เปลือกตาอักเสบ ภัยใกล้ตัวที่ป้องกันได้ หากเข้าใจสาเหตุ
บทความโดย: seoteam seoteam
วันที่เผยแพร่: 9 มีนาคม 2569
วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569
ดวงตาเป็นอวัยวะที่บอบบาง และหลายครั้งเรามักมองข้ามความผิดปกติเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่เกิดขึ้นบริเวณรอบดวงตา โดยเฉพาะอาการระคายเคืองที่ดูเหมือนจะไม่อันตราย แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของเปลือกตาอักเสบ ที่ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้ บทความนี้จะพาคุณไปทำความรู้จักกับความผิดปกตินี้อย่างละเอียด ตั้งแต่ต้นตอของสาเหตุไปจนถึงวิธีการรักษาที่ถูกต้อง เพื่อให้คุณมองเห็นอย่างสบายตาอีกครั้ง
KEY TAKEAWAY
- เปลือกตาอักเสบเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การติดเชื้อแบคทีเรีย ปัญหาผิวมัน หรือความผิดปกติของต่อมไขมันที่เปลือกตา
- การดูแลความสะอาดและประคบอุ่นที่ดวงตา ช่วยบรรเทาอาการและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำได้
- หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น กระจกตาเสียหายได้
สารบัญบทความ
เปลือกตาอักเสบ (Blepharitis) คือการอักเสบที่เกิดขึ้นบริเวณขอบเปลือกตา ซึ่งเป็นจุดที่ขนตางอกออกมา โดยปกติแล้วบริเวณนี้จะมีต่อมไขมันเล็ก ๆ ที่ทำหน้าที่ผลิตไขมันออกมาป้องกันน้ำตาระเหย แต่เมื่อเกิดการอุดตันหรือติดเชื้อ ก็จะทำให้เกิดการอักเสบขึ้นมาได้ โรคนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกเพศทุกวัย ส่วนใหญ่จะเป็น ๆ หาย ๆ และสร้างความรำคาญจนรบกวนการใช้ชีวิตได้
เปลือกตาอักเสบมีหลายลักษณะ การรู้ว่าอาการที่เป็นอยู่คือชนิดไหนจึงเป็นเรื่องสำคัญ โดยสามารถแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มหลัก ๆ ตามสาเหตุการเกิด ดังนี้
- การติดเชื้อแบคทีเรียสแตฟีโลค็อกคัส (Staphylococcal Blepharitis) : ปกติแล้วแบคทีเรียตัวนี้จะอาศัยอยู่บนผิวหนังของมนุษย์ แต่ในบางภาวะที่เชื้อเพิ่มจำนวนมากขึ้น อาจกระตุ้นให้เปลือกตาอักเสบได้
- การอักเสบที่ผิวหนังรอบต่อมไขมัน (Seborrheic Blepharitis) : มีลักษณะตกสะเก็ดคล้ายรังแค แต่มาเกิดขึ้นที่บริเวณคิ้วและขอบเปลือกตาแทน
- ต่อมไขมันทำงานผิดปกติ (Meibomian Gland Dysfunction - MGD) : เกิดจากต่อมไมโบเมียน (Meibomian Gland) ที่เปลือกตาทำงานผิดปกติ ถ้าผลิตไขมันน้อยไป น้ำตาจะระเหยเร็ว ส่งผลให้เกิดภาวะตาแห้งหรือแสบตาง่าย แต่ถ้าผลิตมากไปอาจทำให้มีคราบขี้ตาเกาะแน่นได้
ต้นตอสำคัญที่เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดเปลือกตาอักเสบในผู้ป่วยโดยส่วนใหญ่ มีสาเหตุมาจากปัจจัยหลายอย่าง ได้แก่
- การอุดตันของต่อมไขมัน : เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด หากต่อมไขมันอุดตันมักจะนำไปสู่การอักเสบได้บ่อย ๆ
- การติดเชื้อแบคทีเรีย : โดยเฉพาะ Staphylococcus ที่มีโอกาสพบเจอได้มากบนผิวหนังมนุษย์ รวมถึงบริเวณโคนขนตา
- ตัวไรขนตา (Demodex) : การมีปรสิตจำนวนมากอาศัยอยู่ที่รากขนตา คอยกัดกินเซลล์ผิวหนังและไขมันเป็นอาหาร จะกระตุ้นให้เกิดการระคายเคืองอย่างรุนแรงได้
