บทความสุขภาพ

ยาหยอดตาคืออะไร? วิธีใช้ที่ถูกต้อง และข้อควรรู้จากจักษุแพทย์

บทความโดย: seoteam seoteam วันที่เผยแพร่: 14 พฤษภาคม 2569 วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

eye-drops

ยาหยอดตา เป็นยาที่ใช้หยอดเข้าสู่ดวงตาโดยตรง เพื่อรักษาและบรรเทาอาการผิดปกติต่าง ๆ ของดวงตา ไม่ว่าจะเป็นตาแดง ตาแห้ง แพ้ตา หรืออาการติดเชื้อ ยาหยอดตาเป็นยาเฉพาะทางที่ถูกออกแบบมาให้สัมผัสกับเนื้อเยื่อที่บอบบางของดวงตาโดยตรง จึงต้องใช้อย่างถูกวิธีและถูกชนิดเสมอ จากการตรวจสอบโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญพบว่า ผู้ป่วยจำนวนมากใช้ยาหยอดตาผิดประเภทหรือผิดวิธี ซึ่งส่งผลให้อาการแย่ลงแทนที่จะดีขึ้น บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจเรื่องยาหยอดตาอย่างครบถ้วน ตั้งแต่ประเภท วิธีใช้ที่ถูกต้อง ตลอดจนข้อควรระวังที่ควรรู้


KEY TAKEAWAY

  • ยาหยอดตาควรเลือกใช้งานให้ถูกประเภทตามอาการ
  • ล้างมือก่อนหยอดยาทุกครั้ง และอย่าให้ปลายขวดแตะดวงตา
  • ทิ้งยาหลังเปิดใช้ครบ 28–30 วัน แม้จะยังเหลืออยู่
  • ถอดคอนแทคเลนส์ก่อนหยอดยาเสมอ และรอ 15–30 นาทีก่อนใส่กลับ
  • ปรึกษาจักษุแพทย์สำหรับยาปฏิชีวนะ ยาสเตียรอยด์ และยาต้อหิน

สารบัญบทความ


ยาหยอดตา คืออะไร?

ยาหยอดตา คืออะไร

ยาหยอดตา คือ ยาสารละลายหรือสารแขวนลอยที่ถูกออกแบบมาเฉพาะให้หยอดเข้าสู่ดวงตาโดยตรง เพื่อรักษาหรือบรรเทาอาการผิดปกติต่าง ๆ ตั้งแต่อาการตาแห้ง ตาแดง แพ้ตา ไปจนถึงโรคติดเชื้อและต้อหิน ยาหยอดตาแต่ละชนิดมีส่วนประกอบและกลไกการออกฤทธิ์ที่แตกต่างกัน จึงต้องเลือกใช้ให้ตรงกับอาการและหากไม่แน่ใจว่าเลือกใช้ยาหยอดตาได้ถูกประเภทตามอาการหรือไม่ แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเลือกยาหยอดตา


ยาหยอดตามีกี่ประเภท? แต่ละชนิดรักษาอะไรบ้าง?

ยาหยอดตาไม่ได้มีเพียงชนิดเดียวแล้วใช้ครอบคลุมได้ทุกอาการ แต่มีหลายประเภทแบ่งตามกลไกการออกฤทธิ์และอาการที่ต้องการรักษา การเลือกใช้ผิดประเภทอาจทำให้การรักษาไม่ได้ผลหรือเกิดผลข้างเคียงได้ ทีมจักษุแพทย์ของเราขอแนะนำยาหยอดตาแต่ละประเภท เพื่อให้ทุกคนเข้าใจก่อนเลือกใช้

น้ำตาเทียม (Artificial Tears) สำหรับตาแห้ง

น้ำตาเทียม หรือ ยาหยอดตาสำหรับตาแห้ง เป็นประเภทที่สามารถหาซื้อได้ที่ร้านขายยาโดยไม่ต้องมีใบสั่งจากแพทย์ ทำหน้าที่เลียนแบบน้ำตาธรรมชาติ ช่วยรักษาความชุ่มชื้นของดวงตา บรรเทาอาการตาแห้ง แสบ ระคายเคือง หรืออ่อนล้าจากการใช้หน้าจอนาน ๆ

