บทความสุขภาพ

ตาเหลือง เกิดจากอะไร อาการแบบไหนที่ควรรีบพบแพทย์

บทความโดย: seoteam seoteam วันที่เผยแพร่: 14 พฤษภาคม 2569 วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

ตาเหลือง

ตาเหลืองเป็นภาวะที่บ่งบอกถึงปัญหาสุขภาพร่างกายที่เกิดจากความผิดปกติหรือโรคบางชนิด ซึ่งอาจเป็นภัยเงียบที่อันตรายกว่าที่คิด เมื่อสังเกตเห็นความผิดปกติของดวงตา จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อเข้ารับการตรวจและรักษาอย่างถูกต้อง บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับภาวะตาเหลือง ทั้งสาเหตุและการวินิจฉัยโรคที่เกี่ยวข้องกับอาการตาเหลือง


KEY TAKEAWAY

  • ตาเหลืองเกิดจากบิลิรูบินในเลือดสูง มักเป็นสัญญาณของปัญหาตับ ท่อน้ำดี หรือเม็ดเลือด
  • สาเหตุตาเหลืองมีหลากหลาย ตั้งแต่ตับอักเสบ นิ่วในถุงน้ำดี โรคเม็ดเลือด ไปจนถึงปัญหาเฉพาะดวงตา
  • ควรพบแพทย์ทันทีหากตาเหลืองพร้อมกับมีไข้ ปวดท้อง ผิวเหลือง หรืออาการตาเหลืองอันตรายอื่น ๆ

สารบัญบทความ


ตาเหลือง คืออะไร?

ตาเหลือง คืออะไร

ตาเหลือง (Yellow Eyes) คือ ภาวะที่ตาขาว (Sclera) เปลี่ยนสีเป็นเหลือง เกิดจากการสะสมของบิลิรูบิน (Bilirubin) ในกระแสเลือดมากผิดปกติ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของโรคตับ ท่อน้ำดี หรือความผิดปกติของเม็ดเลือด หากคุณสังเกตว่าตาขาวของตัวเองหรือคนใกล้ชิดเริ่มมีสีเหลืองอ่อนหรือเหลืองเข้ม ควรปรึกษาแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพที่ซ่อนอยู่

โดยปกติแล้วบิลิรูบินในเลือดปกติอยู่ที่ 0.2–1 mg/dL หากระดับสูงเกิน 2 mg/dL จะเริ่มมองเห็นสีเหลืองในตาขาวได้ด้วยตาเปล่า ซึ่งจริง ๆ แล้ว ตาเหลืองไม่ใช่โรคโดยตรง แต่เป็นอาการแสดงที่บ่งบอกว่าร่างกายกำลังประสบปัญหาบางอย่างที่ต้องตรวจหาสาเหตุ


สาเหตุของตาเหลือง เกิดจากอะไร?

โรคตาเหลืองหรืออาการตาเหลืองนั้นมีสาเหตุหลายประการ แบ่งตามต้นเหตุของอาการดังต่อไปนี้

ปัญหาจากตับ (Liver Causes)

ตับมีหน้าที่สำคัญในการกรองบิลิรูบินออกจากกระแสเลือด เมื่อตับเกิดความผิดปกติ บิลิรูบินจะสะสมในเลือดและทำให้ตาขาวเหลือง สาเหตุของปัญหาตับที่พบได้บ่อย ได้แก่

  1. ตับอักเสบ (Hepatitis) : ไม่ว่าจะเป็นไวรัสตับอักเสบ A, B หรือ C ล้วนทำให้เซลล์ตับอักเสบและทำงานผิดปกติ บิลิรูบินจึงสะสมในเลือดสูงขึ้น
  2. ตับแข็ง (Liver Cirrhosis) : ภาวะที่เซลล์ตับถูกทำลายจนกลายเป็นพังผืด ทำให้ตับสูญเสียความสามารถในการกรองบิลิรูบิน
  3. ไขมันพอกตับ (Fatty Liver Disease) : พบมากในกลุ่มคนที่น้ำหนักเกิน ดื่มแอลกอฮอล์มาก หรือเป็นโรคเบาหวาน
  4. มะเร็งตับ (Liver Cancer) : ก้อนมะเร็งอาจกดทับท่อน้ำดีหรือทำให้เนื้อตับทำงานบกพร่อง

ปัญหาท่อน้ำดีและตับอ่อน (Bile Duct & Pancreas)

เมื่อท่อน้ำดีถูกอุดกั้น บิลิรูบินที่ตับผลิตจะไม่สามารถไหลออกไปได้ตามปกติ และย้อนกลับเข้าสู่กระแสเลือด โดยมีสาเหตุมาจากความผิดปกติของท่อน้ำดีและตับอ่อนดังต่อไปนี้

  1. นิ่วในถุงน้ำดี (Gallstones) : นิ่วอาจเคลื่อนไปอุดท่อน้ำดี ทำให้เกิดอาการปวดและตาเหลืองเฉียบพลัน
  2. การอุดตันของท่อน้ำดี (Bile Duct Obstruction) : อาจเกิดจากเนื้องอก ซีสต์ หรือการอักเสบ
  3. มะเร็งตับอ่อน (Pancreatic Cancer) : ก้อนมะเร็งที่ตับอ่อนอาจกดทับท่อน้ำดี ทำให้บิลิรูบินในเลือดสูง

ความผิดปกติของเม็ดเลือด (Blood Disorders)

กรณีนี้เกิดจากภาวะที่เม็ดเลือดแดงถูกทำลายเร็วกว่าปกติ ทำให้บิลิรูบินถูกปล่อยเข้าสู่กระแสเลือดในปริมาณมาก ส่งผลให้เกิดความผิดปกติรวมถึงอาการตาเหลืองด้วย

  1. ภาวะเม็ดเลือดแดงแตก (Hemolytic Anemia) : เม็ดเลือดแดงถูกทำลายเร็วกว่าปกติ ส่งผลให้เกิดการสะสมของบิลิรูบินในร่างกาย ทำให้เกิดอาการตัวเหลืองตาเหลืองได้
  2. โรคธาลัสซีเมีย (Thalassemia) : ความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่ายและมีอายุสั้น ทำให้ร่างกายเกิดการสะสมของบิลิรูบินมากกว่าปกติ 
  3. ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD (G6PD Deficiency) : พบบ่อยในคนเอเชีย ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่ายเมื่อได้รับสิ่งกระตุ้น

สาเหตุจากดวงตาโดยตรง (Eye-Specific Causes)

สาเหตุของอาการตาเหลืองบางครั้งก็ไม่ได้เกี่ยวกับระดับบิลิรูบิน แต่มาจากปัญหาของดวงตาโดยตรง ไม่ว่าจะเป็นตาขาวสกปรกหรือโรคทางตาต่าง ๆ โดยสาเหตุของภาวะตาเหลืองจากดวงตาโดยตรงมีดังนี้

  • เนื้อเยื่อตาหนาขึ้น (Pinguecula) : เนื้อเยื่อเหลืองสะสมบนตาขาว พบได้บ่อยในกลุ่มคนที่โดนแดดมาก
  • ตาเนื้อ (Pterygium) : เนื้อเยื่อเจริญงอกขึ้นบนตาขาวและกระจกตา มักมีสีเหลืองหรือแดง
  • ตาเหลืองในทารกแรกเกิด (Neonatal Jaundice) : พบได้บ่อยมากในทารกแรกเกิด ส่วนใหญ่หายได้เองใน 2 สัปดาห์

หากมีปัญหาเกี่ยวกับเลนส์ตาหรือมองหาวิธีดูแลเลนส์ตาอยู่ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ : ทำความรู้จัก “เลนส์ตา” องค์ประกอบสำคัญของดวงตา

ปัจจัยจากพฤติกรรมและยา (Lifestyle & Medication)

นอกจากอาการของโรคและความผิดปกติของดวงตา ปัจจัยด้านพฤติกรรมและการใช้ยาก็ส่งผลทำให้เกิดภาวะตาเหลืองได้เช่นกัน ลองสังเกตอาการและพฤติกรรมของตัวเองว่าสอดคล้องกับปัจจัยต่าง ๆ หรือไม่

  1. การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป : ทำลายเซลล์ตับในระยะยาวและเพิ่มระดับบิลิรูบิน
  2. การขาดวิตามิน A : ทำให้สุขภาพดวงตาเสื่อมถอยและตาไม่ใส
  3. ผลข้างเคียงของยา : ยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะ ยาต้านมาลาเรีย และยารักษาวัณโรค อาจทำให้ตับอักเสบและเกิดตาเหลืองได้
  4. การสูบบุหรี่ : ลดการไหลเวียนของเลือดไปยังดวงตาและตับ

อาการตาเหลือง สังเกตสัญญาณอันตรายอย่างไร?

อาการตาเหลืองสามารถแสดงออกมาในหลายระดับ ตั้งแต่เพียงตาขาวเหลืองเล็กน้อย ไปจนถึงดีซ่านที่ส่งผลต่อผิวหนังและเยื่อบุทั่วร่างกาย ความแตกต่างระหว่างตาขาวเหลืองและดีซ่าน คือ ตาขาวเหลือง (Yellow Sclera) มีสีเหลืองที่นัยน์ตาขาวเท่านั้น อาจเกิดจากสาเหตุเฉพาะที่ดวงตา ส่วนดีซ่าน (Jaundice) นั้น สีเหลืองปรากฏที่ตาขาว ผิวหนัง และเยื่อบุทั่วร่างกาย บ่งบอกถึงบิลิรูบินในเลือดสูงมา หากมีสัญญาณเตือนดังต่อไปนี้ควรรีบพบแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษาอย่างถูกต้อง

  1. ตาขาวเหลืองและมีไข้สูงพร้อมกัน : อาจเป็นสัญญาณของตับอักเสบเฉียบพลัน
  2. ปวดท้องด้านขวาบนอย่างรุนแรงร่วมกับตาเหลือง : อาจเป็นนิ่วในถุงน้ำดีหรือท่อน้ำดีอุดตัน
  3. ผิวหนังและตาเหลืองพร้อมกัน (ดีซ่านทั้งตัว) : บิลิรูบินสูงมากผิดปกติ
  4. ปัสสาวะสีน้ำตาลเข้มหรือสีน้ำชา : บ่งบอกว่าไตกำลังขับบิลิรูบินส่วนเกิน
  5. อุจจาระสีซีดหรือสีเทา : น้ำดีไม่ถึงลำไส้ เป็นสัญญาณท่อน้ำดีอุดตัน
  6. อ่อนเพลียมาก คลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับตาเหลือง
  7. ตาเหลืองในทารกแรกเกิดที่ไม่หายใน 2–3 สัปดาห์

ตาขาวเหลืองที่ปรากฏขึ้นอย่างเฉียบพลันหรือรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ถือเป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงความผิดปกติ ยิ่งหากมีอาการร่วมอื่น ๆ ด้วย ยิ่งต้องรีบพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพราะการตรวจพบสาเหตุเร็วคือโอกาสที่ดีที่สุดในการรักษาตาเหลืองให้หาย


การวินิจฉัยและการรักษาตาเหลือง

รักษาอาการตาเหลือง

การวินิจฉัยและการรักษาอาการตาเหลืองควรดำเนินการโดยแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญ เพื่อการดำเนินการวินิจฉัยอย่างเป็นระบบ ซึ่งทางแพทย์ที่สมิติเวช ไชน่าทาวน์พร้อมตรวจหาสาเหตุและวางแผนการรักษาให้กับคุณได้อย่างตรงจุด โดยมีกระบวนการวินิจฉัยที่ครบวงจรดังนี้

  1. การตรวจเลือด : ตรวจระดับบิลิรูบินทั้งชนิดที่ละลายน้ำได้ (direct) และชนิดอิสระ (indirect) รวมถึงการทำงานของตับ (Liver Function Test) เพื่อประเมินสุขภาพตับเบื้องต้น
  2. การตรวจอัลตราซาวด์ : ดูขนาดและโครงสร้างของตับ ถุงน้ำดี และตับอ่อน ช่วยระบุตำแหน่งนิ่วหรือเนื้องอกได้อย่างแม่นยำ
  3. CT Scan หรือ MRI : ใช้เมื่อต้องการรายละเอียดเพิ่มเติม โดยเฉพาะกรณีสงสัยเนื้องอกหรือมะเร็ง
  4. การตรวจดวงตาโดยจักษุแพทย์ : หากสงสัยว่าตาขาวเหลืองเกิดจากปัญหาดวงตาโดยตรง เช่น pinguecula หรือ pterygium

ส่วนแนวทางการรักษาตาเหลืองจะขึ้นอยู่กับสาเหตุของภาวะตาเหลืองที่พบดังนี้

  • ตับอักเสบ : ยาต้านไวรัสสำหรับตับอักเสบ B และ C การพักผ่อน และโภชนาการที่เหมาะสม
  • นิ่วในถุงน้ำดี : การผ่าตัดส่องกล้องเพื่อนำนิ่วออก ฟื้นตัวเร็วด้วยเทคโนโลยีทันสมัย
  • ความผิดปกติของเม็ดเลือด : การรักษาตามชนิดของโรค เช่น การถ่ายเลือด หรือยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดง
  • Pinguecula หรือ Pterygium : อาจไม่ต้องรักษาหากไม่มีผลต่อการมองเห็น แต่ถ้าลุกลาม อาจต้องผ่าตัดเอาออก

ที่สถาบันตับและทางเดินอาหาร และสถาบันจักษุวิทยา ของสมิติเวช ไชน่าทาวน์ เรามีทีมแพทย์เชี่ยวชาญพิเศษและเทคโนโลยีทันสมัยพร้อมดูแลคุณอย่างครบวงจร ตั้งแต่การวินิจฉัยไปจนถึงการฟื้นตัวเร็ว


วิธีการดูแลตนเองและป้องกันตาเหลือง

การดูแลตนเองจะช่วยลดความเสี่ยงที่จะเกิดภาวะตาเหลืองได้ โดยทางเราจะขอแนะนำวิธีดูแลสุขภาพตาและตับ เพื่อป้องกันโรคตาเหลืองให้กับทุกคน ถึงอย่างนั้นหากมีอาการรุนแรงหรือภาวะตาเหลืองไม่ดีขึ้นเลยก็ควรมาพบแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษาอย่างถูกต้อง

  1. งดการดื่มแอลกอฮอล์ : แอลกอฮอล์เป็นสาเหตุหลักของตับอักเสบและตับแข็ง ซึ่งนำไปสู่ตาเหลืองในระยะยาว
  2. รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ : เพื่อหลีกเลี่ยงภาวะไขมันพอกตับพบมากในผู้ที่น้ำหนักเกิน ส่งผลต่อการทำงานของตับโดยตรง
  3. รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ : เน้นผัก ผลไม้ โปรตีนคุณภาพดี หลีกเลี่ยงอาหารมันและน้ำตาลสูง เพื่อลดภาระที่ส่งผลต่อการทำงานของตับ
  4. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ : ช่วยให้กระบวนการทำงานของตับดีขึ้น ลดการสะสมของไขมัน และเสริมการไหลเวียนของเลือด
  5. หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ : ลดความเสี่ยงต่อโรคตาและโรคตับ เพราะสารพิษในบุหรี่สะสมในตับ
  6. ระมัดระวังการใช้ยา : ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาใด ๆ เป็นระยะเวลานาน โดยเฉพาะยาที่มีผลต่อตับ
  7. ตรวจสุขภาพประจำปี : การตรวจเลือดและอัลตราซาวด์ช่วยตรวจพบปัญหาตับ ก่อนเกิดภาวะตาเหลืองและปัญหาสุขภาพตามมา

การตรวจสุขภาพประจำปีมีความสำคัญมาก โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่มีประวัติตับอักเสบในครอบครัว ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ หรือผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน สามารถเลือก Health Package ที่เหมาะกับคุณได้ที่สมิติเวช ไชน่าทาวน์


ภาวะตาเหลือง อย่านิ่งนอนใจ รีบเข้าพบแพทย์ที่สมิติเวช ไชน่าทาวน์

ตาเหลืองเป็นอาการที่ไม่ควรมองข้าม ไม่ว่าจะเพียงตาขาวเหลืองเล็กน้อยหรือดีซ่านทั้งตัว ล้วนต้องการการตรวจวินิจฉัยจากผู้เชี่ยวชาญเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง หากคุณสังเกตว่าตาขาวของคุณเริ่มเหลือง อย่านิ่งนอนใจ ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญของเราได้เลยที่สมิติเวช ไชน่าทาวน์ ทีมแพทย์จากสถาบันจักษุวิทยาและศูนย์ตับและระบบทางเดินอาหารพร้อมให้การดูแลคุณด้วยมาตรฐานระดับสูงและความใส่ใจที่คุณไว้วางใจได้ตลอด 24 ชั่วโมง นอกจากภาวะตาเหลือง สมิติเวช ไชน่าทาวน์ ยังพร้อมดูแลปัญหาเรื่องดวงตาของคุณ เช่น กระจกตาเสื่อม ต้อกระจก หรือหากมีอาการตาบวมและตาแดง ก็สามารถปรึกษาได้ที่ 

ช่องทางติดต่อ


คำถามที่พบบ่อย

ตาเหลืองอันตรายไหม?

ความอันตรายของภาวะตาเหลืองขึ้นอยู่กับสาเหตุ บางกรณีไม่เป็นอันตราย เช่น Pinguecula ที่เป็นเนื้อเยื่อสะสมบนตาขาว แต่หากตาเหลืองเกิดจากบิลิรูบินสูงหรือดีซ่าน อาจบ่งบอกถึงโรคตาเหลืองอันตรายที่ต้องรักษาทันที

ตาเหลืองต้องพบแพทย์เมื่อไหร่?

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการตาเหลืองร่วมกับไข้ขึ้นสูง ปวดท้องด้านขวาบนรุนแรง ผิวหนังเหลือง ปัสสาวะสีเข้มหรืออุจจาระสีซีด หรืออาการเกิดขึ้นเฉียบพลันโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน สัญญาณเหล่านี้อาจบ่งบอกถึงโรคร้ายแรงที่ต้องรักษาเร่งด่วน

ตาขาวเหลืองกับดีซ่านต่างกันอย่างไร?

ตาขาวเหลือง หมายถึงการที่ตาขาวเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ซึ่งอาจเกิดจากสาเหตุเฉพาะที่ดวงตาหรือบิลิรูบินสูง ส่วนดีซ่าน (Jaundice) คือภาวะที่บิลิรูบินในเลือดสูงมากจนปรากฏสีเหลืองทั้งที่ตา ผิวหนัง และเยื่อบุในช่องปาก บ่งบอกถึงความผิดปกติของระบบตับหรือท่อน้ำดีอย่างชัดเจน

เด็กทารกตาเหลืองอันตรายไหม?

ตาเหลืองในทารกแรกเกิด (Neonatal Jaundice) พบบ่อยมาก โดยประมาณ 60% ของทารกแรกเกิดครบกำหนดจะมีอาการนี้ใน 2–3 วันแรก ส่วนใหญ่หายได้เองภายใน 2 สัปดาห์ อย่างไรก็ตาม หากตาเหลืองรุนแรงหรือไม่หายภายใน 3 สัปดาห์ ควรนำทารกพบกุมารแพทย์ทันที

แพทย์ประจำศูนย์

นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
บทความและสุขภาพอื่นที่น่าสนใจ