เอ็นไขว้หน้าอักเสบเกิดจากสาเหตุอะไร? รู้จักอาการและวิธีรักษา

บทความโดย: seoteam seoteam วันที่อัพเดท: 23 กันยายน 2569

อาการปวดเข่าหรือรู้สึกเข่าไม่มั่นคงหลังออกกำลังกาย อาจไม่ได้เกิดจากการใช้งานข้อเข่ามากเกินไปเพียงอย่างเดียว แต่อาจเป็นสัญญาณของเอ็นไขว้หน้าอักเสบ ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้ที่เล่นกีฬาหรือทำกิจกรรมที่ต้องเคลื่อนไหวและเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว หากปล่อยให้อาการปวดหรือความผิดปกติของข้อเข่าดำเนินต่อไป อาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตและการเคลื่อนไหวในระยะยาว 

บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักสาเหตุ อาการเอ็นไขว้หน้าอักเสบที่ควรสังเกต รวมถึงแนวทางการรักษาเอ็นไขว้หน้าอักเสบ เพื่อให้คุณสามารถดูแลข้อเข่าได้อย่างเหมาะสม

Key Takeaways

• เอ็นไขว้หน้าอักเสบเกิดจากการใช้งานข้อเข่าหนัก การเคลื่อนไหวผิดท่า หรือการได้รับบาดเจ็บ โดยเฉพาะกิจกรรมที่ต้องหยุดหรือเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว
• อาการเอ็นไขว้หน้าอักเสบที่พบได้ ได้แก่ ปวด บวม ข้อเข่าฝืด และรู้สึกว่าข้อเข่าไม่มั่นคง โดยความรุนแรงของอาการอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล
• การวินิจฉัยควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ ซึ่งอาจพิจารณาการตรวจร่างกายร่วมกับ X-ray หรือ MRI เข่าตามความเหมาะสม
• แนวทางการรักษาเอ็นไขว้หน้าอักเสบขึ้นอยู่กับลักษณะและความรุนแรงของการบาดเจ็บ อาจใช้การรักษาแบบไม่ผ่าตัดและกายภาพบำบัด

สารบัญบทความ

• เอ็นไขว้หน้าอักเสบ คืออะไร
• สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของเอ็นไขว้หน้าอักเสบ
• เอ็นไขว้หน้าอักเสบมีอาการอย่างไร?
• การวินิจฉัยเอ็นไขว้หน้าอักเสบทำอย่างไร?
• เอ็นไขว้หน้าอักเสบ รักษาได้ด้วยวิธีใดบ้าง?
• เอ็นไขว้หน้าอักเสบ กี่วันหาย ดูแลและฟื้นฟูตัวเองอย่างไร
• เอ็นไขว้หน้าอักเสบ รู้เร็ว รักษาได้ ที่ Samitivej Chinatown
• คำถามที่พบบ่อย

เอ็นไขว้หน้าอักเสบ คืออะไร

เอ็นไขว้หน้าอักเสบ คือภาวะที่เอ็นไขว้หน้า (Anterior Cruciate Ligament: ACL) ซึ่งเป็นหนึ่งในเอ็นสำคัญภายในข้อเข่าเกิดการระคายเคืองหรือมีการบาดเจ็บจนเกิดการอักเสบ โดยเอ็นไขว้หน้าจะอยู่บริเวณกึ่งกลางข้อเข่า เชื่อมระหว่างกระดูกต้นขา (Femur) กับกระดูกหน้าแข้ง (Tibia) และทำงานร่วมกับเอ็นไขว้หลังเพื่อช่วยควบคุมการเคลื่อนไหวและรักษาความมั่นคงของข้อเข่า โดยเฉพาะขณะเดิน วิ่ง กระโดด หรือเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว

ทั้งนี้ เอ็นไขว้หน้าอักเสบไม่ใช่ภาวะเดียวกับเอ็นไขว้หน้าขาดหรือเอ็นไขว้หน้าฉีก แม้ทั้งสองภาวะจะเกี่ยวข้องกับการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้าเหมือนกัน โดยการอักเสบหมายถึงเอ็นเกิดการระคายเคืองหรือมีการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ ขณะที่เอ็นไขว้หน้าขาดเป็นการที่เส้นใยของเอ็นถูกยืดหรือฉีกจนเกิดความเสียหาย ตั้งแต่ฉีกขาดบางส่วนไปจนถึงขาดทั้งหมด ซึ่งอาจทำให้ข้อเข่าไม่มั่นคงได้

