เริมที่ตาคืออะไร เช็กอาการ วิธีรักษา และความเสี่ยงต่อการมองเห็น
บทความโดย: seoteam seoteam
วันที่เผยแพร่: 29 ตุลาคม 2569
วันที่อัพเดท: 29 ตุลาคม 2569
เคยสังเกตไหมว่า ตาแดง ระคายเคือง เจ็บตาแบบแปลก ๆ อาจไม่ใช่ตาอักเสบธรรมดาเสมอไป เพราะเริมที่ตาคือการติดเชื้อไวรัสเริมที่ลุกลามมาถึงดวงตา โดยเฉพาะกระจกตา ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการมองเห็น หากปล่อยไว้ไม่รักษา อาจเกิดแผลเป็นและทำให้สายตาแย่ลงได้
บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักเริมที่ตา ตั้งแต่สาเหตุ อาการ วิธีแยกจากตาแดงทั่วไป การรักษา ไปจนถึงการดูแลตัวเองเพื่อลดโอกาสกลับเป็นซ้ำ
Key Takeaways
- เริมที่ตาเกิดจากเชื้อ Herpes Simplex Virus (HSV) และต่างจากเริมผิวหนังทั่วไป เพราะอาจกระทบการมองเห็นโดยตรง
- อาการที่พบบ่อยคือ ปวดตา ตาแดง น้ำตาไหล ตามัว และสู้แสงไม่ได้ บางรายมีตุ่มน้ำที่เปลือกตา
- ความรุนแรงขึ้นกับชั้นของกระจกตาที่ติดเชื้อ หากรักษาเร็วจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนได้
- ไวรัสสามารถหลบอยู่ในปมประสาทและกลับมากำเริบได้อีก จึงควรดูแลตัวเองและติดตามอาการกับแพทย์สม่ำเสมอ
- ห้ามซื้อยาหยอดตาใช้เอง โดยเฉพาะยาสเตียรอยด์ ควรได้รับการตรวจและสั่งยาโดยจักษุแพทย์เท่านั้น
สารบัญบทความ
เริมที่ตา หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Herpetic Eye Disease หรือ Ocular Herpes คือภาวะติดเชื้อไวรัสเริม (Herpes Simplex Virus: HSV) ที่ลุกลามมาที่ กระจกตา หรือเยื่อบุตา ซึ่งต่างจากเริมที่ผิวหนังหรือริมฝีปากที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคย เพราะเริมที่ตามีผลต่อการมองเห็นโดยตรง
กระจกตาเปรียบเสมือนหน้าต่างใสด้านหน้าของดวงตา ทำหน้าที่รับแสงและช่วยโฟกัสภาพ เมื่อเชื้อไวรัสทำให้เกิดการอักเสบหรือเป็นแผลบริเวณนี้ ภาพที่เห็นอาจพร่ามัว ขุ่น หรือไวต่อแสงได้
สาเหตุหลักของเริมที่ตา คือเชื้อ HSV โดยเชื้อมี 2 ชนิดหลัก ได้แก่
- HSV-1 พบบ่อยที่บริเวณใบหน้า ริมฝีปาก และดวงตา เป็นสาเหตุของเริมที่ตาในคนส่วนใหญ่
- HSV-2 มักเกี่ยวข้องกับเริมที่อวัยวะเพศ พบที่ตาได้น้อยกว่า แต่อาจพบในทารกแรกเกิดที่ติดเชื้อระหว่างคลอด
โดยรูปแบบการติดเชื้อเริมที่ตาแบ่งเป็น 2 ลักษณะ
- การติดเชื้อครั้งแรก (Primary Infection) มักเกิดตั้งแต่วัยเด็กจากการสัมผัสน้ำลายหรือสิ่งคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ บางรายแสดงอาการคล้ายตาแดงเล็กน้อยและหายเอง จึงไม่รู้ตัวว่าติดเชื้อมาแล้ว
- การติดเชื้อซ้ำ (Recurrent Infection) หลังการติดเชื้อครั้งแรก ไวรัสไม่ได้หายไปไหน แต่จะหลบอยู่ในปมประสาทที่เลี้ยงใบหน้าและดวงตา เมื่อร่างกายอ่อนแอจากปัจจัยต่าง ๆ ก็อาจทำให้อาการเริมขึ้นตากลับมากำเริบได้
ใคร ๆ ก็มีโอกาสเป็นเริมที่ตาได้ เพราะเชื้อ HSV พบได้ทั่วไปในประชากร แต่กลุ่มต่อไปนี้มีความเสี่ยงสูงกว่าปกติ
- ผู้ที่เคยเป็นเริมในตาหรือเคยมีเริมที่ใบหน้าและริมฝีปากบ่อย ๆ