- ภูมิแพ้ : การแพ้เครื่องสำอาง น้ำยาคอนแทคเลนส์ หรือแม้แต่ยาหยอดตาบางชนิด เป็นสาเหตุให้เกิดความผิดปกตินี้ได้ทั้งสิ้น
- ปัจจัยร่วมอื่น ๆ : เช่น อากาศแห้ง การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน หรือการใช้สายตาอย่างหนัก
อาการของโรคนี้มักจะค่อยเป็นค่อยไป ทำให้ต้องคอยสังเกตความผิดปกติอย่างต่อเนื่อง เปลือกตาอักเสบอาการมีดังนี้
- ระคายเคืองตา : รู้สึกเหมือนมีฝุ่นผงหรือเม็ดทรายอยู่ในตาตลอดเวลา
- คันและเจ็บ: มีอาการคันตาบริเวณขอบเปลือกตาอย่างมาก โดยเฉพาะเวลาตื่นนอน
- มีคราบขี้ตา : ในตอนเช้าอาจพบว่ามีขี้ตาแฉะ ๆ หรือแห้งกรังติดอยู่ที่ขนตาจนลืมตาลำบาก
- เปลือกตาผิดปกติ: ขอบเปลือกตามีลักษณะบวมแดง หรือมีสะเก็ดรังแคเล็ก ๆ เกาะอยู่ที่โคนขนตา
- ความผิดปกติของดวงตา : มักจะมีอาการตาแดง สู้แสงไม่ได้ น้ำตาไหลง่าย หรือบางคนอาจรู้สึกตาแห้งผิดปกติ
หากปล่อยให้เปลือกตาอักเสบเกิดขึ้นไปเรื่อย ๆ โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ส่งผลเสียต่อดวงตาได้หลายประการ ดังนี้
- ความผิดปกติของขนตา: การอักเสบที่รากขนตาบ่อย ๆ ทำให้ขนตาร่วงง่าย ขนตาที่งอกใหม่อาจขึ้นผิดทิศทาง หรืองอกย้อนกลับไปทิ่มกระจกตาได้
- ความผิดปกติของผิวหนังเปลือกตา: การอักเสบที่ยาวนานอาจทำให้เกิดแผลเป็นบริเวณขอบเปลือกตา หรือทำให้ขอบเปลือกตาม้วนเข้าด้านในหรือม้วนออกด้านนอก
- ปัญหาเกี่ยวกับน้ำตา: การที่ต่อมไขมันทำงานผิดปกติ มีผลให้ตาแห้งเรื้อรัง แสบตาง่าย หรือมีอาการน้ำตาไหลพราก
- ตากุ้งยิงและถุงน้ำที่เปลือกตา: เมื่อต่อมไขมันอุดตันจากการที่เปลือกตาอักเสบ จะทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อซ้ำซ้อนจนกลายเป็นตากุ้งยิง หรือหากการอักเสบหายไปแต่การอุดตันยังอยู่ ก็จะกลายเป็นก้อนนูนแข็งบนเปลือกตาได้
- กระจกตาเสียหาย : การระคายเคืองจากเปลือกตาหรือขนตา อาจทำให้กระจกตาเป็นแผล และหากรุนแรงอาจทำให้กระจกตาขุ่นมัวจนส่งผลต่อการมองเห็นได้
ทุกคนมีโอกาสเป็นโรคนี้ได้ แต่มีปัจจัยบางอย่างที่มีผลต่อการเพิ่มความเสี่ยงหรือกระตุ้นให้เปลือกตาอักเสบได้ง่ายขึ้น ดังนี้
- อายุที่เพิ่มขึ้น : ยิ่งอายุมากขึ้น การทำงานของต่อมไขมันที่เปลือกตาจะเสื่อมถอยลง
- โรคผิวหนังประจำตัว ผู้ที่เป็นโรคโรซาเซีย (Rosacea) หรือโรคเซบเดิร์ม (Seborrheic Dermatitis) จะมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป
- การทำความสะอาดไม่ดี : โดยเฉพาะคนที่แต่งหน้าและล้างเครื่องสำอางรอบดวงตาไม่หมดจด
- การใช้คอนแทคเลนส์ : การใส่นานเกินไปหรือไม่ดูแลความสะอาดของเลนส์อย่างถูกวิธี อาจทำให้เกิดการอักเสบได้
- สุขอนามัย: การใช้มือที่สกปรกขยี้ตาบ่อย ๆ เป็นการนำเชื้อโรคและสิ่งสกปรกเข้าสู่ดวงตาโดยตรง
เมื่อได้รับการวินิจฉัยแล้วว่าเปลือกตาอักเสบวิธีรักษาจะเน้นไปที่การบรรเทาอาการอักเสบ ร่วมไปกับการรักษาความสะอาดรอบดวงตาด้วยวิธีเหล่านี้
- การประคบอุ่น : ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบที่เปลือกตาประมาณ 5-10 นาที ความร้อนจะช่วยให้ไขมันที่อุดตันอ่อนตัวลง และไหลออกมาได้ง่ายขึ้น
- การทำความสะอาดเปลือกตา : ด้วยน้ำยาทำความสะอาดเปลือกตาโดยเฉพาะ เช็ดเบา ๆ บริเวณโคนขนตาเพื่อขจัดคราบไขมัน แบคทีเรีย และสะเก็ดต่าง ๆ
- การใช้ยา: คุณอาจสงสัยว่าเปลือกตาอักเสบใช้ยาอะไร ยาที่ใช้อาจเป็นยาปฏิชีวนะในรูปแบบขี้ผึ้งป้ายตา ยาหยอดตาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์ หรือน้ำตาเทียมเพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ดวงตา
- การปรับพฤติกรรมการกิน : เปลือกตาอักเสบห้ามกินอะไรเป็นพิเศษหรือไม่ หากอยากหายไว ๆ แนะนำให้หลีกเลี่ยงอาหารที่อาจกระตุ้นการอักเสบ เช่น ของทอด ของมัน หรืออาหารรสจัด
ส่วนคำถามที่ว่าเปลือกตาอักเสบกี่วันหาย คำตอบขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ หากเป็นในระยะเริ่มแรกและแก้ไขได้เร็ว ส่วนใหญ่แล้วอาการจะดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์
การป้องกันเปลือกตาอักเสบเริ่มต้นได้ง่าย ๆ จากการปรับเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันบางอย่าง ตัวอย่างการดูแลตัวเองเพื่อป้องกันการอักเสบ มีดังนี้
- รักษาความสะอาดบนในหน้า : หมั่นดูแลความสะอาดของใบหน้าและดวงตาอยู่เสมอ และล้างเครื่องสำอางให้สะอาดหมดจด
- ล้างมือให้สะอาด: ก่อนสัมผัสใบหน้าหรือดวงตา
- ทานอาหารที่ดี : เช่น อาหารที่มีโอเมก้า-3 เพื่อช่วยลดการอุดตันของไขมันบริเวณเปลือกตา
แม้ว่าเปลือกตาอักเสบจะไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่การรับมือไม่ถูกต้องอาจมีผลเสียต่อดวงตาและการมองเห็นได้ ดังนั้น ต้องอย่ามองข้ามอาการคันตาเล็ก ๆ น้อย ๆ แต่ควรปรึกษาจักษุแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างตรงจุด
หากคุณกำลังมองหาแพทย์เฉพาะทางด้านดวงตา โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ พร้อมเคียงข้างคุณด้วยทีมจักษุแพทย์มากประสบการณ์และเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย เพื่อการดูแลที่ใส่ใจในทุกขั้นตอน
ช่องทางติดต่อ
References
David Turbert. (2025, December 01). What Is Blepharitis?. American Academy of Ophthalmology. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-blepharitis
Mayo Clinic Staff. (2025, September 20). Blepharitis. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/blepharitis/symptoms-causes/syc-20370141
National Eye Institute Staff. (2024, December 4). Blepharitis. National Eye Institute. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/blepharitis
เปลือกตาอักเสบเป็นอันตรายไหม?
เปลือกตาอักเสบไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต แต่หากปล่อยเรื้อรังอาจทำให้กระจกตาติดเชื้อ เป็นแผล หรือขนตาเกทิ่มตา ซึ่งส่งผลเสียต่อการมองเห็นได้
ควรพบแพทย์เมื่อเปลือกตาอักเสบเมื่อไหร่?
ควรพบแพทย์หากประคบอุ่นและทำความสะอาดตาแล้ว แต่อาการไม่ดีขึ้นภายใน 2-3 วัน หรือกรณีที่มีอาการปวดตา ตามัว เปลือกตาบวมแดงอย่างหนัก หรือมีหนองไหลออกมา
นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา
