ตาบวม มีลักษณะอย่างไร เกิดจากอะไร เมื่อไหร่ต้องไปพบแพทย์?
บทความโดย: seoteam seoteam วันที่อัพเดท: 8 มีนาคม 2569
อาการตาบวมเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยและสร้างความกังวลใจให้ใครหลายคน เพราะนอกจากจะส่งผลต่อความมั่นใจและบุคลิกภาพแล้ว ตาบวมยังอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพ ตั้งแต่การพักผ่อนน้อยไปจนถึงอาการตาอักเสบรุนแรงที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน
KEY TAKEAWAY
- ตาบวม เกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่การพักผ่อนไม่พอ ภูมิแพ้ ไปจนถึงการติดเชื้อ
- อาการตาบวม มักมีลักษณะเปลือกตาบวม ร่วมกับตาแดง แห้ง คัน หรือมีขี้ตา
- วิธีแก้ตาบวมข้างเดียวเบื้องต้น สามารถทำได้ด้วยการประคบเย็น งดขยี้ตา และปรับท่านอน
- ตาบวมที่ไม่ยุบใน 2–3 วัน หรือมีอาการรุนแรง ควรพบแพทย์
สารบัญบทความ
ตาบวม คือภาวะที่เนื้อเยื่อบริเวณเปลือกตาหรือรอบดวงตามีการคั่งของของเหลว ทำให้เกิดอาการบวม อาจเป็นที่เปลือกตาบน เปลือกตาล่าง หรือใต้ตา อาการตาบวมอาจเกิดเพียงชั่วคราวหรือเป็นต่อเนื่อง ขึ้นอยู่กับสาเหตุ บางรายอาจมีอาการร่วม เช่น เจ็บตา ตาแดง คันตา หรือรู้สึกตึงบริเวณเปลือกตา
หลายคนมักสงสัยว่า ตาบวมข้างเดียวหรือสองข้างเกิดจากอะไร? จริง ๆ แล้วสาเหตุนั้นกว้างมาก ตั้งแต่สาเหตุที่ไม่รุนแรง ไปจนถึงภาวะที่ต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์ โดยเราสามารถแบ่งสาเหตุตาบวมออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้
สาเหตุของอาการตาบวมแบบชั่วคราว
อาการกลุ่มนี้มักหายได้เองเมื่อปรับพฤติกรรม หรือใช้การดูแลเบื้องต้นเพียงเล็กน้อย
- พักผ่อนไม่เพียงพอ : ทำให้การไหลเวียนของเหลวไม่ดี เกิดการกักเก็บน้ำและตาบวมได้ง่าย
- ภูมิแพ้ : จากฝุ่น ละอองเกสร หรือขนสัตว์ กระตุ้นการหลั่งฮีสตามีน ทำให้ตาบวม แดง คัน และน้ำตาไหล
- การติดเชื้อทางตา : เช่น ตาแดง ตากุ้งยิง ท่อน้ำตาอุดตัน หรือเยื่อบุตาอักเสบ ส่งผลให้เปลือกตาบวม
- ร่างกายบวมน้ำ : จากการทานอาหารเค็มหรือโซเดียมสูงก่อนนอน ทำให้ตื่นมามีอาการตาบวมและหน้าบวม
- แมลงสัตว์กัดต่อย : ทำให้เกิดการอักเสบ บวมแดง และคันเฉพาะจุดบริเวณเปลือกตา
- การบาดเจ็บรอบดวงตา : จากอุบัติเหตุหรือการขยี้ตาแรง อาจทำให้เนื้อเยื่อช้ำและตาบวม
- การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน : เช่น ช่วงมีประจำเดือน การใช้ยาคุม หรือความเครียดที่กระตุ้นคอร์ติซอล ทำให้ร่างกายกักเก็บน้ำและเกิดตาบวม
- ไซนัสอักเสบ : การติดเชื้อในโพรงจมูกที่ลามถึงเบ้าตา ทำให้ตาบวมและรู้สึกแน่นบริเวณหัวตา
สาเหตุของอาการตาบวมแบบถาวร
สำหรับอาการตาบวมที่คงอยู่เป็นเวลานานและไม่ยุบหายไปเอง มักมีปัจจัยมาจากโครงสร้างผิวหนังและไลฟ์สไตล์ที่สะสมมานาน ดังนี้
- ความเสื่อมตามวัย : อายุที่เพิ่มขึ้นทำให้ผิวรอบดวงตาหย่อนคล้อย ไขมันใต้ตาเคลื่อนตัว จนเกิดตาบวมหรือถุงใต้ตาชัด
- ปัจจัยทำลายผิวระยะยาว : การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และไม่ป้องกันแสงแดด เร่งให้ผิวรอบดวงตาเสื่อม เกิดตาบวมถาวรได้เร็วขึ้น
อาการตาบวมในแต่ละบุคคล อาจมีลักษณะที่แตกต่างกันไปตามสาเหตุต้นตอ ซึ่งผู้ป่วยสามารถสังเกตความผิดปกติได้ดังนี้
- มีอาการเปลือกตาบวม พร้อมความรู้สึกตึง ๆ คล้ายมีของเหลวคั่งค้างอยู่ และผิวหนังบริเวณนั้นอาจดูมันวาว
- รู้สึกเจ็บตา เมื่อมีการกะพริบตาหรือสัมผัสบริเวณเปลือกตา
- มีน้ำตาไหลบ่อย หรือมีขี้ตามากกว่าปกติ
- เยื่อบุตาหรือผิวหนังรอบดวงตามีรอยแดง และอาจมีอาการตาแห้ง ร่วมกับความรู้สึกเหมือนมีเม็ดทรายอยู่ในตา
- ในกรณีที่เป็นกุ้งยิง (Stye) จะเห็นเป็นตุ่มฝีเล็ก ๆ บริเวณขอบตา และอาจทำให้รู้สึกปวดตาข้างขวาหรือซ้ายตามตำแหน่งที่เป็น
- อาการคันตา ระคายเคืองมาก มักเกิดจากภูมิแพ้และการติดเชื้อ
- มีปัญหาเกี่ยวกับการมองเห็น สายตามัว ปวดตามาก
การรักษาตาบวมขึ้นอยู่กับสาเหตุเป็นหลัก หากมีอาการผิดปกติรุนแรงแนะนำให้พบแพทย์เพื่อวินิจฉัยว่าตาบวมเกิดจากอะไร และวางแผนรักษาอย่างตรงจุด แต่ถ้าอาการตาบวมไม่รุนแรงนัก สามารถดูแลเบื้องต้นได้ดังนี้
- ประคบเย็น ช่วยให้หลอดเลือดหดตัว ลดตาบวมได้เร็ว
- งดขยี้ตา และล้างตาด้วยน้ำเกลือสะอาด ลดการระคายเคือง
- ประคบอุ่น เหมาะกับกุ้งยิงหรือเปลือกตาอักเสบ ช่วยให้ไขมันที่อุดตันละลายออกง่ายและลดอาการปวดบวม
- ใช้ยาแก้แพ้ แบบหยอดหรือแบบทานตามคำแนะนำแพทย์ ในกรณีเปลือกตาบวมจากภูมิแพ้
- ปรับท่านอน โดยหนุนหมอนสูงเล็กน้อย ลดการคั่งของของเหลวบริเวณใบหน้า และพักผ่อนให้เพียงพอ
แม้ว่าการตื่นมาตาบวมจะดูเป็นเรื่องปกติในบางวัน แต่หากมีสัญญาณเตือนดังต่อไปนี้ ควรรีบพบจักษุแพทย์ทันที
- เปลือกตาบวมข้างเดียวหรือทั้ง 2 ข้าง โดยไม่ยุบหายไปภายใน 2-3 วัน หรือมีอาการบวมเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ
- มีอาการปวดตาอย่างรุนแรง หรือเจ็บตาข้างเดียวจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
- การมองเห็นเริ่มผิดปกติ ตาพร่ามัว เห็นภาพซ้อน กลอกตาไม่ได้ หรือลานสายตาแคบลง
- มีไข้ร่วมกับอาการตาแดงจัดและมีหนองไหลออกมาจากดวงตา
- อาการตาบวมเกิดขึ้นหลังจากได้รับอุบัติเหตุบริเวณใบหน้าหรือดวงตา
- มีขี้ตาเยอะ เป็นสีเขียวเหลือง ซึ่งอาจบ่งบอกว่าตามีการติดเชื้อ
- ตาบวมโดยไม่ทราบสาเหตุ และมีอาการผิดปกติอื่น ๆ ร่วมด้วย
อาการตาบวมนั้นเกิดได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่การนอนไม่พอ ไปจนถึงภาวะทางการแพทย์ที่ซับซ้อน เช่น ตาอักเสบ หรือการติดเชื้อ อาการอาจเริ่มจากเปลือกตาบวม หรือเจ็บตา ถ้าอาการไม่ดีขึ้นหรือมีสัญญาณอันตราย ควรรีบพบแพทย์เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจกระทบต่อการมองเห็น
หากคุณมีอาการตาบวม เจ็บตา ตาแดง หรือสงสัยว่ามีภาวะตาอักเสบ ทีมแพทย์เฉพาะทางที่ โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ พร้อมดูแลและให้คำปรึกษาด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย เพื่อให้ดวงตาของคุณกลับมาสดใสและมองเห็นได้ชัดเจนอีกครั้ง
ช่องทางติดต่อ
References
Swollen eye. (2025, September). Healthdirect. https://www.healthdirect.gov.au/swollen-eye
Saklain. (2024, April 8). What is the Reasons for Swollen Eyes? Causes, Symptoms and Treatments. ASG Eye Hospital. https://asgeyehospital.com/blog/what-is-the-reasons-for-swollen-eyes/
ตาบวมข้างเดียวสามารถหายเองได้ไหม?
ตาบวมข้างเดียวบางกรณีสามารถหายเองได้ เช่น เกิดจากแมลงกัดต่อยหรือภูมิแพ้ แต่ถ้าไม่ยุบใน 2–3 วันควรพบแพทย์
ตาบวมแบบไหนเป็นโรคไต?
หากมีอาการตาบวมทั้งสองข้างในตอนเช้า ร่วมกับอาการบวมที่เท้า ปัสสาวะเป็นฟอง หรือปวดหลังบริเวณบั้นเอว