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของเอ็นไขว้หน้าอักเสบ

เอ็นไขว้หน้าอักเสบสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุและปัจจัยร่วมกัน โดยความเสี่ยงอาจแตกต่างกันไปตามลักษณะการใช้ข้อเข่าและกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ดังนี้

• การเปลี่ยนทิศทางหรือหยุดกะทันหัน เช่น การวิ่งแล้วหยุดหรือเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว อาจทำให้เกิดแรงบิดบริเวณข้อเข่าและเพิ่มแรงที่กระทำต่อเอ็นข้อเข่า
• การลงน้ำหนักผิดท่าหลังการกระโดด โดยเฉพาะการลงพื้นโดยมีการบิดของข้อเข่าหรือเข่าอยู่ในท่าที่ไม่เหมาะสม
• การเล่นกีฬาที่ต้องเคลื่อนไหวและเปลี่ยนทิศทางบ่อย เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล และวอลเลย์บอล ซึ่งเพิ่มโอกาสที่ข้อเข่าจะได้รับแรงกระแทกหรือแรงบิด
• การได้รับแรงกระแทกหรือการปะทะบริเวณข้อเข่า เช่น การชนระหว่างเล่นกีฬา ซึ่งอาจทำให้เอ็นไขว้หน้าได้รับแรงมากกว่าปกติ
• กล้ามเนื้อรอบข้อเข่าไม่แข็งแรงหรือควบคุมการเคลื่อนไหวได้ไม่ดี อาจทำให้ข้อเข่ารับแรงมากขึ้นขณะวิ่ง กระโดด หรือเปลี่ยนทิศทาง
• ลักษณะทางกายวิภาคของข้อเข่า เช่น ความหย่อนของข้อหรือโครงสร้างบางอย่างของข้อเข่า อาจส่งผลต่อแรงที่กระทำต่อเอ็นไขว้หน้า
• สภาพพื้นผิวขณะทำกิจกรรม เช่น พื้นสนามที่ลื่นหรือไม่เหมาะสม อาจเพิ่มโอกาสเกิดการลื่น บิด หรือเสียสมดุลของข้อเข่า

เอ็นไขว้หน้าอักเสบมีอาการอย่างไร?

เอ็นไขว้หน้าอักเสบอาการอาจแตกต่างกันตามลักษณะและความรุนแรงของการบาดเจ็บ โดยอาการที่พบได้บ่อยของเอ็นไขว้หน้าอักเสบมักเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของข้อเข่า ดังนี้

• ปวดบริเวณข้อเข่า โดยเฉพาะขณะเดิน วิ่ง หรือทำกิจกรรมที่ต้องใช้ข้อเข่า 
• ข้อเข่าบวม ซึ่งอาจเกิดขึ้นหลังได้รับบาดเจ็บหรือใช้งานข้อเข่าอย่างหนัก
• ข้อเข่าฝืดหรืองอและเหยียดได้ลำบาก เนื่องจากอาการปวดหรือบวมภายในข้อเข่า
• รู้สึกว่าเข่าไม่มั่นคง คล้ายเข่าจะทรุดขณะเดินหรือเปลี่ยนทิศทาง
• มีเสียงหรือความรู้สึกผิดปกติภายในข้อเข่าขณะเคลื่อนไหว โดยเฉพาะหลังได้รับบาดเจ็บ
• กดเจ็บบริเวณข้อเข่า โดยเฉพาะบริเวณที่ได้รับแรงกระแทกหรือบาดเจ็บ
• เคลื่อนไหวข้อเข่าได้ลดลง ทำให้ไม่สามารถทำกิจกรรมบางอย่างได้เหมือนเดิม

เข่าหลวม เข่ามีเสียง เข่าลั่น เกิดจากอะไร? อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่นี่: เข่าหลวม

การวินิจฉัยเอ็นไขว้หน้าอักเสบทำอย่างไร?

การวินิจฉัยเอ็นไขว้หน้าอักเสบ แพทย์จะพิจารณาจากประวัติ อาการ และผลการตรวจข้อเข่าร่วมกัน เพื่อประเมินความผิดปกติและแยกภาวะอื่นที่อาจมีอาการคล้ายกัน โดยมีขั้นตอนดังนี้