  • เหมาะสำหรับ : ตาแห้งจากสิ่งแวดล้อม (แอร์, ลม), ตาล้าจากหน้าจอ, ผู้ใส่คอนแทคเลนส์ที่มีอาการตาแห้ง
  • ตัวอย่างยา : Carboxymethylcellulose (CMC), Hyaluronic Acid, Polyethylene Glycol (PEG)

รู้จักวิธีถนอมสายตา แก้ปัญหาตาล้าไม่ต้องหยอดตาบ่อย ๆ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ : 7 วิธีถนอมสายตาจากคอมพิวเตอร์และโทรศัพท์ สำหรับชาวออฟฟิศ

ยาหยอดตาแก้แพ้ (Antihistamine Eye Drops) สำหรับบรรเทาอาการแพ้

ยาหยอดตาสำหรับรักษาอาการแพ้บริเวณดวงตา เช่น คันตา ตาแดง น้ำตาไหลจากการแพ้ละอองเกสร ฝุ่นหรือขนสัตว์ ยาประเภทนี้บางชนิดหาซื้อเองได้ที่ร้านขายยา แต่บางชนิดต้องมีใบสั่งยาจากแพทย์ โดยตัวยาจะออกฤทธิ์ต้าน Histamine ที่ทำให้เกิดอาการอักเสบ คัน และตาแดงจากอาการแพ้

  • เหมาะสำหรับ : คนที่มีอาการแพ้ฝุ่น ละอองเกสร ขนสัตว์ต่าง ๆ แล้วเกิดการระคายเคืองบริเวณดวงตา
  • ตัวอย่างยา : Olopatadine, Ketotifen, Azelastine

ยาหยอดตาปฏิชีวนะ (Antibiotic Eye Drops) สำหรับคนที่ตามีอาการติดเชื้อ

ยาหยอดตาปฏิชีวนะใช้ในการรักษาอาการติดเชื้อแบคทีเรียในดวงตา เช่น เยื่อบุตาอักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย ทำให้ตาแดง มีขี้ตาสีเหลืองหรือเขียวออกมา ยาประเภทนี้ต้องมีใบสั่งยาจากแพทย์เสมอ เพราะหากใช้ผิดชนิดอาจทำให้เชื้อดื้อยาและอาการติดเชื้อรุนแรงขึ้นได้

  • เหมาะสำหรับ : ติดเชื้อที่ตา (Bacterial Conjunctivitis), แผลกระจกตาจากเชื้อแบคทีเรีย
  • ตัวอย่างยา : Tobramycin, Ciprofloxacin, Chloramphenicol

ยาหยอดตาสเตียรอยด์ (Steroid Eye Drops) สำหรับคนที่ตาอักเสบ

ยาหยอดตาสเตียรอยด์ มีฤทธิ์ต้านการอักเสบที่รุนแรง ใช้รักษาอาการตาอักเสบจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น หลังการผ่าตัดตา หรือโรคตาอักเสบชนิดต่าง ๆ ยาประเภทนี้ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของจักษุแพทย์เท่านั้น เพราะอาจเพิ่มแรงดันตาจนเกิดต้อหิน หรือทำให้เกิดต้อกระจกได้

  • เหมาะสำหรับ : ตาอักเสบ (Uveitis), ภาวะหลังผ่าตัดตา, ยาหยอดตาแก้อักเสบรุนแรง
  • ตัวอย่างยา : Prednisolone Acetate, Dexamethasone, Fluorometholone

ยาต้อหิน (Glaucoma Eye Drops) ช่วยลดแรงดันในลูกตา

ยาหยอดตาสำหรับต้อหินใช้ลดแรงดันในลูกตา ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการทำลายเส้นประสาทตาในผู้ป่วยต้อหินต้องใช้ตามที่แพทย์สั่งเท่านั้น และต้องหยอดอย่างสม่ำเสมอ ไม่ควรหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะต้อหินที่ไม่ได้รับการควบคุมอาจทำให้ตาบอดได้

  • เหมาะสำหรับ : ผู้ป่วยเป็นโรคต้อหิน
  • ตัวอย่างยา : Timolol, Latanoprost, Dorzolamide

ขั้นตอนและวิธีใช้ยาหยอดตาอย่างถูกต้อง

ขั้นตอนการยาหยอดตา

การหยอดตาอย่างถูกวิธีจะช่วยให้ยาออกฤทธิ์ได้อย่างเต็มที่และป้องกันการปนเปื้อน ทีมจักษุแพทย์ของเราขอแนะนำขั้นตอนการหยอดตาดังต่อไปนี้

  1. ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ อย่างน้อย 20 วินาที ก่อนสัมผัสดวงตาหรือขวดยาทุกครั้ง
  2. เงยหน้าขึ้น มองไปที่เพดาน เพื่อเปิดพื้นที่รับยาและป้องกันไม่ให้กะพริบตาขณะใช้ยาหยอดตา
  3. ดึงเปลือกตาล่างเบา ๆ เพื่อสร้างช่องสำหรับรองรับยาหยอดตา
  4. หยอดยา 1–2 หยด ห่างจากตาประมาณ 1–2 เซนติเมตร อย่าให้ปลายขวดแตะดวงตาหรือขนตาเด็ดขาด
  5. ปิดตาเบา ๆ 1–2 นาที ห้ามกะพริบตาแรง ๆ เพราะจะทำให้ยาหลุดออกไปก่อนที่จะซึม
  6. หากต้องหยอดยาหลายชนิด ให้รอ 5 นาทีก่อนหยอดชนิดถัดไป เพื่อให้ยาแรกซึมเข้าดวงตาก่อน

ข้อควรระวังในการใช้ยาหยอดตา

นอกจากวิธีใช้ยาหยอดตาที่ถูกต้องแล้วยังมีข้อควรระวังอื่น ๆ ที่ควรเอาใจใส่ ไม่ว่าจะเป็นอายุการใช้งานของยาหยอดตา การใช้ร่วมกับคอนแทคเลนส์ รวมถึงผลข้างเคียงของยา ซึ่งส่งผลต่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพของยา จักษุแพทย์เลยจะขอแนะนำข้อควรระวังดังต่อไปนี้

  • อายุการใช้งานหลังเปิดขวดอยู่ที่ 28-30 วัน : ยาหยอดตาส่วนใหญ่จะมีอายุการใช้งานไม่เกิน 1 เดือน เพราะประสิทธิภาพของยาจะลดลงและเสี่ยงต่อการปนเปื้อน หลังครบ 1 เดือน แนะนำให้ทิ้งยาหยอดตา ถึงแม้ว่าจะยังใช้ไม่หมดก็ตาม
  • การใช้ยาหยอดตากับคอนแทคเลนส์ : ควรถอดคอนแทคเลนส์ก่อนหยอดตาเสมอ ยกเว้นน้ำตาเทียมที่ใช้ร่วมกับคอนแทคเลนส์ได้ หลังหยอดตาเสร็จ 30 นาทีถึงจะใส่ยาหยอดตากลับได้ และควรระวังสารกันบูดในยาหยอดตาที่อาจทำให้เกิดการระคายเคืองตาได้
  • ผลข้างเคียงจากการใช้ยาหยอดตา : อาจมีอาการเจ็บแสบเล็กน้อยหลังหยอด หรือมีอาการตาพร่าตาแดงชั่วคราวที่สามารถหายเองได้ นอกจากนั้นยังอาจเกิดอาการขมในคอ เพราะยาหยอดตาไหลเข้าไปในท่อน้ำตา ให้แก้ไขโดยการกดหัวตาไว้ 2-3 นาที
  • สัญญาณเตือนว่าต้องไปพบแพทย์ : หากอาการแย่ลง รู้สึกปวดบริเวณดวงตามาก ๆ การมองเห็นเปลี่ยนไป เช่น ภาพตรงหน้าเบลอ หรือมีอาการแพ้หายใจติดขัด อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณว่าควรพบแพทย์ทันที

รู้จักยาหยอดตาทุกประเภท ดูแลดวงตาอย่างถูกต้องและปลอดภัย

ยาหยอดตา มีหลายประเภทตามอาการที่ต้องการรักษา ไม่ว่าจะเป็นน้ำตาเทียมสำหรับตาแห้ง ยาหยอดตาแก้อาการแพ้ ยาหยอดตาปฏิชีวนะสำหรับติดเชื้อที่ตา หรือยาหยอดตาสเตียรอยด์สำหรับตาอักเสบ การเลือกใช้ให้ถูกชนิดและถูกวิธีเป็นสิ่งสำคัญที่สุดเพื่อความปลอดภัยของดวงตาคุณ

ที่ สถาบันจักษุวิทยา สมิติเวช ไชน่าทาวน์ ทีมจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญของเราพร้อมให้คำแนะนำเรื่องยาหยอดตาและดูแลสุขภาพดวงตาของคุณอย่างครบวงจร ด้วยมาตรฐาน BDMS และเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัย มั่นใจได้ในมาตรฐานความปลอดภัยสูงสุด นอกจากดูแลสุขภาพตาและยาหยอดตาแล้วที่สมิติเวช ไชน่าทาวน์ยังมีการทำเลสิค สำหรับคนที่มีปัญหาสายตาสั้น สายตาเอียง มีให้เลือกทั้ง Relex Smile และ Femto Lasik ปรึกษาจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญของเราได้ที่

ช่องทางติดต่อ


คำถามที่พบบ่อย

ยาหยอดตาต้องใช้ใบสั่งแพทย์ไหม?

ยาหยอดตาไม่ต้องใช้ใบสั่งจากแพทย์ทุกชนิด น้ำตาเทียมและยาหยอดตาแก้แพ้บางชนิดซื้อได้ที่ร้านขายยาโดยไม่ต้องใบสั่งแพทย์ อย่างไรก็ตาม ยาหยอดตาปฏิชีวนะ ยาหยอดตาสเตียรอยด์ และยาต้อหินต้องมีใบสั่งจากจักษุแพทย์เสมอ เนื่องจากมีผลข้างเคียงรุนแรงหากใช้ไม่ถูกต้อง

ยาหยอดตากับคอนแทคเลนส์ใช้ร่วมกันได้ไหม?

โดยทั่วไปควรถอดคอนแทคเลนส์ออกก่อนหยอดยาเสมอ และรอ 15–30 นาทีก่อนใส่กลับ ยกเว้นน้ำตาเทียมบางชนิดที่ระบุในฉลากว่าสามารถใช้ขณะใส่คอนแทคได้ สารกันบูดในยาหยอดตาส่วนใหญ่อาจสะสมในคอนแทคเลนส์นิ่มและก่อให้เกิดการระคายเคืองได้

เด็กใช้ยาหยอดตาได้ไหม?

เด็กสามารถใช้ยาหยอดตาได้แต่ต้องใช้ตามคำแนะนำของแพทย์เฉพาะ ไม่ควรใช้ยาของผู้ใหญ่กับเด็กโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เนื่องจากขนาดยาและส่วนประกอบแตกต่างกันและอาจเป็นอันตรายได้ สำหรับทารกและเด็กเล็กควรได้รับการวินิจฉัยและใบสั่งยาจากกุมารแพทย์หรือจักษุแพทย์เด็กเสมอ

แพทย์ประจำศูนย์

นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
บทความและสุขภาพอื่นที่น่าสนใจ