ตากระตุกเกิดจากอะไร? สาเหตุ อาการ วิธีรักษา และเมื่อไหร่ควรพบจักษุแพทย์
บทความโดย: seoteam seoteam
วันที่เผยแพร่: 14 พฤษภาคม 2569
วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

ตากระตุกไม่ใช่แค่ปัญหาเรื่องโชคลาง แต่เป็นสัญญาณเตือนอาการทางสุขภาพที่ควรใส่ใจ โดยเฉพาะคนที่มีอาการตากระตุกติดต่อเป็นเวลาหลายวัน ซึ่งทำให้หลายคนเริ่มกังวลว่าอาการเหล่านี้อาจเป็นโรคร้ายแรงได้ บทความนี้จึงอยากพาทุกคนมาทำความเข้าใจถึงสาเหตุของอาการตากระตุก พร้อมวิธีรักษาและป้องกันอย่างเหมาะสม เพื่อให้อาการตากระตุกไม่ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันและดีขึ้นตามลำดับ
KEY TAKEAWAY
- ตากระตุก เป็นการหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณเปลือกตาที่ไม่สามารถควบคุมได้
- ตากระตุกเกิดจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเป็นส่วนมาก โอกาสน้อยที่จะเกิดจากโรคร้ายแรง
- อาการตากระตุกติดต่อกันนาน ๆ ไม่หาย จนส่งผลต่อการมองเห็นหรืออาการกระตุกส่วนอื่น ๆ ถือว่าเป็นอันตรายควรพบแพทย์
- อาการตากระตุกส่วนใหญ่สามารถดูแลตัวเองและปรับพฤติกรรม เพื่อให้อาการดีขึ้นได้
- ถ้าดวงตากระตุกไม่หายหรืออาการรุนแรงขึ้นต้องรักษาด้วยวิธีการของแพทย์ เช่น ฉีดโบท็อก ทานยา หรือผ่าตัดกล้ามเนื้อดวงตา
สารบัญบทความ
ตากระตุก (Eye Twitching) คือการหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณดวงตา ซึ่งอาจเกิดขึ้นที่เปลือกตาบนหรือเปลือกตาล่าง มักเกิดเพียงข้างเดียว ตากระตุกเกิดจากหลายปัจจัยตั้งแต่ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพอ ไปจนถึงโรคระบบประสาทที่พบได้น้อยกว่า กรณีส่วนใหญ่อาการตากระตุกมักหายเองได้ภายในไม่กี่นาที และไม่เป็นอันตราย แต่หากตากระตุกบ่อย นานผิดปกติ หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย อาจเป็นสัญญาณเตือนที่ควรปรึกษาจักษุแพทย์โดยเร็วที่สุด

ตากระตุกเกิดจากหลายปัจจัย ทั้งที่เกี่ยวกับชีวิตประจำวันและโรคทางระบบประสาท แต่ส่วนใหญ่มักเป็นแค่อาการตากระตุกชั่วคราวจากพฤติกรรมต่าง ๆ มีเพียงส่วนน้อยที่มาจากโรคร้ายแรง มาดูกันว่าสาเหตุของอาการตากระตุกในชีวิตประจำวันและโรคร้ายแรงมีอะไรบ้าง
สาเหตุที่พบบ่อยในชีวิตประจำวัน
- ความเครียดสะสม : ความเครียดเป็นปัจจัยอันดับหนึ่งของอาการตากระตุก เมื่อร่างกายอยู่ในภาวะเครียด ระบบประสาทจะทำงานผิดปกติ ทำให้กล้ามเนื้อเปลือกตาเกิดการหดตัวโดยไม่ได้ตั้งใจ
- การพักผ่อนไม่เพียงพอ : นอนน้อยกว่า 6-8 ชั่วโมง ทำให้ระบบประสาทตาล้า และเกิดอาการตากระตุก เนื่องจากร่างกายต้องการฟื้นฟูระหว่างการนอนหลับ
- การใช้หน้าจอนานเกินไป : การทำงานกับหน้าจอโดยไม่พักสายตา ทำให้เลนส์ตาและกล้ามเนื้อเปลือกตาทำงานหนักจนเกิดอาการตากระตุกได้
- ดื่มคาเฟอีนมากเกินไป : การบริโภคคาเฟอีนเกิน 400 มก. ต่อวัน จะกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางทำให้กล้ามเนื้อเปลือกตาหดตัวแบบฉับพลันและควบคุมไม่ได้
- ดื่มแอลกอฮอล์ : แอลกอฮอล์รบกวนการทำงานของระบบประสาทตา และทำให้เปลือกตากระตุก
- ขาดแมกนีเซียมหรือวิตามิน B12 : แร่ธาตุและวิตามินเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการส่งสัญญาณระบบประสาท ทำให้กล้ามเนื้อเปลือกตาหดตัวอย่างผิดปกติ
- ตาแห้ง : อาการระคายเคืองตาจากตาแห้งจะกระตุ้นระบบประสาทรอบดวงตาทำให้เกิดอาการกระตุกขึ้นมา
- โรคภูมิแพ้ขึ้นตาและการระคายเคืองตา : สารก่อภูมิแพ้ส่งผลให้เกิดการระคายเคืองตา ทำให้เราเผลอขยี้ตาจนเกิดการปล่อยฮิสตามีน ซึ่งอาจทำให้เส้นประสาทบริเวณเปลือกตาตอบสนองผิดปกติ
- ยาบางชนิด : ยาบางประเภท เช่น ยาต้านโรคจิตเภท ยากันชัก หรือยาแก้แพ้บางชนิด อาจมีผลข้างเคียงทำให้เกิดอาการตากระตุกได้
- สภาพแวดล้อม : ลมแอร์แห้ง ฝุ่น ควัน และแสงแดดจ้า ล้วนระคายเคืองเยื่อบุตา ทำให้เส้นประสาทในบริเวณเปลือกตากระตุกบ่อยในสภาพแวดล้อมดังกล่าว
สาเหตุที่บ่งชี้ถึงโรคร้ายแรง
หนังตากระตุกอาจแสดงอาการของโรค กรณีแบบนี้จะต้องได้รับการตรวจและรักษาโดยจักษุแพทย์ โดยโรคร้ายแรงที่บ่งชี้ออกมาผ่านอาการตากระตุกมีดังนี้
- Benign Essential Blepharospasm : โรคกระตุกของเปลือกตาชนิดไม่ทราบสาเหตุ ทำให้ตากระตุกถี่และแรงจนอาจส่งผลต่อการมองเห็นในชีวิตประจำวัน
- Hemifacial Spasm : กล้ามเนื้อใบหน้าข้างเดียวกระตุก มักเกิดจากหลอดเลือดกดทับเส้นประสาทสมอง ต้องพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัย
- Multiple Sclerosis : โรคที่ระบบประสาทส่วนกลางถูกทำลาย อาจมีอาการตากระตุกเป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนแรก
- Parkinson's disease : ความผิดปกติของระบบประสาทที่ส่งผลต่อการควบคุมกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย รวมถึงบริเวณกล้ามเนื้อเปลือกตา
แม้อาการตากระตุกส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตราย แต่มี 6 สัญญาณเตือนที่หากมีอาการแล้วควรเข้าพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุอาการให้แน่ชัดทันที ดังนี้
- ตากระตุกติดต่อกันนานกว่า 1 สัปดาห์ โดยไม่มีท่าทีดีขึ้น แม้จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการนอนพักผ่อนให้เพียงพอ งดคาเฟอีน และจัดการความเครียดแล้ว
- เปลือกตาบวม แดง เจ็บ หรือมีของเหลวผิดปกติ ซึ่งอาจบ่งชี้ถึงการติดเชื้อหรือการอักเสบในบริเวณดวงตาที่ต้องได้รับการรักษา
- เปลือกตาปิดเองโดยไม่สามารถเปิดได้ตามปกติ ซึ่งอาจเป็นอาการของโรค Blepharospasm รุนแรงที่จำเป็นต้องรักษาด้วยการฉีด Botox
- อาการตากระตุกลามไปที่บริเวณอื่นของใบหน้า เช่น แก้ม ปาก หรือคาง อาจเป็นสัญญาณของ Hemifacial Spasm ที่ต้องได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง
- มองเห็นไม่ชัดหรือภาพซ้อนขณะตากระตุก ซึ่งอาจบ่งชี้ถึงปัญหาระบบประสาทตาหรือความผิดปกติของการมองเห็นที่ต้องการการดูแลอย่างเร่งด่วน
- มีประวัติโรคระบบประสาทหรือสมอง เช่น Multiple Sclerosis, Parkinson's หรือเคยมีอาการสมองขาดเลือดมาก่อน เมื่อมีอาการตากระตุกต้องพบแพทย์ทันที

การรักษาอาการตากระตุกสามารถทำได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ แต่ถ้าพบอาการผิดปกติหรืออาการตากระตุกไม่ดีขึ้นเลยเป็นเวลาหลายวัน ก็ควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและเข้ารับการรักษาอย่างเหมาะสม
การดูแลอาการตากระตุกเบื้องต้นด้วยตัวเอง
สำหรับอาการตากระตุกทั่วไป สามารถดูแลตัวเองและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้อาการตากระตุกดีขึ้นได้ ดังนี้
- นอนหลับให้ครบ 6-8 ชั่วโมงต่อคืน : เพื่อให้ระบบประสาทฟื้นตัวอย่างเต็มที่ และลดความล้าของกล้ามเนื้อเปลือกตา
- ปฏิบัติตามกฎ 20-20-20 : ทุก 20 นาที ให้มองออกไป 20 ฟุต นาน 20 วินาที เพื่อลดความเมื่อยล้าของกล้ามเนื้อตาจาก Digital Eye Strain
- งดคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ : เป็นระยะเวลา 1-2 สัปดาห์ เพื่อดูว่าอาการตากระตุกบ่อยดีขึ้นหรือไม่
