ตาบวม มีลักษณะอย่างไร เกิดจากอะไร เมื่อไหร่ต้องไปพบแพทย์?
บทความโดย: seoteam seoteam
วันที่เผยแพร่: 8 มีนาคม 2569
วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

อาการตาบวมเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยและสร้างความกังวลใจให้ใครหลายคน เพราะนอกจากจะส่งผลต่อความมั่นใจและบุคลิกภาพแล้ว ตาบวมยังอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพ ตั้งแต่การพักผ่อนน้อยไปจนถึงอาการตาอักเสบรุนแรงที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน
KEY TAKEAWAY
- ตาบวม เกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่การพักผ่อนไม่พอ ภูมิแพ้ ไปจนถึงการติดเชื้อ
- อาการตาบวม มักมีลักษณะเปลือกตาบวม ร่วมกับตาแดง แห้ง คัน หรือมีขี้ตา
- วิธีแก้ตาบวมข้างเดียวเบื้องต้น สามารถทำได้ด้วยการประคบเย็น งดขยี้ตา และปรับท่านอน
- ตาบวมที่ไม่ยุบใน 2–3 วัน หรือมีอาการรุนแรง ควรพบแพทย์
สารบัญบทความ

ตาบวม คือภาวะที่เนื้อเยื่อบริเวณเปลือกตาหรือรอบดวงตามีการคั่งของของเหลว ทำให้เกิดอาการบวม อาจเป็นที่เปลือกตาบน เปลือกตาล่าง หรือใต้ตา อาการตาบวมอาจเกิดเพียงชั่วคราวหรือเป็นต่อเนื่อง ขึ้นอยู่กับสาเหตุ บางรายอาจมีอาการร่วม เช่น เจ็บตา ตาแดง คันตา หรือรู้สึกตึงบริเวณเปลือกตา
หลายคนมักสงสัยว่า ตาบวมข้างเดียวหรือสองข้างเกิดจากอะไร? จริง ๆ แล้วสาเหตุนั้นกว้างมาก ตั้งแต่สาเหตุที่ไม่รุนแรง ไปจนถึงภาวะที่ต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์ โดยเราสามารถแบ่งสาเหตุตาบวมออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้
สาเหตุของอาการตาบวมแบบชั่วคราว
อาการกลุ่มนี้มักหายได้เองเมื่อปรับพฤติกรรม หรือใช้การดูแลเบื้องต้นเพียงเล็กน้อย
- พักผ่อนไม่เพียงพอ : ทำให้การไหลเวียนของเหลวไม่ดี เกิดการกักเก็บน้ำและตาบวมได้ง่าย
- ภูมิแพ้ : จากฝุ่น ละอองเกสร หรือขนสัตว์ กระตุ้นการหลั่งฮีสตามีน ทำให้ตาบวม แดง คัน และน้ำตาไหล
- การติดเชื้อทางตา : เช่น ตาแดง ตากุ้งยิง ท่อน้ำตาอุดตัน หรือเยื่อบุตาอักเสบ ส่งผลให้เปลือกตาบวม
- ร่างกายบวมน้ำ : จากการทานอาหารเค็มหรือโซเดียมสูงก่อนนอน ทำให้ตื่นมามีอาการตาบวมและหน้าบวม
- แมลงสัตว์กัดต่อย : ทำให้เกิดการอักเสบ บวมแดง และคันเฉพาะจุดบริเวณเปลือกตา
- การบาดเจ็บรอบดวงตา : จากอุบัติเหตุหรือการขยี้ตาแรง อาจทำให้เนื้อเยื่อช้ำและตาบวม
- การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน : เช่น ช่วงมีประจำเดือน การใช้ยาคุม หรือความเครียดที่กระตุ้นคอร์ติซอล ทำให้ร่างกายกักเก็บน้ำและเกิดตาบวม
- ไซนัสอักเสบ : การติดเชื้อในโพรงจมูกที่ลามถึงเบ้าตา ทำให้ตาบวมและรู้สึกแน่นบริเวณหัวตา
สาเหตุของอาการตาบวมแบบถาวร
สำหรับอาการตาบวมที่คงอยู่เป็นเวลานานและไม่ยุบหายไปเอง มักมีปัจจัยมาจากโครงสร้างผิวหนังและไลฟ์สไตล์ที่สะสมมานาน ดังนี้
- ความเสื่อมตามวัย : อายุที่เพิ่มขึ้นทำให้ผิวรอบดวงตาหย่อนคล้อย ไขมันใต้ตาเคลื่อนตัว จนเกิดตาบวมหรือถุงใต้ตาชัด
- ปัจจัยทำลายผิวระยะยาว : การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และไม่ป้องกันแสงแดด เร่งให้ผิวรอบดวงตาเสื่อม เกิดตาบวมถาวรได้เร็วขึ้น
อาการตาบวมในแต่ละบุคคล อาจมีลักษณะที่แตกต่างกันไปตามสาเหตุต้นตอ ซึ่งผู้ป่วยสามารถสังเกตความผิดปกติได้ดังนี้
- มีอาการเปลือกตาบวม พร้อมความรู้สึกตึง ๆ คล้ายมีของเหลวคั่งค้างอยู่ และผิวหนังบริเวณนั้นอาจดูมันวาว
- รู้สึกเจ็บตา เมื่อมีการกะพริบตาหรือสัมผัสบริเวณเปลือกตา
- มีน้ำตาไหลบ่อย หรือมีขี้ตามากกว่าปกติ
- เยื่อบุตาหรือผิวหนังรอบดวงตามีรอยแดง และอาจมีอาการตาแห้ง ร่วมกับความรู้สึกเหมือนมีเม็ดทรายอยู่ในตา
- ในกรณีที่เป็นกุ้งยิง (Stye) จะเห็นเป็นตุ่มฝีเล็ก ๆ บริเวณขอบตา และอาจทำให้รู้สึกปวดตาข้างขวาหรือซ้ายตามตำแหน่งที่เป็น
- อาการคันตา ระคายเคืองมาก มักเกิดจากภูมิแพ้และการติดเชื้อ
- มีปัญหาเกี่ยวกับการมองเห็น สายตามัว ปวดตามาก