• ซักประวัติและลักษณะการบาดเจ็บ แพทย์จะสอบถามอาการที่เกิดขึ้น เหตุการณ์หรือท่าทางที่ทำให้เกิดอาการ รวมถึงประวัติการบาดเจ็บของข้อเข่าในอดีต
• ตรวจประเมินข้อเข่าเบื้องต้น แพทย์จะสังเกตอาการบวม กดเจ็บ เปรียบเทียบข้อเข่าข้างที่มีอาการกับอีกข้าง และประเมินการเคลื่อนไหวของข้อเข่า
• ตรวจความมั่นคงของเอ็นไขว้หน้า อาจใช้การตรวจเฉพาะ เช่น Lachman Test, Anterior Drawer Test หรือ Pivot Shift Test เพื่อประเมินความมั่นคงของข้อเข่าและความผิดปกติของเอ็นไขว้หน้า
• ตรวจด้วยเอกซเรย์ (X-ray) ใช้เพื่อดูความผิดปกติของกระดูกหรือแยกภาวะกระดูกหัก เนื่องจาก X-ray ไม่สามารถแสดงรายละเอียดของเอ็นและเนื้อเยื่ออ่อนโดยตรงได้
• ตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Magnetic Resonance Imaging: MRI) ช่วยให้เห็นรายละเอียดของเอ็นไขว้หน้า รวมถึงเนื้อเยื่อภายในข้อเข่า เช่น หมอนรองข้อเข่า (Meniscus) และกระดูกอ่อน จึงอาจใช้เพื่อประเมินลักษณะและความรุนแรงของการบาดเจ็บเพิ่มเติม
• ตรวจด้วยอัลตราซาวนด์ (Ultrasound) ในบางกรณีแพทย์อาจพิจารณาใช้เพื่อประเมินเนื้อเยื่ออ่อนบริเวณข้อเข่า เช่น เอ็น กล้ามเนื้อ หรือเส้นเอ็น โดยขึ้นอยู่กับข้อบ่งชี้ของแต่ละราย

MRI เข่า คืออะไร? อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่นี่ : MRI เข่า

เอ็นไขว้หน้าอักเสบรักษาได้ด้วยวิธีใดบ้าง?

หากเอ็นไขว้หน้าอักเสบ การรักษาจะขึ้นอยู่กับลักษณะและความรุนแรงของการบาดเจ็บ รวมถึงระดับความมั่นคงของข้อเข่าและการใช้งานของแต่ละบุคคล แพทย์จะประเมินอาการและเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล โดยแบ่งแนวทางการรักษาเอ็นไขว้หน้าอักเสบหลัก ๆ ได้ดังนี้

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

ในกรณีที่การบาดเจ็บไม่รุนแรงและข้อเข่ายังมีความมั่นคง แพทย์อาจพิจารณาการรักษาเอ็นไขว้หน้าอักเสบโดยไม่ผ่าตัด โดยเน้นลดอาการปวดและบวม ควบคู่กับการฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า เช่น การพักการใช้งานข้อเข่า ประคบเย็น การใช้ยาตามความเหมาะสม และการทำกายภาพบำบัด

การรักษาแบบผ่าตัด

หากพบการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้าร่วมกับข้อเข่าไม่มั่นคง หรือผู้ป่วยต้องการกลับไปทำกิจกรรมที่มีการหมุนและเปลี่ยนทิศทางของข้อเข่าสูง แพทย์อาจพิจารณาการผ่าเอ็นไขว้หน้า ACL Reconstruction (การผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้าใหม่) เพื่อทดแทนเอ็นที่เสียหาย โดยการตัดสินใจผ่าเอ็นไขว้หน้าจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการบาดเจ็บ อายุ ระดับกิจกรรม รวมถึงการบาดเจ็บของโครงสร้างอื่นภายในข้อเข่าร่วมด้วย

รู้จักการผ่าตัดเข่า เปลี่ยนข้อเข่า รักษาผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่นี่: ผ่าตัดเข่า

เอ็นไขว้หน้าอักเสบกี่วันหาย ดูแลและฟื้นฟูตัวเองอย่างไร

ระยะเวลาที่เอ็นไขว้หน้าอักเสบจะดีขึ้นขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของการบาดเจ็บ จึงไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่าต้องใช้ระยะเวลากี่วัน หากเป็นการบาดเจ็บที่ไม่รุนแรง อาการอาจค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อพักและฟื้นฟูอย่างเหมาะสม แต่หากมีอาการเอ็นไขว้หน้าขาดหรือข้อเข่าไม่มั่นคง อาจต้องใช้เวลาฟื้นฟูนานขึ้น โดยสามารถดูแลตนเองร่วมกับการรักษาได้ดังนี้

