บทความสุขภาพ

ภาวะตาแห้ง แสบตา เคืองตา รู้ทันสาเหตุ อาการ วิธีรักษา

บทความโดย: วันที่เผยแพร่: 11 มิถุนายน 2569 วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

อาการตาแห้ง

อาการตาแห้งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อย ไม่ใช่เฉพาะในผู้สูงอายุเท่านั้น วัยทำงาน หรือวัยรุ่น ก็สามารถพบอาการตาแห้งได้ การจ้องหน้าจอโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์เป็นเวลานาน หรือเกิดจากสภาพอากาศภายในห้องแอร์ที่ความชื้นต่ำ ก็สามารถทำให้เกิดอาการเคืองตา แสบตา แพ้แสงได้เช่นกัน บทความนี้จะพาคุณไปทำความรู้จักกับ สาเหตุของโรคตาแห้ง พร้อมวิธีการรักษาและป้องกันโดยจักษุแพทย์


KEY TAKEAWAY

  • ตาแห้งเป็นภาวะที่ทำให้รู้สึกแสบตา ระคายเคืองตา รู้สึกเหมือนมีเศษฝุ่นละอองอยู่ในตาจนรู้สึกรำคาญ อาการแบบนี้ร้ายแรงถึงขั้นเสี่ยงตาบอดได้
  • สาเหตุของอาการตาแห้งมักมาจากการที่ร่างกายผลิตน้ำตาไม่เพียงพอหรือระเหยไปเร็วเกินทำให้ดวงตาขาดความชุ่มชื้น
  • ร่างกายผลิตน้ำตาไม่เพียงพอมีที่มาจากหลายปัจจัย เช่น อายุที่มากขึ้น ยาและโรคบางชนิด รวมถึงพฤติกรรมการใช้สายตาเป็นเวลานาน
  • ตาแห้งสามารถบรรเทาอาการด้วยการหยอดตา ประคบอุ่น หรือปรับเปลี่ยนพฤติกรรม แต่หากอาการรุนแรงหรือเคืองตาไม่หายควรพบแพทย์
  • Keratograph 5M เป็นเทคโนโลยีที่ช่วยวิเคราะห์ภาวะตาแห้ง ด้วยการตรวจสอบปริมาณน้ำตา ต่อมไขมัน และอาการระคายเคืองของดวงตา

สารบัญบทความ


รู้จักกับภาวะตาแห้ง

ตาแห้งคืออะไร?

ภาวะตาแห้ง (Dry eyes) คือ อาการแสบตา ตาแห้ง เคืองตา คันตา รู้สึกเหมือนมีเศษฝุ่นอยู่ในตาตลอดเวลา ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการน้ำตาไหลน้ำ และอาการตาแดงร่วมด้วย ส่วนใหญ่อาการของโรคมักจะไม่ได้ร้ายแรงถึงขั้นตาบอดถาวร แต่สามารถทำให้เป็นแผลที่กระจกตา ผิวกระจกตาอักเสบ กระจกตาไม่เรียบเนียน และทำให้ผู้ป่วยเกิดความรำคาญได้ 

อาการตาแห้งสามารถเกิดได้หลายสถานการณ์ เช่น บนเครื่องบินหรือห้องแอร์ที่มีสภาพอากาศแห้งมาก ๆ ระหว่างขับขี่รถจักรยานยนต์ หรือใช้สายตาเป็นเวลานานจากการจ้องจอโทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ในขณะทำงาน


ตาแห้งเกิดจากสาเหตุอะไร?

ภาวะตาแห้งส่วนมากเกิดจากความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับชั้นน้ำตา เช่น น้ำตาผลิตออกมาไม่พอเพียงพอ หรือน้ำตาระเหยเร็วเกินไป จนทำให้เกิดอาการระคายเคือง รู้สึกไม่สบายตา โดยสาเหตุของความผิดปกติของชั้นน้ำตามีดังนี้

  • การเข้าสู่ช่วงวัยสูงอายุ : เป็นช่วงวัยที่ร่างกายเกิดการเสื่อมสภาพทำให้ชั้นน้ำตาเกิดความผิดปกติและมีการผลิตน้ำตาออกมาไม่พอเพียงพอ
  • โรคบางโรค : เช่น ภูมิแพ้ขึ้นตา โรคโซเกร็น ข้ออักเสบรูมาตอยด์ และโรคอื่น ๆ ส่งผลให้กระบวนการผลิตน้ำตาของร่างกายทำงานได้น้อยลง
  • จอประสาทตาเสื่อม : สาเหตุของจอประสาทตาเสื่อม มักมาจากการได้รับความเสียหายของเส้นประสาทตา หรือการใส่คอนแทคเลนส์ ซึ่งส่งผลให้กระบวนการสร้างน้ำตาผิดปกติ
  • การใช้ยาบางชนิด : เช่น ยาแก้แพ้ ยาสำหรับโรคความดันโลหิตสูง ยาคุมกำเนิด ก็ส่งผลกระทบต่อกระบวนการผลิตน้ำตาของร่างกาย
  • ความผิดปกติของเปลือกตา : อาจมีสาเหตุมาจากการอักเสบที่ต่อมไมโบเมียนทำงานผิดปกติ ทำให้น้ำตาระเหยเร็วกว่าปกติ
  • กะพริบตาน้อย : ส่วนมากเกิดจากโรคอย่างพาร์กินสัน แต่อีกส่วนก็มาจากพฤติกรรมที่ใช้สายตาเป็นเวลานาน ๆ เช่น การอ่านหนังสือ ขับรถ
  • ลม ควัน และบริเวณที่มีอากาศแห้ง : นับว่าเป็นมลภาวะที่ส่งผลต่อดวงตา ทำให้เกิดการระคายเคือง น้ำตาระเหยเร็วกว่าผิดปกติ

ภาวะตาแห้งมีอาการอย่างไร?

อาการของภาวะตาแห้ง

โดยปกติแล้วเมื่อเกิดภาวะตาแห้ง มักมีอาการพร้อมกันทั้ง 2 ข้าง ซึ่งมีอาการดังต่อไปนี้ 

  • อาการแสบตา เคืองตา คัน หรือ รู้สึกเหมือนมีเศษฝุ่นอยู่ข้างในตา 
  • มีเมือกเหนียว ๆ บริเวณรอบดวงตา
  • ตาแดง
  • น้ำตาไหล
  • ตาพร่ามัว
  • แพ้แสง แพ้ลม ไม่สามารถจ้องคอมพิวเตอร์หรืออ่านหนังสือเป็นเวลานาน ๆ ได้ 
  • อาจรู้สึกปวดหัว หรือปวดตาร่วมด้วย

หากมีอาการเหล่านี้คุณมีโอกาสที่จะเป็นโรคตาแห้ง ควรพบไปจักษุแพทย์เพื่อหาสาเหตุ และรักษาโดยเร็วเพื่อความปลอดภัยของดวงตา


แนวทางการรักษาภาวะตาแห้ง

สำหรับหลายคนที่สงสัยว่าหากมีภาวะตาแห้งควรจะรักษายังไงดี? โดยปกติแล้วอาการตาแห้งสามารถบรรเทาอาการด้วยการดูแลตัวเองได้ แต่หากกรณีที่มีอาการรุนแรงก็ควรเลือกปรึกษาแพทย์ เพื่อหาแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุด

  1. หยอดน้ำตาเทียม : การหยอดน้ำตาเทียมเป็นวิธีบรรเทาอาการเบื้องต้นด้วยการเพิ่มความชุ่มชื้นให้กับดวงตา โดยน้ำตาเทียมก็จะมีทั้งแบบขวด แบบหลอด หรือแบบเจล แต่ละแบบก็จะเหมาะกับอาการหรือพฤติกรรมของแต่ละคนที่ต่างกัน จึงควรปรึกษาแพทย์และเภสัชก่อนเลือกมาใช้หยอดดวงตา
  2. ประคบอุ่นบริเวณดวงตา : วิธีนี้จะช่วยให้ไขมันที่อุดตันละลายตัว โดยการนำเอาเจลหรือผ้าชุบน้ำอุ่นที่มีอุณหภูมิประมาณ 40°C มาประคบที่เปลือกขาเป็นเวลา 10-15 นาที
  3. ทำความสะอาดเปลือกตา : เพียงนำสำลีชุบน้ำสะอาดผสมแชมพูสำหรับเด็กอ่อน หรือน้ำยาทำความสะอาดเปลือกตา มาเช็ดบริเวณเปลือกตาและโคนขนตา
  4. ปรับพฤติกรรมประจำวัน : เริ่มเปลี่ยนพฤติกรรมทีละนิด อาจจะเพิ่มช่วงพักสายตาทุก 20 นาที กะพริบตาให้บ่อยขึ้น หลีกเลี่ยงการใส่คอนแทคเลนส์ และสวมแว่นตาทุกครั้งที่ต้องทำกิจกรรมที่โดนลมแรง ๆ
  5. ยารักษาอาการตาแห้ง : เช่น Cyclosporine สามารถช่วยลดการอักเสบของกระจกตาและปริมาณน้ำตา นอกจากนี้ยังมียา Cholinergics ที่ช่วยกระตุ้นกระบวนการผลิตน้ำตา ทำให้ดวงตาชุ่มชื้นมากขึ้น แต่ยาทุกชนิดที่รับประทานควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์
  6. น้ำตาซีรั่ม : เป็นวิธีรักษาโดยการนำเลือดผู้ป่วยมาทำยาหยอดตาที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับน้ำตาธรรมชาติ โดยทางจักษุแพทย์จะพิจารณาเลือกความเข้มข้นและจัดเตรียมซีรั่มที่เหมาะสมให้ ส่วนมากจะเป็น Autologyous Serum Eye Drops ความเข้มข้น 20%
  7. อุดรูระบายน้ำตา : เป็นวิธีที่ลดการระบายน้ำตาออกไปทำให้ดวงตาชุ่มชื้นมากขึ้น โดยมีทั้งวิธีการอุดรูระบายน้ำตาชั่วคราวด้วยคอลลาเจนที่สลายได้เอง หรืออุดรูระบายน้ำตาถาวร โดยทางแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาวิธีการรักษาให้กับผู้ป่วยแต่ละเคส
  8. คอนแทคเลนส์ชนิดพิเศษ : Scleral Lens เป็นคอนแทคเลนส์ที่ออกแบบมาสำหรับคนตาแห้ง โดยตัวเลนส์จะทำหน้าที่เก็บน้ำตาเอาไว้ตลอดเวลา ทำให้อาการระคายเคืองตาลดลง

วิธีดูแลป้องกันไม่ให้เกิดภาวะตาแห้ง

หากคุณมีอาการตาแห้ง คันตา หรือเคืองตา ลองสังเกตพฤติกรรมของตนเอง ว่ามีปัจจัยบ้างที่ส่งผลให้เกิดการระคายเคืองดวงตา แล้วลองปรับพฤติกรรมตามวิธีดังต่อไปนี้ เพื่อป้องกันดวงตาของคุณ

  • หลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่ทำให้อากาศหรือลมเข้าตา เช่น งดการเปิดพัดลมจ่อหน้า หรือการขับขี่รถจักรยานยนต์
  • สวมแว่นตา แนะนำให้สวมแว่นตาเวลาออกไปข้างนอก เพื่อป้องกันลมและสิ่งสกปรกเข้ามาในดวงตา
  • พักสายตาและกะพริบตาบ่อยขึ้น ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตัวเอง แนะนำให้หยุดพักสายตาทุก 20 นาที และกะพริบตาให้บ่อยขึ้น เพื่อป้องกันภาวะตาแห้ง
  • ควรทำงานในที่ที่มีแสงสว่างเพียงพอ 
  • ตำแหน่งของคอมพิวเตอร์แสงสีฟ้าจากคอมพิวเตอร์เป็นอันตรายต่อดวงตา จึงควรวางคอมพิวเตอร์ให้ต่ำกว่าระดับสายตา เพราะหากวางคอมพิวเตอร์ไว้สูงกว่าระดับสายตา เวลามองจะต้องลืมตากว้างขึ้น ส่งผลเสียต่อดวงตา
  • หยอดน้ำตาเทียม เพื่อทดแทนความชุ่มชื้นที่ไม่เพียงพอให้กับดวงตา 
  • หลีกเลี่ยงการใส่คอนแทคเลนส์เป็นเวลานาน หรือใส่คอนแทคเลนส์ Scleral Lens ที่สามารถกักเก็บน้ำไว้ใช้หล่อเลี้ยงดวงตา 
  • สำหรับผู้ที่มีอายุมากกว่า 40 ปี แนะนำให้ตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อความปลอดภัยและสุขภาพตาที่ดี 
  • กินอาหารให้ครบทุกหมู่ และเสริมด้วยอาหารที่มีโอเมก้า 3 (Omega 3 Fatty Acid) ที่พบมากในปลาที่มีกรดไขมันดี เช่น ปลาแซลมอนหรือปลาซาร์ดีน และ วิตามิน เอ
  • หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ไม่ว่าจะเป็นการควันบุหรี่จากการสูบด้วยตนเองหรือควันบุหรี่จากผู้อื่นก็ตาม เนื่องจากควันบุหรี่เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะตาแห้ง 

ตาแห้ง อาการไม่รุนแรงมากแต่ก็ควรรักษาให้หายดี

โปรแกรม keratograph 5M

ตาแห้งมักมีอาการที่ไม่รุนแรงมากจนถึงขั้นตาบอด แต่ก็ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของเราไม่น้อย เช่น ทำให้รู้สึกรำคาญ หากปล่อยไว้นานเข้าก็อาจเป็นแผลที่กระจกตาได้ จึงจำเป็นต้องรักษาอาการตาแห้ง ซึ่งสามารถบรรเทาอาการด้วยตัวเองหรือเลือกวิธีการรักษาตามคำแนะนำของแพทย์

สำหรับคนที่มีปัญหาตาแห้งระคายเคืองตา Samitivej Chinatown ขอแนะนำเครื่องตรวจวิเคราะห์ตาแห้ง Keratograph 5M ที่ช่วยตรวจน้ำตาด้วยเทคโนโลยี Placido Ring และ Infrared Imaging พร้อมระบบสแกนที่ช่วยตรวจสอบความคงตัวของน้ำตาในแต่ละบริเวณ (Tear-Film-Scan) ประเมินต่อมไขมันเปลือกตา (Meibo Scan) และ R-Scan ช่วยตรวจสอบความแดงที่เกิดการระคายเคืองดวงตา สุดท้ายเป็นซอฟต์แวร์อัจฉริยะ JENVIS Pro Dry Eye Report ช่วยสรุปความรุนแรงของอาการตาแห้งและแนะนำวิธีการรักษาอย่างเหมาะสม

ข้อดีของเครื่องตรวจวิเคราะห์ตาแห้ง Keratograph 5M

  • มีความแม่นยำสูง สามารถตรวจน้ำตาได้ถึง 22,000 จุด
  • ประสิทธิภาพในการตรวจที่ดี สะดวกต่อการใช้งาน
  • ผลลัพธ์รวดเร็ว ใช้เวลาในการตรวจไม่นานพร้อมแสดงข้อมูลการวิเคราะห์เป็นกราฟและภาพวิดีโอ
  • รองรับการบันทึกข้อมูล สามารถแชร์ข้อมูลผลการรักษาผ่านระบบเครือข่ายของโรงพยาบาล

หากสนใจรักษาโรคตาแห้งสามารถติดต่อไปตามช่องทางต่อไปนี้


คำถามที่พบบ่อย

รู้ได้อย่างไรว่าเสี่ยงเป็นภาวะตาแห้ง?

หากเริ่มมีอาการระคายเคืองตา แสบตา น้ำตาไหลไม่หยุด ตามัวเป็นพัก ๆ หรือตาไม่สู้แสง อาการเหล่านี้บ่งบอกว่าเริ่มมีความเสี่ยงเป็นภาวะตาแห้ง แนะนำให้พบแพทย์เพื่อวินิจฉัยอาการอย่างถูกต้อง

ตาแห้งขาดวิตามินอะไร?

ตาแห้งเกิดจากการขาดวิตามินเอ (Vitamin A) ซึ่งช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างเมือกเคลือบดวงตา บำรุงเซลล์เยื่อบุตา และกระตุ้นกระบวนการผลิตน้ำตาของร่างกาย จึงควรทานอาหารที่มีวิตามิน A


References

Jones, L., Downie, L. E., Korb, D., Benitez-Del-Castillo, J. M., Dana, R., Deng, S. X., Dong, P. N.,Geerling, G., Hida, R. Y., Liu, Y., Seo, K. Y., Tauber, J., Wakamatsu, T. H., Xu, J., Wolffsohn,J. S., & Craig, J. P. (2017). TFOS DEWS II Management and Therapy Report. The ocular surface, 15(3), 575–628. https://doi.org/10.1016/j.jtos.2017.05.006

Koh S. (2024). Galápagosization: Diquafosol for Dry Eyes. Eye & contact lens, 50(2), 57–58. https://doi.org/10.1097/ICL.0000000000001071

แพทย์ประจำศูนย์

นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
บทความและสุขภาพอื่นที่น่าสนใจ