การรักษาตาบวมขึ้นอยู่กับสาเหตุเป็นหลัก หากมีอาการผิดปกติรุนแรงแนะนำให้พบแพทย์เพื่อวินิจฉัยว่าตาบวมเกิดจากอะไร และวางแผนรักษาอย่างตรงจุด แต่ถ้าอาการตาบวมไม่รุนแรงนัก สามารถดูแลเบื้องต้นได้ดังนี้
- ประคบเย็น ช่วยให้หลอดเลือดหดตัว ลดตาบวมได้เร็ว
- งดขยี้ตา และล้างตาด้วยน้ำเกลือสะอาด ลดการระคายเคือง
- ประคบอุ่น เหมาะกับกุ้งยิงหรือเปลือกตาอักเสบ ช่วยให้ไขมันที่อุดตันละลายออกง่ายและลดอาการปวดบวม
- ใช้ยาแก้แพ้ แบบหยอดหรือแบบทานตามคำแนะนำแพทย์ ในกรณีเปลือกตาบวมจากภูมิแพ้
- ปรับท่านอน โดยหนุนหมอนสูงเล็กน้อย ลดการคั่งของของเหลวบริเวณใบหน้า และพักผ่อนให้เพียงพอ
แม้ว่าการตื่นมาตาบวมจะดูเป็นเรื่องปกติในบางวัน แต่หากมีสัญญาณเตือนดังต่อไปนี้ ควรรีบพบจักษุแพทย์ทันที
- เปลือกตาบวมข้างเดียวหรือทั้ง 2 ข้าง โดยไม่ยุบหายไปภายใน 2-3 วัน หรือมีอาการบวมเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ
- มีอาการปวดตาอย่างรุนแรง หรือเจ็บตาข้างเดียวจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
- การมองเห็นเริ่มผิดปกติ ตาพร่ามัว เห็นภาพซ้อน กลอกตาไม่ได้ หรือลานสายตาแคบลง
- มีไข้ร่วมกับอาการตาแดงจัดและมีหนองไหลออกมาจากดวงตา
- อาการตาบวมเกิดขึ้นหลังจากได้รับอุบัติเหตุบริเวณใบหน้าหรือดวงตา
- มีขี้ตาเยอะ เป็นสีเขียวเหลือง ซึ่งอาจบ่งบอกว่าตามีการติดเชื้อ
- ตาบวมโดยไม่ทราบสาเหตุ และมีอาการผิดปกติอื่น ๆ ร่วมด้วย
อาการตาบวมนั้นเกิดได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่การนอนไม่พอ ไปจนถึงภาวะทางการแพทย์ที่ซับซ้อน เช่น ตาอักเสบ หรือการติดเชื้อ อาการอาจเริ่มจากเปลือกตาบวม หรือเจ็บตา ถ้าอาการไม่ดีขึ้นหรือมีสัญญาณอันตราย ควรรีบพบแพทย์เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจกระทบต่อการมองเห็น
หากคุณมีอาการตาบวม เจ็บตา ตาแดง หรือสงสัยว่ามีภาวะตาอักเสบ ทีมแพทย์เฉพาะทางที่ โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ พร้อมดูแลและให้คำปรึกษาด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย เพื่อให้ดวงตาของคุณกลับมาสดใสและมองเห็นได้ชัดเจนอีกครั้ง
ช่องทางติดต่อ
References
Swollen eye. (2025, September). Healthdirect. https://www.healthdirect.gov.au/swollen-eye
Saklain. (2024, April 8). What is the Reasons for Swollen Eyes? Causes, Symptoms and Treatments. ASG Eye Hospital. https://asgeyehospital.com/blog/what-is-the-reasons-for-swollen-eyes/
ตาบวมข้างเดียวสามารถหายเองได้ไหม?
ตาบวมข้างเดียวบางกรณีสามารถหายเองได้ เช่น เกิดจากแมลงกัดต่อยหรือภูมิแพ้ แต่ถ้าไม่ยุบใน 2–3 วันควรพบแพทย์
ตาบวมแบบไหนเป็นโรคไต?
หากมีอาการตาบวมทั้งสองข้างในตอนเช้า ร่วมกับอาการบวมที่เท้า ปัสสาวะเป็นฟอง หรือปวดหลังบริเวณบั้นเอว
นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา