กระจกตาอักเสบ (Keratitis) อาการที่พบ และอันตรายไหม?
บทความโดย: seoteam seoteam
วันที่เผยแพร่: 11 มิถุนายน 2569
วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569
กระจกตาเป็นส่วนประกอบสำคัญที่ช่วยปกป้องดวงตาและหักเหแสงเพื่อให้การมองเห็นมีความชัดเจน แต่ทว่าเมื่อเกิดภาวะกระจกตาอักเสบย่อมส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันและระบบการมองเห็นโดยตรง เนื่องจากกระจกตาอักเสบมักมีสาเหตุมาจากการระคายเคืองหรือภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ซึ่งหากปล่อยให้กระจกตาอักเสบมีอาการรุนแรงขึ้นโดยไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกต้อง อาจนำไปสู่ภาวะตาติดเชื้อและทำให้กระจกตาเป็นแผลในระดับที่ส่งผลเสียต่อดวงตาอย่างถาวร การรู้ถึงข้อมูลที่ถูกต้องจึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยในการป้องกันและดูแลดวงตาได้อย่างเหมาะสม
KEY TAKEAWAY
- กระจกตาอักเสบ (Keratitis) เป็นภาวะอักเสบที่เกิดขึ้นกับเนื้อเยื่อส่วนหน้าของดวงตาจากทั้งการติดเชื้อและปัจจัยภายนอก
- อาการเริ่มต้นของกระจกตาอักเสบ สังเกตได้จากการ เคืองตา ปวดตา หรือมีอาการเจ็บตาข้างเดียว ซึ่งควรพบจักษุแพทย์ทันที
- สุขอนามัยในการใช้คอนแท็กต์เลนส์เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยป้องกันภาวะตาติดเชื้อ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเกิดกระจกตาอักเสบ
- หากปล่อยภาวะกระจกตาอักเสบทิ้งไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่การเกิดกระจกตาเป็นแผลถาวรหรือมีภาวะม่านตาอักเสบแทรกซ้อน
- การรักษากระจกตาอักเสบอย่างถูกวิธี จะช่วยลดโอกาสการสูญเสียการมองเห็นและลดความจำเป็นในการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา
สารบัญบทความ
กระจกตาอักเสบ (Keratitis) คือภาวะอักเสบที่เกิดขึ้นบริเวณกระจกตา ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อส่วนหน้าสุดของดวงตาที่มีลักษณะใสและโค้งมน โดยทำหน้าที่หักเหแสงไปยังจอประสาทตาเพื่อให้มองเห็นภาพได้ชัดเจน ภาวะกระจกตาอักเสบ ส่งผลให้ระบบป้องกันดวงตาทำงานผิดปกติจนเกิดอาการตาอักเสบลุกลามได้ โดยความรุนแรงของกระจกตาอักเสบสามารถเกิดขึ้นได้จากทั้งการได้รับเชื้อโรคจากภายนอก หรือปัจจัยที่ไม่เกี่ยวกับการติดเชื้อ เช่น ภาวะภูมิคุ้มกันร่างกายผิดปกติ หรือการระคายเคืองที่ส่งผลกระทบต่อความใสของกระจกตาโดยตรง
สัญญาณเตือนของอาการกระจกตาอักเสบ สามารถสังเกตได้จากความเปลี่ยนไปของดวงตา ซึ่งมักส่งผลต่อความชัดในการมองเห็นและการใช้ชีวิตประจำวัน ลักษณะอาการกระจกตาอักเสบ ได้แก่
- มีอาการเคืองตา คัน หรือตาแดงอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งเป็นสัญญาณเริ่มต้นที่พบได้บ่อยเมื่อเกิดกระจกตาอักเสบ
- รู้สึกเจ็บตาข้างเดียวหรือมีอาการปวดลึกภายในเบ้าตาจนทำให้ลืมตาลำบากเนื่องจากภาวะตาอักเสบ
- สายตามัวลงกะทันหันหรือตาแพ้แสงอย่างมาก โดยดวงตาจะมีความไวต่อแสงสว่างมากกว่าปกติเมื่อมีภาวะกระจกตาอักเสบ
- น้ำตาไหลมากกว่าปกติหรือมีขี้ตาลักษณะคล้ายหนองสีเหลืองเขียว ซึ่งเป็นหนึ่งในอาการตาอักเสบที่พบได้บ่อย
- รู้สึกระคายเคืองเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมติดอยู่ในดวงตาตลอดเวลา ซึ่งเป็นอาการเด่นของโรค กระจกตาอักเสบ
- สังเกตเห็นจุดสีขาวหรือความขุ่นทึบบริเวณเนื้อเยื่อส่วนหน้าของดวงตาซึ่งแสดงถึงระดับความรุนแรงของกระจกตาอักเสบ
การเข้าใจต้นเหตุของความผิดปกตินี้ช่วยให้การดูแลรักษามีความชัดเจนและตรงจุด โดยปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดกระจกตาอักเสบสามารถจำแนกออกเป็น 2 สาเหตุหลัก ดังนี้
กระจกตาอักเสบ สาเหตุจากการติดเชื้อ
การได้รับเชื้อจุลชีพจากภายนอกเข้าสู่ดวงตา เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดกระจกตาอักเสบ โดยมีรายละเอียดของการติดเชื้อประเภทต่าง ๆ เช่น
- เชื้อแบคทีเรียที่ปนเปื้อนจากการใช้คอนแท็กต์เลนส์ไม่สะอาด หรือเชื้อที่พบทั่วไปรอบดวงตา สามารถรุกรานชั้นเนื้อเยื่อจนทำให้กระจกตาอักเสบรุนแรงและส่งผลกระทบต่อการมองเห็นได้ในระยะยาว
- ไวรัสกลุ่มเริมและงูสวัดเป็นต้นเหตุสำคัญของการอักเสบระดับลึก ซึ่งในบางกรณีความรุนแรงอาจลุกลามจนทำให้เกิดภาวะม่านตาอักเสบแทรกซ้อนร่วมกับการที่กระจกตาอักเสบด้วย
- การติดเชื้อราจากสิ่งแวดล้อม เช่น การถูกกิ่งไม้ขีดข่วน หรือเชื้อปรสิตจากแหล่งน้ำที่ไม่สะอาด มีส่วนทำให้กระจกตาอักเสบและเกิดการทำลายเนื้อเยื่ออย่างรวดเร็วโดยเฉพาะในกลุ่มผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยง
กระจกตาอักเสบ สาเหตุที่ไม่ได้มาจากการติดเชื้อ
ปัจจัยทางกายภาพและโรคประจำตัวบางชนิดสามารถกระตุ้นให้กระจกตาอักเสบได้ ถึงแม้จะไม่มีการรุกรานจากเชื้อโรคก็ตาม
- การระคายเคืองทางกายภาพหรืออุบัติเหตุที่ทำให้เกิดภาวะกระจกตาถลอกเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะกระจกตาอักเสบตามมา เนื่องจากพื้นผิวของกระจกตาเสียความเรียบเนียนและทำหน้าที่ป้องกันสิ่งแปลกปลอมได้น้อยลง
- ปัญหาด้านสุขภาพ เช่น โรคภูมิแพ้ตัวเอง ภาวะตาแห้งรุนแรง หรือการขาดวิตามินเอ ล้วนเป็นปัจจัยภายในที่เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดกระจกตาอักเสบได้โดยไม่ต้องมีการติดเชื้อจากภายนอก
- ปัจจัยจากสภาพแวดล้อมและการทำงาน เช่น การรับรังสีอัลตราไวโอเลตเข้มข้นจากการเชื่อมโลหะโดยไม่สวมอุปกรณ์ป้องกัน ส่งผลให้เนื้อเยื่อส่วนหน้าของดวงตาเกิดการระคายเคืองและนำไปสู่ภาวะกระจกตาอักเสบในที่สุด
ปัจจัยที่ก่อให้เกิดความผิดปกติของดวงตาไม่ได้มีเพียงแค่เชื้อโรคเท่านั้น แต่ยังรวมถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิตและปัญหาสุขภาพที่ส่งผลให้ภาวะกระจกตาอักเสบ มีโอกาสเกิดได้ง่ายขึ้น เช่น
- การสวมคอนแท็กต์เลนส์ติดต่อกันเป็นเวลานานเกินไป หรือการดูแลรักษาความสะอาดที่ไม่ดีพอ เป็นสาเหตุหลักที่กระตุ้นให้เกิดภาวะกระจกตาอักเสบ
- อุบัติเหตุรอบดวงตา หรือการขยี้ตาอย่างรุนแรงจนทำให้เกิดภาวะกระจกตาอักเสบ เป็นการเปิดทางให้สิ่งสกปรกเข้าสู่เนื้อเยื่อดวงตาและเกิดกระจกตาอักเสบตามมา
- ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวซึ่งส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน รวมถึงผู้ที่มีอาการเบาหวานขึ้นตา มักมีความเสี่ยงต่อการเกิดกระจกตาอักเสบได้ง่ายและรุนแรงกว่าปกติ
- การสวมคอนแท็กต์เลนส์ลงเล่นน้ำในแหล่งน้ำหรือสระว่ายน้ำ ทำให้ดวงตามีโอกาสสัมผัสกับเชื้อปรสิตและแบคทีเรียที่นำไปสู่ภาวะกระจกตาอักเสบชนิดรุนแรง
- การใช้ยาหยอดตาประเภทสเตียรอยด์ติดต่อกันเป็นระยะเวลานานโดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์ อาจส่งผลเสียต่อความแข็งแรงของเนื้อเยื่อจนเกิดกระจกตาอักเสบ
- ภาวะตาแห้งเรื้อรังที่ทำให้ดวงตาขาดความชุ่มชื้นในการปกป้องพื้นผิว ส่งผลให้ดวงตาเกิดการระคายเคืองและมีภาวะกระจกตาอักเสบได้ง่ายขึ้น
ทางจักษุแพทย์จะเริ่มต้นจากการซักประวัติและตรวจประเมินดวงตาอย่างละเอียดเพื่อยืนยันภาวะกระจกตาอักเสบ โดยใช้กล้องจุลทรรศน์สำหรับตรวจตา (Slit-lamp) เพื่อส่องหาความผิดปกติบนพื้นผิวและประเมินความรุนแรงของอาการตาอักเสบ นอกจากนี้อาจมีการเก็บตัวอย่างน้ำตาหรือเนื้อเยื่อไปตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อระบุชนิดของเชื้อโรคที่ทำให้กระจกตาอักเสบ ซึ่งช่วยให้การวางแผนรักษามีความถูกต้องและตรงตามสาเหตุที่สุด
การรักษากระจกตาอักเสบต้องดำเนินการโดยจักษุแพทย์อย่างใกล้ชิด เพื่อให้เหมาะสมกับสาเหตุและความรุนแรงของโรค และป้องกันผลกระทบต่อการมองเห็นในระยะยาว
วิธีรักษากระจกตาอักเสบจากการติดเชื้อ
จักษุแพทย์จะพิจารณาใช้ยาหยอดตาหรือยาฆ่าเชื้อตามชนิดของเชื้อที่ตรวจพบเพื่อควบคุมภาวะกระจกตาอักเสบ โดยมีการดูแลที่คล้ายคลึงกับเยื่อบุตาอักเสบ หากการติดเชื้อลุกลามจนเนื้อเยื่อเสียหายรุนแรงและยาไม่สามารถควบคุมได้ แพทย์อาจพิจารณารักษาด้วยการปลูกถ่ายกระจกตา เพื่อให้ระบบการมองเห็นกลับมาทำงานได้อีกครั้ง
วิธีรักษากระจกตาอักเสบที่ไม่ได้มาจากการติดเชื้อ
สำหรับการรักษากระจกตาอักเสบที่เกิดจากการบาดเจ็บหรือโรคภูมิแพ้ตัวเอง แพทย์อาจใช้ยาในกลุ่มสเตียรอยด์เพื่อลดความระคายเคือง หรือใช้วิธีหยอดน้ำตาเทียมหรือปิดตาเพื่อลดการเสียดสี ซึ่งการใช้ยาในผู้ป่วยกระจกตาอักเสบทุกประเภทจะต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของจักษุแพทย์เพื่อความปลอดภัยของดวงตา
การเสริมสร้างสุขอนามัยที่ดีให้กับดวงตาและการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเป็นเกราะป้องกันสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดภาวะกระจกตาอักเสบได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- ดูแลรักษาความสะอาดของคอนแท็กต์เลนส์อย่างเคร่งครัดและงดการใส่ขณะว่ายน้ำหรือนอนหลับเพื่อลดโอกาสการเกิดกระจกตาอักเสบ
- หลีกเลี่ยงการใช้มือขยี้ดวงตาเนื่องจากอาจทำให้เกิดรอยถลอกบนพื้นผิวและนำไปสู่ภาวะกระจกตาอักเสบจากการติดเชื้อ
- สวมแว่นตาป้องกันเมื่อต้องทำกิจกรรมเสี่ยงหรือต้องเผชิญกับแสงแดดจ้าและลมแรงเพื่อลดการระคายเคืองที่ส่งผลให้เกิดกระจกตาอักเสบ
