บทความสุขภาพ

การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจก รวมข้อมูลน่ารู้ในการดูแลดวงตา

บทความโดย: seoteam seoteam วันที่เผยแพร่: 27 กุมภาพันธ์ 2568 วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจก

การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจก เป็นขั้นตอนสำคัญที่ต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษ แม้ว่าการผ่าต้อกระจกจะเป็นวิธีการรักษาที่มีความปลอดภัยสูง แต่การดูแลตัวเองในช่วงพักฟื้นก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เพราะส่งผลต่อการฟื้นตัว ป้องกันการติดเชื้อ และความสำเร็จของการรักษาในระยะยาว ดังนั้น จึงควรทำความเข้าใจและปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อให้การผ่าตัดต้อกระจกประสบความสำเร็จและกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติในเวลาที่เหมาะสม


สารบัญบทความ


สาเหตุการเกิดต้อกระจก (Cataract)

สาเหตุของต้อกระจก

ต้อกระจกเป็นภาวะที่เลนส์แก้วตาขุ่นมัวลง ทำให้แสงไม่สามารถผ่านเข้าไปในตาได้ตามปกติ สาเหตุหลักของต้อกระจกมักเกี่ยวข้องกับความเสื่อมตามวัย โดยมักพบในคนที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป เมื่อเลนส์ตาเสื่อมสภาพ โครงสร้างทางเคมีของโปรตีนในเลนส์ตาจะเปลี่ยนแปลงไป ทำให้เกิดความขุ่นมัว เรียกว่าต้อกระจก นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยอื่น ๆ ที่กระตุ้นให้เกิดต้อกระจก เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไทรอยด์ โรคอ้วน การได้รับแสง UV มากเกินไป การใช้ยาบางชนิดโดยเฉพาะกลุ่มสเตียรอยด์ การอักเสบหรือติดเชื้อในตา รวมถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิตบางอย่าง เช่น การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์บ่อย ๆ

แม้ต้อกระจกจะเป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ แต่ก็เกิดขึ้นได้ในคนทุกเพศทุกวัย ซึ่งเด็กแรกเกิดก็สามารถเป็นต้อกระจกได้เช่นกัน ซึ่งกรณีนี้มักมีสาเหตุมาจากการเจริญเติบโตที่ผิดปกติของเลนส์ตา โรคทางพันธุกรรม หรือการติดเชื้อบางชนิดระหว่างตั้งครรภ์ การทำความเข้าใจสาเหตุต่าง ๆ ของต้อกระจก จะช่วยให้เราป้องกันและดูแลดวงตาได้อย่างเหมาะสม ถ้าตรวจพบว่าเป็นต้อกระจก การผ่าตัดเพื่อนำเลนส์ที่ขุ่นมัวออกแล้วใส่เลนส์แก้วตาเทียมเข้าไปทดแทน ถือเป็นการรักษาที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งหลังผ่าตัดตาแล้ว การดูแลและการปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจกอย่างถูกต้อง จะช่วยให้ดวงตาฟื้นตัวได้เร็วยิ่งขึ้น


อาการของโรคต้อกระจก

โรคต้อกระจกมักจะค่อย ๆ แสดงอาการออกมา ทำให้หลายคนอาจไม่ทันสังเกตในระยะแรก โดยต้อกระจกควรรักษาตั้งแต่พบอาการผิดปกติ และไม่ควรรอจนถึงขั้นต้องลอกต้อกระจกในระยะท้าย ๆ โดยอาการที่พบได้บ่อยมีดังนี้

  • ระยะเริ่มแรก : ในระยะนี้ผู้ป่วยจะเริ่มสังเกตความผิดปกติของการมองเห็น โดยอาจรู้สึกว่าต้องพยายามโฟกัสมากขึ้น สายตามีการเปลี่ยนแปลง การมองเห็นในที่มืดแย่ลง และปวดศีรษะเมื่อใช้สายตานาน 
  • ระยะก่อนต้อสุก : ระยะนี้จะเลนส์ตาเริ่มมีอาการขุ่นมัวชัดขึ้น โดยเฉพาะกลางเลนส์ตา ผู้ป่วยจะรู้สึกว่ามีหมอกบาง ๆ บังตาตลอดเวลา การมองเห็นในที่แสงจ้าจะลำบากมากขึ้น และสายตาสั้นเพิ่มขึ้นอย่างผิดปกติ
  • ระยะต้อสุก : การมองเห็นจะแย่ลงมาก โดยเฉพาะเวลากลางคืนหรือขณะขับรถ ผู้ป่วยควรพบจักษุแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาในระยะนี้ เพราะการผ่าต้อกระจกจะทำได้ง่ายกว่าการรอให้เข้าสู่ระยะสุดท้าย 
  • ระยะต้อสุกงอม : เป็นระยะที่อันตรายที่สุด เพราะเลนส์ตาจะขุ่นทั้งหมดและแข็งตัว ทำให้การผ่าตัดทำได้ยาก ดังนั้น หากเข้าสู่ระยะนี้แล้ว นอกจากการเข้ารับการผ่าตัดโดยเร็วแล้ว การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจก ก็เป็นสิ่งสำคัญเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนและช่วยให้ฟื้นตัวได้เร็ว

การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจกควรทำอย่างไร?

