีขึ้น
- หากอาการรุนแรงหรือไม่หาย อาจต้องใช้ยาหรือผ่าตากุ้งยิงโดยแพทย์
- การป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นตากุ้งยิงซ้ำ ควรดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล ล้างมือให้สะอาด และทำความสะอาดเครื่องสำอางบริเวณดวงตาอย่างหมดจด
สารบัญบทความ
ตากุ้งยิง (Hordeolum) คือการอักเสบของต่อมน้ำมันที่อยู่บริเวณขอบตา ซึ่งมักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่เข้าไปอุดตันในรูขุมขนหรือต่อมน้ำมันต่าง ๆ รอบดวงตา โดยลักษณะอาการของตากุ้งยิงจะมีตุ่มแดงบวมเล็ก ๆ ที่อ่อนไหวต่อการสัมผัสและยังรู้สึกเจ็บอยู่ตลอดเวลา ในบางเคสอาจมีหนองหรือของเหลวสีเหลืองไหลออกมาร่วมด้วย
การทำความเข้าใจถึงสาเหตุของตากุ้งยิงว่าเกิดจากอะไร จะช่วยให้เราสามารถป้องกันและดูแลดวงตาได้อย่างเหมาะสม โดยปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้เกิดอาการตาบวมและตากุ้งยิงมีดังนี้
- การติดเชื้อแบคทีเรีย Staphylococcus aureus หรือ Staphylococcus epidermidis ที่เป็นสาเหตุหลักของการอักเสบ
- ตากุ้งยิงเกิดจากการอุดตันของต่อมไขมัน
- การสัมผัสหรือขยี้ตาด้วยมือที่ไม่สะอาด ทำให้เชื้อโรคเข้าสู่ต่อมไขมัน และเกิดตากุ้งยิง
- การแต่งหน้าหรือใช้เครื่องสำอางที่ไม่สะอาด โดยเฉพาะอายไลเนอร์และมาสคาร่า
- ความเครียดและการนอนหลับไม่เพียงพอ ซึ่งส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย
- การใช้คอนแทคเลนส์ที่ไม่ถูกสุขลักษณะ หรือมีการดูแลรักษาที่ไม่เหมาะสม
- โรคเบาหวานหรือภาวะที่ทำให้ภูมิคุ้มกันลดลง ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
ตากุ้งยิงสามารถแบ่งออกได้ตามตำแหน่งที่เกิดขึ้นและลักษณะของอาการ เพื่อให้ง่ายต่อการวางแผนรักษาตากุ้งยิง โดยแบ่งเป็น 2 ประเภทหลักดังนี้
- ตากุ้งยิงชนิดภายนอก (External Hordeolum) : เกิดจากการอักเสบของต่อม Zeis หรือ Moll บริเวณโคนขนตา เห็นเป็นตุ่มหนองชัดเจนที่ขอบตา มักหายได้เองเมื่อหนองแตกออกใน 7-10 วัน
- ตากุ้งยิงชนิดภายใน (Internal Hordeolum) : เกิดจากการอักเสบของต่อม Meibomian ภายในหนังตา ส่วนใหญ่เป็นตากุ้งยิงไม่มีหัว มักบวมลึกและปวดกว่า ต้องใช้เวลานานกว่าจะหาย
ตากุ้งยิง อาการมักเริ่มต้นจากความรู้สึกระคายเคืองเล็กน้อยบริเวณขอบตา ก่อนจะพัฒนาเป็นตุ่มบวมแดง โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่
- มีตุ่มนูนแดงเกิดขึ้น อาจเป็นตุ่มที่ขอบตาล่างหรือเปลือกตาบน และอาจมีหนองไหล
- รู้สึกเจ็บหรือปวดเมื่อสัมผัสบริเวณที่บวม
- ระคายเคืองในตา หรือรู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมติดอยู่ในตา
- มีอาการตาแดง ไวต่อแสง น้ำตาไหลผิดปกติ และอาจมีขี้ตาเกรอะกรัง
- หากตากุ้งยิงใหญ่มาก อาจทำให้หนังตาบวมและปิดตาไม่สนิท
หลายคนมักสงสัยว่าตากุ้งยิงกี่วันหาย? โดยทั่วไปมักใช้เวลาประมาณ 7–10 วัน หากเป็นไม่รุนแรงและดูแลอย่างเหมาะสม ซึ่งหลายกรณีสามารถหายเองได้ แต่การดูแลที่ถูกต้อง เช่น ประคบร้อนหรือรักษาความสะอาด จะช่วยให้ตากุ้งยิงรักษาได้เร็วขึ้น แต่หากตากุ้งยิงไม่ดีขึ้นหรือมีการลุกลาม ควรพบแพทย์เพื่อใช้ยาปฏิชีวนะหรือเจาะระบายหนองออก
ตากุ้งยิงในระยะเริ่มต้นและที่ไม่มีอาการรุนแรงสามารถหายเองได้ภายใน 1-2 สัปดาห์ โดยระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายจะช่วยต้านเชื้อโรคและลดการอักเสบลงเอง อย่างไรก็ตามการดูแลตัวเองที่เหมาะสมจะช่วยลดความเจ็บปวดและมีโอกาสหายได้ไวขึ้น ซึ่งวิธีรักษาตากุ้งยิงด้วยตัวเองจะมีดังนี้
- ประคบร้อนด้วยผ้าสะอาดชุบน้ำอุ่น วางบนบริเวณที่เป็นตากุ้งยิงเป็นเวลา 10-15 นาที วันละ 3-4 ครั้ง เพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือดและช่วยให้หนองระบายออกได้ง่ายขึ้น
- ทำความสะอาดบริเวณตาและขอบตาด้วยน้ำเกลือ เพื่อกำจัดสิ่งสกปรกและลดการสะสมของแบคทีเรีย
- หลีกเลี่ยงการขยี้หรือบีบตากุ้งยิง เพราะอาจทำให้เชื้อโรคแพร่กระจายและเกิดการอักเสบมากขึ้น
- งดการแต่งหน้าบริเวณตา โดยเฉพาะอายไลเนอร์และมาสคาร่า จนกว่าอาการจะดีขึ้น
- ล้างมือให้สะอาดก่อนสัมผัสบริเวณตาทุกครั้ง เพื่อป้องกันการติดเชื้อเพิ่ม
- ใช้ยาหยอดตาปฏิชีวนะที่ขายได้ทั่วไป เช่น Chloramphenicol หรือ Tobramycin ตามคำแนะนำของเภสัชกร
- หลีกเลี่ยงการใส่คอนแทคเลนส์ชั่วคราว เพื่อลดการระคายเคืองและป้องกันการติดเชื้อ
- รับประทานอาหารที่มีวิตามินซีและสังกะสี เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน และดื่มน้ำให้เพียงพอ
หลังจากการเจาะตากุ้งยิงโดยแพทย์เรียบร้อยแล้ว ควรดูแลแผลอย่างถูกวิธี เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำและให้แผลหายเร็วขึ้น โดยควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดและให้ความใส่ใจในการดูแลบริเวณที่เป็นตากุ้งยิงเป็นพิเศษ ซึ่งมีข้อควรปฏิบัติดังนี้
- ทำความสะอาดมือให้สะอาดก่อนสัมผัสบริเวณตาทุกครั้ง เพื่อป้องกันเชื้อโรคเข้าสู่แผล
- ใช้ยาตามที่แพทย์สั่งอย่างสม่ำเสมอ ทั้งยาปฏิชีวนะแบบทาและยาหยอดตา ตามเวลาและขนาดที่กำหนด
- หลีกเลี่ยงการขยี้ กด หรือสัมผัสบริเวณแผลโดยไม่จำเป็น เพื่อป้องกันการระคายเคืองและการติดเชื้อ
- ทำความสะอาดขอบตาด้วยน้ำเกลือ เพื่อกำจัดสารคัดหลั่งและสิ่งสกปรก
- งดการแต่งหน้าบริเวณตาเป็นเวลาอย่างน้อย 1 สัปดาห์ หรือจนกว่าแพทย์จะอนุญาต
- หลีกเลี่ยงการใส่คอนแทคเลนส์จนกว่าแผลจะหายสนิทหรือแพทย์อนุญาต
- นัดตรวจติดตามกับแพทย์ตามกำหนด เพื่อประเมินการหายของแผลและป้องกันภาวะแทรกซ้อน
- หากมีอาการปวดมาก บวมเพิ่ม หรือมีหนองออกมาใหม่ ให้รีบเข้าไปพบแพทย์ทันที
การป้องกันการเกิดตากุ้งยิงเป็นสิ่งที่สำคัญกว่าการรักษา เนื่องจากเป็นโรคที่สามารถเกิดขึ้นได้บ่อยและกลับมาเป็นซ้ำได้ การดูแลสุขอนามัยและสร้างนิสัยที่ดีในการดูแลดวงตา จะช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นตากุ้งยิงได้ ซึ่งจะมีแนวทางป้องกันดังนี้
- ล้างมือบ่อย ๆ และเลี่ยงการสัมผัสดวงตาโดยไม่จำเป็น
- เช็ดล้างเครื่องสำอางบริเวณรอบดวงตาให้สะอาดหมดจดก่อนนอนทุกวัน
- ไม่ใช้เครื่องสำอางร่วมกับผู้อื่น และทิ้งเครื่องสำอางที่หมดอายุ
- ทำความสะอาดคอนแทคเลนส์และตลับเก็บตามมาตรฐานสุขอนามัย
- พักผ่อนให้เพียงพอเพื่อเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์และดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อเสริมประสิทธิภาพภูมิคุ้มกันของร่างกาย
ตากุ้งยิงเป็นโรคตาที่พบได้บ่อยและสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย รวมไปถึงโรคตาในเด็กที่ผู้ปกครองควรให้ความสำคัญ การทำความเข้าใจเกี่ยวกับสาเหตุ อาการ และวิธีการรักษาที่ถูกต้องจะช่วยให้สามารถจัดการกับปัญหานี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้ว่าตากุ้งยิงจะสามารถหายเองได้ในหลาย ๆ กรณี แต่การได้รับคำปรึกษาจากแพทย์ยังคงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะในกรณีที่มีอาการรุนแรงหรือไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์
การตรวจสายตาและตรวจสุขภาพตาอย่างสม่ำเสมอจะช่วยป้องกันและช่วยให้ตรวจพบปัญหาต่าง ๆ ได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ สำหรับผู้ที่กำลังเป็นตากุ้งยิงและต้องการรับรักษาที่มีประสิทธิภาพ ที่โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ เรามีทีมจักษุแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญ พร้อมเทคโนโลยีที่ทันสมัย ให้บริการตั้งแต่การวินิจฉัยไปจนถึงการรักษาด้วยวิธีที่เหมาะสม
ช่องทางติดต่อ
References
Davis Willmann. (2024, December 11). Hordeolum (Stye) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459349/
Michael P Ehrenhaus, MD. (2024, December 30). Hordeolum https://emedicine.medscape.com/article/1213080-overview
Zina Semenovskaya. (2022, February 7). What’s The Difference Between Blepharitis vs Stye. https://khealth.com/learn/stye/vs-blepharitis/
ตากุ้งยิงกับเปลือกตาอักเสบต่างกันอย่างไร?
ตากุ้งยิงคือการอักเสบเฉพาะจุดของต่อมไขมันที่ขอบตา ส่วนเปลือกตาอักเสบ (Blepharitis) เป็นการอักเสบเรื้อรังของเปลือกตาและมักเกิดเป็นบริเวณกว้าง
อาการตากุ้งยิงแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์?
ควรพบแพทย์หากอาการไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ มีอาการตาพร่า การมองเห็นผิดปกติ ตุ่มมีขนาดใหญ่จนบดบังการมองเห็น หรือเริ่มมีอาการบวมลามไปทั่วหนังตา
