อาการปวดเข่าในวัยรุ่น สาเหตุ สัญญาณเตือน และวิธีดูแลรักษาที่ถูกต้อง
บทความโดย: seoteam seoteam วันที่อัพเดท: 23 กันยายน 2569
อาการปวดเข่าในวัยรุ่นเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยและไม่ควรมองข้าม แม้วัยรุ่นจะเป็นช่วงวัยที่มีร่างกายแข็งแรง แต่การทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเล่นกีฬา หรือการออกกำลังกายหนัก ก็สามารถทำให้เกิดอาการปวดเข่าได้อย่างง่ายดาย บางคนอาจรู้สึกเจ็บหัวเข่า หรือมีอาการปวดหัวเข่าจนกระทบกับการใช้ชีวิตประจำวัน การเข้าใจว่าอาการปวดเข่าเกิดจากอะไร รวมถึงเรียนรู้วิธีแก้อาการปวดเข่าที่ถูกต้อง จะช่วยป้องกันไม่ให้อาการเจ็บหัวเข่าลุกลามไปสู่ปัญหากระดูกและข้อที่รุนแรงในอนาคต
Key Takeaways
- อาการปวดเข่าในวัยรุ่นอาจเกิดจากการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว การใช้งานข้อเข่าหนักเกินไปจากการเล่นกีฬา หรือภาวะเจ็บป่วยบางประการ
- สัญญาณเตือนที่ควรไปพบแพทย์ ได้แก่ ปวดเข่ารุนแรงจนเดินไม่ได้ เข่าบวมแดงร้อน งอเข่าไม่ได้ หรือมีเสียงกระดูกลั่นร่วมกับความเจ็บปวด
- การดูแลเบื้องต้นสามารถทำได้ด้วยการพักใช้งาน ประคบร้อนหรือเย็น การใช้ผ้ารัดเข่า และการใช้ยาบรรเทาอาการปวดภายใต้คำแนะนำของแพทย์
สารบัญบทความ
อาการปวดเข่าในวัยรุ่นมีปัจจัยเร่งหลายอย่าง ทั้งการเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างร่างกาย การเล่นกีฬา หรือโรคเฉพาะทาง โดยสาเหตุหลัก ๆ มีดังนี้
สาเหตุอาการปวดเข่าในวัยรุ่นจากการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย
- โรคออสกูด-สแคลตเตอร์ (Osgood-Schlatter Disease) : มักพบในวัยรุ่นช่วงที่ร่างกายกำลังเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดการดึงรั้งของเอ็นลูกสะบ้าบริเวณปุ่มกระดูกหน้าแข้ง ส่งผลให้ ปวดหัวเข่าบริเวณใต้ลูกสะบ้า เมื่อวิ่งหรือกระโดด
- มุมโครงสร้างขาและข้อเท้า : ผู้ที่มีภาวะขาโก่งหรือเท้าแบน อาจทำให้การรับน้ำหนักของข้อเข่าไม่สมดุล จนเกิดอาการปวดข้อเข่าเรื้อรัง
สาเหตุอาการปวดเข่าในวัยรุ่นจากการใช้งาน
- การบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา : การวิ่ง กระโดด หรือเล่นกีฬาที่ต้องหยุดกะทันหัน เช่น บาสเกตบอล ฟุตบอล สามารถทำให้ปวดเข่า ปวดข้อได้ง่าย
- อุบัติเหตุ : การปะทะอย่างแรงจากอุบัติเหตุ อาจทำให้เกิดภาวะเอ็นไขว้หน้าขาด ส่งผลให้ปวดหัวเข่าข้างขวา หรือปวดเข่าข้างซ้ายอย่างเฉียบพลันจนไม่สามารถรับน้ำหนักได้
- การใช้งานเข่าผิดท่า : แรงบิดหมุนข้อเข่าอย่างรวดเร็วอาจนำไปสู่ภาวะหมอนรองเข่าฉีก ทำให้รู้สึกเจ็บหัวเข่าจี๊ด ๆ หรือเจ็บเข่าจี๊ด ๆ ขณะเคลื่อนไหว
- การนั่งท่าเดิมเป็นเวลานาน : พฤติกรรมนั่งทำงาน นั่งเรียน หรือเล่นเกมเป็นเวลานานในท่าที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้เกิดอาการปวดเข่าจากการนั่งนาน เนื่องจากมีแรงกดบริเวณกระดูกสะบ้า
สาเหตุอาการปวดเข่าในวัยรุ่นจากโรค
- การติดเชื้อในข้อเข่า (Septic Arthritis) : เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ทำให้มีอาการปวดเข่าในวัยรุ่นอย่างรุนแรง เข่าบวมแดง ร้อน ร่วมกับมีไข้สูง
- โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ (Rheumatoid Arthritis) : เป็นโรคที่พบได้น้อยในวัยรุ่น เกิดจากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังบริเวณเยื่อบุข้อ ส่งผลให้ปวดข้อเข่า บวม และข้อตึงแข็ง
- โรคถุงน้ำหน้าลูกสะบ้าอักเสบ (Prepatellar Bursitis) : การอักเสบของถุงน้ำ (ฺBursa) บริเวณหน้าลูกสะบ้าจากการโดนกระแทก หรือการคุกเข่าเป็นเวลานาน ทำให้มีอาการปวดเข่าในวัยรุ่น ร่วมกับอาการบวมโตเฉพาะจุด
- โรคถุงน้ำที่เอ็นประคองเข่าอักเสบ (Pes Anserine Bursitis) : การอักเสบของถุงน้ำบริเวณข้อเข่าด้านใน บริเวณใต้จุดที่เอ็นกล้ามเนื้อสามมัดมาเกาะ (Pes Anserinus) จากการใช้งานซ้ำ ๆ ทำให้มีอาการปวดเข่าเวลาเหยียดขา ปวดระบมบริเวณใต้ข้อเข่าด้านใน
- โรคผิวกระดูกอ่อนลูกสะบ้าเข่าอักเสบ (Patella Chondromalacia) : ภาวะกระดูกอ่อนใต้ลูกสะบ้าเกิดการสึกหรอหรือนิ่มลง มักทำให้เกิดอาการเจ็บเข่าด้านหน้า หรือปวดเข่าด้านหน้า โดยเฉพาะเวลาเดินขึ้นลงบันได
- โรคข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis) : แม้จะพบได้น้อยในวัยรุ่น แต่สามารถเกิดขึ้นได้จากผลกระทบหลังการบาดเจ็บรุนแรงในข้อเข่า ทำให้ผิวกระดูกอ่อนสึกหรอ เกิดอาการปวดเข่า และอาจพบปัญหาเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร
หากพบอาการปวดเข่าในวัยรุ่นร่วมกับสัญญาณเตือนผิดปกติดังต่อไปนี้ ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อทำการตรวจเช็กโดยเร็ว
- มีอาการปวดเข่า เดินไม่ได้ หรือไม่สามารถลงน้ำหนักบนขาข้างที่ปวดได้เลย
- ข้อเข่ามีอาการบวม ร้อน แดงอย่างชัดเจน หรือมีไข้ร่วมด้วย
- มีอาการปวดเข่า งอเข่าไม่ได้ ข้อเข่าติดล็อก หรือไม่สามารถยืดขาได้สุด
- รู้สึกเจ็บเข่าอย่างรุนแรงทันทีหลังจากเกิดอุบัติเหตุหรือการเล่นกีฬา
- ปวดเข่าร่วมกับกระดูกลั่นดังก๊อบแก๊บในเข่าทุกครั้งที่เคลื่อนไหว
- มีอาการปวดเข่า ร้าวลงขา หรือชาลงไปถึงบริเวณปลายเท้า
- มีอาการปวดเสียวหัวเข่ามาก จนเลี่ยงการลงน้ำหนัก ทำให้กล้ามเนื้อต้นขาข้างที่บาดเจ็บมีลักษณะลีบ หรือมีขนาดเล็กลงอย่างเห็นได้ชัด
- อาการปวดเข่าในวัยรุ่นร่วมกับพบต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบโตและกดเจ็บ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อหรือการอักเสบรุนแรงในระบบร่างกาย
- อาการปวดเข่าในวัยรุ่นไม่ดีขึ้นหลังจากพักรักษาตัวเบื้องต้นเกิน 1–2 สัปดาห์
การวินิจฉัยจะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย เพื่อดูตำแหน่ง ลักษณะ และปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดอาการปวดเข่าในวัยรุ่น จากนั้นจึงพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมตามสาเหตุที่สงสัย โดยมีขั้นตอนดังนี้
- ซักประวัติอาการ : แพทย์จะสอบถามลักษณะอาการ เช่น เริ่มปวดเมื่อใด ปวดบริเวณไหน ปวดข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง และเคยมีอุบัติเหตุหรือไม่
- ตรวจข้อเข่า : ประเมินอาการบวม จุดกดเจ็บ ช่วงการเคลื่อนไหว ความมั่นคงของข้อ และการทำงานของกล้ามเนื้อ
- การถ่ายภาพเอกซเรย์ (X-ray) : ช่วยประเมินโครงสร้างกระดูก ดูการเจริญเติบโตของแผ่นการเจริญเติบโต (Growth Plate) และตรวจหาความผิดปกติของกระดูก
- การตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) : การทำ MRI เข่า ช่วยให้เห็นรายละเอียดของเอ็น ข้อต่อ และหมอนรองข้อเข่าได้อย่างชัดเจน
- การเจาะตรวจน้ำในข้อเข่า : ในกรณีที่สงสัยภาวะติดเชื้อหรือโรคข้ออักเสบ แพทย์อาจนำน้ำในข้อเข่าไปส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ
- การตรวจเพิ่มเติมอื่น ๆ : จะขึ้นอยู่กับประวัติและผลการตรวจร่างกายของแต่ละคน
อาการปวดเข่าในวัยรุ่น วิธีรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ โดยมีแนวทางการดูแลดังนี้
- การพักใช้งานข้อเข่า (Rest) : ลดหรือหยุดกิจกรรมที่ต้องใช้แรงเข่ามาก เช่น การวิ่ง หรือการกระโดด เพื่อให้เนื้อเยื่อได้รับการฟื้นฟู
- การประคบเย็นและประคบร้อน (Cold/Hot Compress) : ในช่วง 48 ชั่วโมงแรกที่เจ็บหัวเข่า ให้ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวม หลังจากนั้นสามารถประคบร้อนเพื่อผ่อนคลายกล้ามเนื้อ
- การใช้ผ้ารัดเข่า (Compression) : ช่วยพยุงข้อเข่า ลดการบวม และป้องกันการเคลื่อนไหวที่อาจทำให้บาดเจ็บเพิ่มขึ้น แต่ควรเลือกให้เหมาะกับสาเหตุและไม่รัดแน่นเกินไป
- การปรับพฤติกรรม : หลีกเลี่ยงการนั่งขัดสมาธิ นั่งพับเพียบ หรือการนั่งยอง ๆ ที่เพิ่มแรงกดในข้อเข่า
- การใช้ยารักษา : หากสงสัยว่าปวดเข่า กินยาอะไรเพื่อบรรเทาได้บ้าง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อเลือกชนิดและขนาดตามอายุ น้ำหนัก รวมถึงข้อจำกัดด้านสุขภาพของแต่ละบุคคล โดยทั่วไปอาจใช้ยาแก้ปวดกลุ่มพาราเซตามอล หรือยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs)
- การใช้ยาทาภายนอก : สำหรับผู้ที่สงสัยว่าปวดเข่า ทายาอะไร สามารถใช้ยาทาลดการอักเสบเฉพาะที่เพื่อบรรเทาอาการเบื้องต้นได้
- กายภาพบำบัด : การบริหารกล้ามเนื้อต้นขา (Quadriceps) กับกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าให้แข็งแรง รวมถึงฝึกการเคลื่อนไหว การยืน และท่าทางในการเล่นกีฬาให้ถูกต้อง จะช่วยให้อาการปวดเข่าในวัยรุ่นดีขึ้น
- การผ่าตัด : ในกรณีที่มีการบาดเจ็บรุนแรง เช่น หมอนรองกระดูกฉีกขาดหรือเอ็นขาด แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดส่องกล้อง หรือหากเป็นผู้ป่วยที่มีปัญหาข้อเข่าเสื่อมขั้นรุนแรง ในอนาคตอาจต้องพิจารณาการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า แต่ในวัยรุ่นจะเน้นการซ่อมแซมเป็นหลัก
แม้บางสาเหตุจะไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสามารถลดความเสี่ยงของการเกิดอาการปวดเข่าในวัยรุ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- วอร์มอัปก่อนออกกำลังกาย เพื่อเตรียมกล้ามเนื้อและข้อต่อก่อนทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก
- เพิ่มความหนักของการฝึกอย่างค่อยเป็นค่อยไป หลีกเลี่ยงการเพิ่มระยะทาง เวลา หรือความหนักของการออกกำลังกายอย่างรวดเร็ว
- ฝึกกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าและสะโพก เพื่อช่วยให้ข้อเข่าทำงานได้เหมาะสม
- ใช้เทคนิคการเล่นกีฬาที่ถูกต้อง โดยเฉพาะกีฬาที่ต้องกระโดด วิ่ง หรือเปลี่ยนทิศทาง
- พักเมื่อมีอาการปวด ไม่ควรฝืนเล่นกีฬาต่อหากอาการเจ็บมากขึ้น
- ใช้อุปกรณ์ป้องกันตามชนิดกีฬา เช่น สนับหรืออุปกรณ์พยุงตามคำแนะนำที่เหมาะสม
- ค่อย ๆ กลับไปทำกิจกรรมหลังอาการดีขึ้น โดยเพิ่มระดับกิจกรรมทีละขั้นแทนการกลับไปออกกำลังกายเต็มรูปแบบทันที
- เลือกรองเท้าให้เหมาะสม ทั้งขนาดและรูปแบบรองเท้าที่เหมาะกับกิจกรรม เพื่อช่วยรองรับและกระจายแรงกระแทก ลดแรงที่ส่งผ่านมายังข้อเข่า
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม ช่วยลดภาระและแรงกดที่เกิดขึ้นกับข้อเข่าขณะเคลื่อนไหว
อาการปวดเข่าในวัยรุ่นสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ แต่ถ้าปวดเข่าบ่อย ปวดร่วมกับอาการผิดปกติอื่น ๆ เช่น บวมแดง มีไข้ ต้องห้ามมองข้ามเด็ดขาด เพราะหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง อาการเจ็บปวดเรื้อรังอาจพัฒนากลายเป็นปัญหาข้อต่อรุนแรงเมื่อเติบโตขึ้น หรืออาจเป็นสัญญาณของโรคแฝงเร้น เช่น ภาวะเอ็นอักเสบ หมอนรองกระดูกฉีกขาด หรือโรคข้ออักเสบ การตรวจหาสาเหตุตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการปกป้องสุขภาพข้อเข่าให้แข็งแรงในระยะยาว
หากคุณหรือลูกหลานกำลังประสบปัญหาปวดเข่า หรือไม่แน่ใจว่าปวดเข่า รักษาที่ไหนดี โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ พร้อมดูแลโดยทีมแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อ มีนวัตกรรมการตรวจวินิจฉัยที่ทันสมัย และโปรแกรมการรักษาที่ตรงจุด เพื่อให้ผู้ป่วยกลับมาเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจ ไม่ต้องทนทรมานกับอาการปวดเข่าอีกต่อไป
ช่องทางติดต่อ
อยู่ ๆ ก็ปวดเข่าเกิดจากอะไร
อาจเกิดจากการใช้งานข้อเข่ามากเกินไป การออกกำลังกาย การบาดเจ็บ หรือภาวะของกระดูกและข้อ หากปวดรุนแรง บวม แดง ร้อน หรือเดินลงน้ำหนักไม่ได้ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
ปวดเข่าในวัยรุ่นหายเองได้ไหมโดยไม่ต้องรักษา
หากอาการปวดเข่าในวัยรุ่นเกิดจากการเมื่อยล้าหรือการดึงรั้งของกล้ามเนื้อจากการเล่นกีฬาเบา ๆ อาการอาจดีขึ้นได้เองด้วยการพักผ่อน แต่หากเกิดจากการบาดเจ็บของโครงสร้างภายใน เช่น เส้นเอ็นฉีกขาด หรือโรคข้ออักเสบ จำเป็นต้องได้รับการรักษาจากแพทย์เฉพาะทาง
ถ้าปวดเข่าอยู่ ยังเล่นกีฬาต่อได้ไหม
ไม่แนะนำให้เล่นกีฬาต่อหากยังมีอาการปวด เพราะการฝืนใช้งานข้อเข่าขณะบาดเจ็บอาจทำให้โครงสร้างเส้นเอ็นหรือกระดูกอ่อนเสียหายรุนแรงขึ้น ควรพักจนกว่าอาการจะหายดี หรือได้รับอนุญาตจากแพทย์
References
Adolescent Knee Pain. (n.d.). Aberdeen Orthopaedics. https://www.aberdeenorthopaedics.com/adolescent-knee-pain
Bunt, C. W., Jonas, C. E. & Chang, J. G. (2018, November 1). Knee Pain in Adults and Adolescents: The Initial Evaluation. American Family Physician. https://www.aafp.org/afp/2018/1101/p576