ข้อควรปฏิบัติหลังผ่าต้อกระจก

  • ดูแลการปิดตาและครอบตาอย่างเคร่งครัด โดยต้องใส่ที่ครอบตาไว้จนกว่าแพทย์จะอนุญาตให้เอาออก 
  • ใส่แว่นตากันแดด โดยหลายคนอาจสงสัยว่าหลังผ่าต้อกระจก ทำไมต้องใส่แว่นกันแดด คำตอบก็คือ หลังผ่าตัดอาจมีอาการแพ้แสงหรือระคายเคืองตาได้ 
  • หยอดยาและทายาตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด ไม่หยุดยาเองโดยเด็ดขาด 
  • ทำความสะอาดตาอย่างระมัดระวัง เช็ดเบา ๆ วันละอย่างน้อย 1 ครั้ง ห้ามกดแรงบริเวณรอบดวงตา
  • ห้ามขยี้ตาข้างที่ผ่าตัดโดยเด็ดขาด เพราะอาจทำให้แผลฉีกขาดหรือติดเชื้อได้ 
  • หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องออกแรงหลังผ่าต้อกระจก 1 เดือน รวมถึงการออกกำลังกายหนัก
  • หากมีอาการไอหรือจาม ให้อ้าปากไว้ ไม่ต้องฝืนปิดปาก เพื่อลดแรงดันที่จะขึ้นไปที่ดวงตา 
  • หลีกเลี่ยงสภาพแวดล้อมที่มีฝุ่นละออง และไม่ควรเช็ดตาขณะที่มีพัดลมเปิด 
  • ไม่ควรใช้สายตาติดต่อกันเป็นเวลานาน พักสายตาเป็นระยะ 

การเลือกเลนส์แก้วตาเทียมสำหรับผ่าตัดต้อกระจก

เลนส์แก้วตาเทียมเป็นส่วนสำคัญในการผ่าต้อกระจก โดยแพทย์จะตรวจตาอย่างละเอียดเพื่อคำนวณหาเลนส์ที่เหมาะสม ซึ่งการเลือกเลนส์มีผลต่อการมองเห็นหลังผ่าตัด และอาจส่งผลต่อการปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจกด้วย โดยชนิดของเลนส์มีดังนี้

  • เลนส์ตาเทียมชนิดโฟกัสระยะเดียว เป็นเลนส์พื้นฐานช่วยให้มองเห็นชัดในระยะใดระยะหนึ่ง มีราคาประหยัดที่สุด
  • เลนส์ตาเทียมชนิดโฟกัสหลายระยะ มีทั้งแบบสองระยะและแบบสามระยะมองเห็นชัดทั้งระยะไกล ระยะกลาง และระยะใกล้
  • เลนส์ตาเทียมแก้ไขสายตาเอียง ราคาสูงกว่าเลนส์ทั่วไป เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหาสายตาเอียงร่วมด้วย

การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจกให้ฟื้นตัวเร็วและกลับมามองเห็นชัดอีกครั้ง 

การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ต้อกระจก เป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการหายของแผลและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น โดยต้องหลีกเลี่ยงการขยี้ตาหรือสัมผัสตาโดยตรง ใส่แว่นกันแดดทุกครั้งเมื่อต้องออกแดด หยอดยาตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด และงดกิจกรรมที่อาจทำให้น้ำเข้าตา รวมถึงต้องมาพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ และสำหรับใครที่มีข้อสงสัยหรือต้องการคำปรึกษาเกี่ยวกับการลอกตาต้อกระจก หรืออยากรู้ว่าผ่าตัดต้อกระจก ราคาเท่าไหร่ สามารถติดต่อโรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ ซึ่งมีทีมแพทย์เฉพาะทางพร้อมให้คำปรึกษาตลอด 24 ชั่วโมง

ช่องทางติดต่อ


References

Cataract surgery - After cataract surgery. (n.d.). Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust. https://www.guysandstthomas.nhs.uk/health-information/cataract-surgery/after-cataract-surgery

Cataract Surgery Recovery: 5 Tips From an Expert. (2021, August 8). Www.hopkinsmedicine.org. https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/cataract-surgery-recovery-5-tips-from-an-expert

NHS. (2018, January 15). Cataract Surgery - Recovery. Nhs.uk. https://www.nhs.uk/conditions/cataract-surgery/recovery/

แพทย์ประจำศูนย์

นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
บทความและสุขภาพอื่นที่น่าสนใจ