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ป่วยเอชไอวี ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง หรือผู้ที่ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน
- ผู้ที่ใช้ยาหยอดตาสเตียรอยด์โดยไม่อยู่ในความดูแลของแพทย์
- ผู้ที่เครียดจัด พักผ่อนน้อย หรือเจ็บป่วยบ่อย
- ผู้ที่ต้องเผชิญแสงแดดจัดเป็นเวลานานโดยไม่ป้องกันดวงตา
- ผู้ที่เคยได้รับบาดเจ็บที่ตา หรือเคยผ่าตัดตา เช่น เปลี่ยนกระจกตา
- ผู้ที่สวมใส่คอนแทคเลนส์ แล้วรักษาความสะอาดไม่ดี หรือใส่ต่อเนื่องนานเกินไป
อาการของเริมที่ตา มักเกิดที่ตาข้างเดียว และอาจแตกต่างกันไปตามตำแหน่งที่ติดเชื้อ อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ปวดตา เจ็บตา หรือรู้สึกเหมือนมีของอยู่ในตา
- ตาแดง น้ำตาไหลมากผิดปกติ
- สู้แสงไม่ได้ แสบตาเมื่อเจอแสงจ้า
- ตามัว มองเห็นภาพไม่ชัด
- มีตุ่มน้ำใสหรือผื่นที่เปลือกตาและผิวหนังรอบดวงตา บางรายพบเริมที่เปลือกตาร่วมด้วย
- เปลือกตาบวม หรือมีขี้ตาผิดปกติ
สัญญาณอันตรายที่ควรรีบพบแพทย์ทันที
- ปวดตารุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ
- สายตามัวลงอย่างรวดเร็ว หรือเห็นภาพเป็นหมอกขาว
- ตามีจุดขุ่นขาวบนกระจกตา
- มีไข้ร่วมกับอาการตาและตุ่มน้ำรอบดวงตา
- เคยเป็นเริมที่ตามาก่อนแล้วอาการกลับมาอีก
หากมีอาการเหล่านี้ไม่ควรรอให้หายเอง เพราะยิ่งรักษาช้า ความเสี่ยงต่อการเกิดแผลเป็นที่กระจกตายิ่งสูงขึ้น
หลายคนสับสนระหว่างเริมที่ตากับตาแดงทั่วไป เพราะระยะแรกอาจดูคล้ายกัน แต่มีจุดสังเกตที่ช่วยแยกได้ ดังนี้
- ตำแหน่งที่พบ: เริมที่ตามักเป็นข้างเดียว ส่วนตาแดงทั่วไปเป็นได้ทั้งข้างเดียวและสองข้าง
- ความเจ็บปวด: เริมที่ตาปวดตามากกว่าและสู้แสงไม่ได้ ส่วนตาแดงทั่วไปมักระคายเคือง แสบตา ปวดไม่มาก
- ผิวหนังรอบตา: เริมที่ตาอาจมีตุ่มน้ำที่เปลือกตา ส่วนตาแดงทั่วไปมักไม่มีตุ่มน้ำ
- การมองเห็น: เริมที่ตาอาจตามัวได้ชัดเจน ส่วนตาแดงทั่วไปมักมัวเล็กน้อยเพียงชั่วคราว
- ผลต่อกระจกตา: เริมที่ตาอาจเกิดแผลหรือการอักเสบ ส่วนตาแดงทั่วไปมักไม่ลุกลามถึงกระจกตา
นอกจากนี้ยังมีโรคตาอื่นที่อาจเข้าใจผิดได้ เช่น ต้อเนื้อ หรือต้อลม ซึ่งมักมีลักษณะเป็นก้อนเนื้อหรือตุ่มที่เยื่อบุตาขาว และเกิดจากแสงแดดหรือฝุ่นละออง ไม่ใช่การติดเชื้อไวรัส หากไม่แน่ใจว่าอาการที่เป็นคืออะไร การตรวจโดยจักษุแพทย์จะช่วยแยกโรคได้อย่างแม่นยำที่สุด
เริมที่ตาเป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียการมองเห็นจากโรคติดเชื้อที่กระจกตา แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่เป็นจะต้องตาบอด ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับว่าไวรัสลุกลามถึงชั้นไหนของกระจกตา
- ชั้นผิวนอก (Epithelial Keratitis) พบบ่อยที่สุด มักตอบสนองต่อยาต้านไวรัสได้ดี และมักหายโดยไม่ทิ้งแผลเป็นหากรักษาทัน
- ชั้นเนื้อ (Stromal Keratitis) รุนแรงกว่า รักษายากกว่า และมีโอกาสเกิดแผลเป็นที่กระจกตามากขึ้น
- ชั้นใน (Endothelitis) ทำให้กระจกตาบวมและขุ่น อาจกระทบการมองเห็นอย่างชัดเจน
ภาวะแทรกซ้อนที่มีโอกาสพบได้
- กระจกตาอักเสบ กระจกตาขุ่นหรือเป็นแผลเป็น ทำให้มองเห็นไม่ชัด
- เส้นเลือดงอกเข้ากระจกตา
- แผลที่กระจกตาเรื้อรังหายยาก
- ต้อหินแทรกซ้อน
- ในรายที่รุนแรงและเป็นซ้ำหลายครั้ง อาจต้องผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตา
แม้ว่าเริมที่ตาจะไม่ได้ทำให้ตาบอดในทุกราย แต่การพบแพทย์และเริ่มรักษาเร็วช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ได้มาก
การวินิจฉัยเริมที่ตา ส่วนใหญ่แพทย์ใช้ประวัติอาการร่วมกับการตรวจตาอย่างละเอียด โดยวิธีที่ใช้บ่อย ได้แก่
- ซักประวัติ เช่น เคยเป็นเริมที่ตาหรือรอบใบหน้ามาก่อนหรือไม่ มีปัจจัยกระตุ้นอะไร และใช้ยาหยอดตาสเตียรอยด์อยู่หรือไม่
- ตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ชนิดตรวจตา (Slit Lamp) เพื่อดูลักษณะของกระจกตาและโครงสร้างภายในตาอย่างละเอียด
- ย้อมสีฟลูออเรสซีน (Fluorescein) ช่วยให้เห็นแผลที่ผิวกระจกตา
- เก็บตัวอย่างจากดวงตาส่งตรวจหาเชื้อ เช่น การตรวจ PCR ในกรณีที่อาการไม่ชัดเจนหรือรักษาแล้วไม่ดีขึ้น
การรักษาเริมที่ตา ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของการติดเชื้อ โดยจักษุแพทย์จะเลือกแนวทางที่เหมาะสมให้เป็นรายบุคคล เช่น
- ยาต้านไวรัสชนิดหยอดหรือป้ายตา ใช้บ่อยในการติดเชื้อที่ผิวกระจกตา ช่วยยับยั้งการแบ่งตัวของไวรัส
- ยาต้านไวรัสชนิดรับประทาน เช่น อะไซโคลเวียร์ หรือวาลาไซโคลเวียร์ ใช้ในรายที่มีอาการรุนแรง
- ยาหยอดสเตียรอยด์ ใช้ลดการอักเสบในกรณีติดเชื้อชั้นเนื้อกระจกตา แต่ต้องใช้ร่วมกับยาต้านไวรัสและอยู่ในการดูแลของแพทย์เท่านั้น เพราะหากใช้ผิดวิธีอาจทำให้การติดเชื้อรุนแรงขึ้น
- ยาหยอดขยายม่านตา ช่วยลดอาการปวดและการอักเสบภายในตาในบางราย
- การทำความสะอาดแผลที่ผิวกระจกตา ในบางกรณีแพทย์อาจช่วยเอาเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อออกเพื่อให้แผลหายเร็วขึ้น
- การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตา ใช้ในกรณีที่เกิดแผลเป็นหรือความขุ่นที่ส่งผลต่อการมองเห็นอย่างรุนแรงและไม่สามารถรักษาด้วยยาได้
ข้อควรระวังคือไม่ควรซื้อยารักษาเริมมาใช้เอง โดยเฉพาะยาที่มีสเตียรอยด์ เพราะฤทธิ์ยาอาจปิดบังอาการและทำให้ผลลัพธ์แย่ลงได้ ผู้ที่ใส่คอนแทคเลนส์ควรหยุดใส่ทันทีเมื่อสงสัยว่าติดเชื้อ และพบแพทย์โดยเร็ว
การติดเชื้อที่ชั้นผิวนอกของกระจกตา ส่วนใหญ่อาการดีขึ้นได้ดีเมื่อได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม และมักหายภายในประมาณ 1-2 สัปดาห์ แต่เนื่องจากไวรัสยังคงหลบอยู่ในปมประสาท จึงยังมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ในอนาคต และไม่สามารถยืนยันได้ว่าจะหายขาดถาวร ดังนั้นการดูแลตัวเองและไปตรวจตามนัดจึงสำคัญมาก
แนวทางดูแลและป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
- หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น เช่น ความเครียดสะสม การอดนอน และการเจ็บป่วยบ่อย
- ป้องกันแสงแดดและรังสี UV ด้วยแว่นกันแดด