- ใช้น้ำตาเทียมเพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นในผู้ที่มีปัญหาตาแห้งเรื้อรัง ซึ่งช่วยลดการสะสมของอาการตาอักเสบและการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ
- เข้ารับการตรวจสุขภาพดวงตากับจักษุแพทย์เป็นประจำเพื่อประเมินความแข็งแรงของเนื้อเยื่อและป้องกันภาวะกระจกตาอักเสบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
หากมีความกังวลเกี่ยวกับสุขภาพดวงตาหรือสงสัยว่าเมื่อมีอาการเจ็บตาข้างเดียวควรแก้ยังไง แนะนำควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรักษาภาวะกระจกตาอักเสบให้ตรงจุดแทนการซื้อยามาหยอดเอง
หากปล่อยภาวะกระจกตาอักเสบทิ้งไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่การเกิดแผลเป็นถาวรที่บดบังการมองเห็น รวมถึงภาวะม่านตาอักเสบแทรกซ้อนที่เพิ่มความรุนแรงของโรคจนยากจะรักษา นอกจากนี้ กระจกตาอักเสบที่รุนแรงยังอาจก่อให้เกิดการติดเชื้อซ้ำซ้อนจนเสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรได้ในที่สุด
กระจกตาอักเสบเป็นภาวะที่ส่งผลต่อคุณภาพการมองเห็น สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุทั้งการติดเชื้อและปัจจัยที่ไม่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ หากไม่ได้รับการตรวจวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่กระทบต่อการมองเห็นในระยะยาว การดูแลรักษาตั้งแต่ระยะแรกจึงมีความสำคัญต่อการควบคุมอาการและลดความรุนแรงของโรค
โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ ให้บริการตรวจวินิจฉัยและดูแลภาวะกระจกตาอักเสบโดยทีมจักษุแพทย์ พร้อมแนวทางการรักษาที่เหมาะสมตามสาเหตุของอาการ เพื่อดูแลสุขภาพดวงตาอย่างรอบด้าน สามารถติดต่อสอบถามหรือรายละเอียดการเข้ารับบริการได้ผ่านช่องทางต่อไปนี้
กระจกตาอักเสบกับม่านตาอักเสบต่างกันอย่างไร?
กระจกตาอักเสบเกิดขึ้นที่เนื้อเยื่อใสชั้นหน้าสุดของดวงตา ส่วนม่านตาอักเสบเป็นการอักเสบของผนังลูกตาชั้นกลางที่อยู่ลึกเข้าไป ซึ่งส่งผลกระทบต่อส่วนประกอบภายในดวงตาที่ต่างกันออกไป
กระจกตาติดเชื้อกี่วันหาย?
การหายของโรคกระจกตาอักเสบขึ้นอยู่กับความรุนแรงและชนิดของเชื้อ โดยแผลเล็กอาจหายในไม่กี่วัน แต่กรณีติดเชื้อรุนแรงอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์
Refferences
Mayo Clinic Staff. (2024, July 02). Keratitis. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/keratitis/symptoms-causes/syc-20374110
Vatinee Y. Bunya. (2024,Jul). Superficial Punctate Keratitis. Scheie Eye Institute at the University of Pennsylvania. https://www.merckmanuals.com/home/eye-disorders/corneal-disorders/superficial-punctate-keratitis
Robert H. Shmerling. (2024, February 18). Keratitis. Harvard Health. https://www.health.harvard.edu/a_to_z/keratitis-a-to-z
นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