• พักและลดการใช้งานข้อเข่า หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้ปวด บวม หรือเพิ่มแรงต่อข้อเข่า โดยเฉพาะการวิ่ง กระโดด และการเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว
• ประคบเย็นบริเวณข้อเข่า เพื่อช่วยลดอาการปวดและบวม โดยควรประคบตามระยะเวลาที่แพทย์หรือผู้ชำนาญการแนะนำ
• ยกขาสูงเมื่อพัก โดยวางขาบนหมอนให้สูงกว่าระดับหัวใจในช่วงที่มีอาการบวม เพื่อช่วยลดอาการบวม
• ใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์ หากมีอาการปวด แพทย์อาจพิจารณายาบรรเทาอาการปวดหรือยาลดการอักเสบตามความเหมาะสม
• ทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยฟื้นฟูการเคลื่อนไหวของข้อเข่า เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และช่วยให้ข้อเข่ากลับมาทำงานได้ดีขึ้น
• ค่อย ๆ เพิ่มระดับกิจกรรมเมื่ออาการดีขึ้น ควรกลับไปทำกิจกรรมต่าง ๆ อย่างค่อยเป็นค่อยไป และหลีกเลี่ยงการกลับไปเล่นกีฬาหรือทำกิจกรรมที่มีแรงกระแทกสูงจนกว่าข้อเข่าจะมีความแข็งแรงและมั่นคงเพียงพอ

โรคข้อเข่าเสื่อม รู้ทันอาการและสาเหตุพร้อมวิธีการรักษา อ่านรายละเอียดได้ที่นี่: เข่าเสื่อม

เอ็นไขว้หน้าอักเสบ รู้เร็ว รักษาได้ ที่ Samitivej Chinatown

เอ็นไขว้หน้าอักเสบเป็นภาวะที่เกิดขึ้นจากการใช้งานข้อเข่าหนัก การเคลื่อนไหวผิดท่า หรือการได้รับบาดเจ็บ โดยอาการเอ็นไขว้หน้าอักเสบที่พบได้ เช่น ปวด บวม ข้อเข่าฝืด หรือรู้สึกว่าเข่าไม่มั่นคง การวินิจฉัยและประเมินความรุนแรงโดยแพทย์จะช่วยให้สามารถเลือกแนวทางการรักษาและการฟื้นฟูได้อย่างเหมาะสม

สำหรับผู้ที่มีอาการปวดหรือได้รับบาดเจ็บบริเวณข้อเข่า สามารถเข้ารับการตรวจประเมินเอ็นไขว้หน้าอักเสบได้ที่โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ ซึ่งมีบริการดูแลด้านกระดูกและข้อ รวมถึงการตรวจวินิจฉัย การรักษา และการฟื้นฟู โดยทีมแพทย์และบุคลากรที่เกี่ยวข้อง เพื่อวางแผนการรักษาให้เหมาะสมกับอาการของแต่ละบุคคล

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

• Line : @samitivejchinatown
• Tel: 02-118-7893 (ตลอด 24 ชั่วโมง)

คำถามที่พบบ่อย

นักกีฬาที่มีเอ็นไขว้หน้าอักเสบควรงดกีฬาชนิดใดบ้าง

ควรหลีกเลี่ยงกีฬาที่มีการกระโดด หมุนตัว หรือเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล วอลเลย์บอล และแบดมินตัน จนกว่าข้อเข่าจะฟื้นตัวและแพทย์ประเมินว่าสามารถกลับไปเล่นกีฬาได้อย่างปลอดภัย

การนวดหรือกดจุดช่วยรักษาเอ็นไขว้หน้าอักเสบได้จริงหรือไม่

การนวดหรือกดจุดอาจช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าและบรรเทาอาการตึงได้ แต่ไม่สามารถรักษาการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้าอักเสบหน้าได้โดยตรง หากมีอาการปวด บวม หรือข้อเข่าไม่มั่นคง ควรได้รับการประเมินและรักษาโดยแพทย์

เอ็นไขว้หน้าอักเสบหายเองได้ไหม

หากเป็นการบาดเจ็บที่ไม่รุนแรง อาการเอ็นไขว้หน้าอักเสบอาจค่อย ๆ ดีขึ้นได้เมื่อพักการใช้งานข้อเข่าและทำกายภาพบำบัดอย่างเหมาะสม แต่หากอาการไม่ดีขึ้น ปวดต่อเนื่อง หรือสงสัยว่าเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด ควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและวางแผนการรักษาทันที

References

Mayo Clinic Staff. (2026, August 14). ACL injury. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738

Diermeier, T. A., et al. (2021). Treatment after ACL injury: Panther Symposium ACL Treatment Consensus Group. British Journal of Sports Medicine, 55(1), 14–22. https://bjsm.bmj.com/content/55/1/14

Kotsifaki, R., et al. (2023). Aspetar clinical practice guideline on rehabilitation after anterior cruciate ligament reconstruction. British Journal of Sports Medicine, 57(9), 500–514. https://bjsm.bmj.com/content/57/9/500