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- ไม่ขยี้ตา และล้างมือให้สะอาดก่อนสัมผัสบริเวณดวงตา
- ไม่ใช้ผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดตัว หรือเครื่องสำอางรอบดวงตาร่วมกับผู้อื่น
- ดูแลความสะอาดของคอนแทคเลนส์ และงดใส่ในช่วงที่มีอาการ
- ติดตามอาการกับจักษุแพทย์สม่ำเสมอ โดยเฉพาะผู้ที่เคยติดเชื้อมาแล้ว บางรายแพทย์อาจพิจารณาให้ยาต้านไวรัสชนิดรับประทานเพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
เริมที่ตาเป็นภาวะที่ไม่ควรมองข้าม เพราะแม้จะเริ่มจากอาการที่ดูคล้ายตาแดงธรรมดา แต่หากลุกลามถึงกระจกตา อาจกระทบการมองเห็นได้ในระยะยาว การสังเกตอาการ ไปพบจักษุแพทย์ให้เร็ว และรักษาอย่างต่อเนื่องคือหัวใจสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและโอกาสกลับเป็นซ้ำ
หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการปวดตา ตาแดง สู้แสงไม่ได้ หรือตามัว โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ พร้อมดูแลด้วยทีมจักษุแพทย์และเครื่องมือตรวจที่ทันสมัย ตั้งแต่การตรวจวินิจฉัย การวางแผนรักษา ไปจนถึงการติดตามอาการต่อเนื่อง เพื่อให้คุณมั่นใจว่าดวงตาได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม
หากมีอาการผิดปกติเกี่ยวกับดวงตา อย่ารอให้รุนแรงขึ้น นัดหมายเพื่อปรึกษาจักษุแพทย์ได้ที่
References
เริมที่ตาใช้เวลากี่วันถึงจะหาย?
กรณีติดเชื้อที่ผิวกระจกตาและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาการมักดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์ แต่หากติดเชื้อรุนแรงอาจใช้เวลานานกว่านั้น และต้องติดตามอาการกับแพทย์อย่างใกล้ชิด
เป็นเริมที่ตาห้ามกินอะไรบ้าง?
ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าต้องงดอาหารชนิดใดเป็นพิเศษ แต่ควรหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เช่น การดื่มแอลกอฮอล์จัด การสูบบุหรี่ และการอดนอน พร้อมกินอาหารครบ 5 หมู่ และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์
เริมที่ตาติดต่อจากคนสู่คนได้หรือไม่?
ติดต่อได้ โดยเฉพาะช่วงที่มีตุ่มน้ำหรือแผลที่ยังไม่หาย ผ่านการสัมผัสโดยตรงหรือใช้ของร่วมกัน เช่น ผ้าเช็ดหน้า หมอน และเครื่องสำอาง ควรล้างมือบ่อย ๆ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสดวงตา
ใช้มือสัมผัสแผลเริมที่ปากแล้วขยี้ตา จะทำให้เป็นเริมที่ตาไหม?
มีโอกาสที่เชื้อ HSV จะเข้าสู่ดวงตาจากการสัมผัสแผลเริมแล้วนำมือไปสัมผัสดวงตา อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าจะติดเชื้อทุกครั้ง ควรหลีกเลี่ยงการจับแผลเริมและขยี้ตา รวมถึงล้างมือด้วยสบู่และน้ำหลังสัมผัสบริเวณแผลที่มีเชื้อ
เริมที่ตาสามารถติดต่อผู้อื่นได้หรือไม่ หากไม่มีตุ่มเริมหรือแผลให้เห็น?
เชื้อ HSV สามารถแพร่ได้แม้ไม่มีอาการหรือแผลที่เห็นได้ชัด แต่การแพร่เชื้อจากผู้ที่มีการติดเชื้อ HSV ที่ตาไปยังผู้อื่นพบได้น้อย จึงควรล้างมือสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการสัมผัสดวงตา และไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น