- ใช้น้ำตาเทียม : หยอดตาเพื่อบรรเทาอาการตาแห้ง ซึ่งเป็นปัจจัยกระตุ้นอาการตากระตุกที่พบบ่อย
- ประคบอุ่นที่เปลือกตา นาน 10-15 นาที : ช่วยคลายกล้ามเนื้อเปลือกตาและลดการอักเสบเล็กน้อย
การรักษาโดยจักษุแพทย์
เมื่อการดูแลตัวเองไม่ได้ผล หรืออาการตากระตุกบ่อยรุนแรงมากขึ้น แนะนำให้มาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและรักษาโดยจักษุแพทย์ โดยทาง Samitivej Ophthalmological Institute (SOI) จะมีแนวทางการรักษาดังนี้
- การฉีด Botulinum Toxin (Botox) เข้าที่กล้ามเนื้อเปลือกตา เพื่อคลายการหดตัวชั่วคราว ผลการรักษาอยู่นาน 3-6 เดือน และสามารถทำซ้ำได้เมื่อหมดฤทธิ์ เหมาะสำหรับโรค Blepharospasm
- ยาคลายกล้ามเนื้อและยาต้านอาการกระตุก แพทย์อาจสั่งยาเพื่อควบคุมอาการในระยะสั้น ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ
- การผ่าตัด Myectomy สำหรับกรณีที่รุนแรงมากและไม่ตอบสนองต่อ Botox เป็นการผ่าตัดเพื่อตัดกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาทบางส่วนที่ทำให้เกิดการกระตุก
การป้องกันอาการตากระตุกสามารถทำได้โดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการใส่ใจดูแลตัวเองให้มากขึ้น โดยวิธีการดูแลตัวเองที่แนะนำก็จะมีดังนี้
- จัดการความเครียดอย่างสม่ำเสมอ ด้วยการออกกำลังกาย ฝึกสมาธิ หรือหาเวลาพักผ่อนจากงาน อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน เนื่องจากความเครียดเป็นสาเหตุหลักของอาการตากระตุก
- นอนหลับให้ครบ 6-8 ชั่วโมงทุกคืน รักษาเวลานอนให้สม่ำเสมอ และงดการจ้องหน้าจอก่อนนอนอย่างน้อย 1 ชม.
- พักสายตาตามกฎ 20-20-20 เมื่อทำงานหน้าจอ เพื่อลดอาการตาล้าและถนอมสายตาจากหน้าจอที่เป็นสาเหตุของอาการตากระตุกบ่อย
- จำกัดคาเฟอีนไม่เกิน 400 มก. ต่อวัน (กาแฟประมาณ 4 แก้ว) และหลีกเลี่ยงการดื่มในช่วงบ่ายถึงค่ำเพื่อไม่ให้รบกวนการนอน
- รับประทานอาหารที่มีแมกนีเซียมสูง เช่น ถั่ว ผักใบเขียว อะโวคาโด และเพิ่มอาหารที่มีวิตามิน B12 เช่น ไข่ นม เนื้อปลา เพื่อบำรุงสายตา
- หยอดน้ำตาเทียมเมื่อรู้สึกตาแห้งหรือระคายเคือง โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่มีแอร์ แสงจ้า หรือฝุ่นควัน เพื่อป้องกันการระคายเคืองที่กระตุ้นเส้นประสาทรอบดวงตา
ตากระตุกนานแค่ไหนยังถือว่าปกติ?
อาการตากระตุกทั่วไปมักหายเองภายในเวลาไม่นาน โดยส่วนใหญ่ไม่เกิน 3-5 วัน หากอาการตากระตุกบ่อยและติดต่อกันนานกว่า 1 สัปดาห์โดยไม่มีท่าทีดีขึ้น แนะนำให้นัดพบจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อตรวจหาสาเหตุ เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะที่ต้องการการรักษาเฉพาะทาง
ตากระตุกบ่งบอกว่าขาดวิตามินอะไร?
อาการตากระตุกที่เกิดจากการขาดสารอาหารมักสัมพันธ์กับการขาดแมกนีเซียม (Magnesium) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาทตา รวมถึงการขาดวิตามิน B12 ที่จำเป็นสำหรับการส่งสัญญาณประสาทที่ดี หากสงสัยว่าขาดสารอาหาร ควรตรวจเลือดเพื่อยืนยันก่อนรับประทานอาหารเสริม
ตากระตุกบ่งบอกถึงโรคร้ายแรงได้ไหม?
ในกรณีส่วนใหญ่ตากระตุกไม่ได้บ่งชี้โรคร้ายแรง แต่หากตากระตุกบ่อยมาก ลามไปที่ใบหน้าข้างเดียวกัน หรือมีอาการทางสายตาร่วมด้วย อาจเป็นสัญญาณของ Benign Essential Blepharospasm หรือ Hemifacial Spasm ซึ่งต้องได้รับการตรวจโดยจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ตาซ้ายกระตุกกับตาขวากระตุก แตกต่างกันทางการแพทย์ไหม?
ในเชิงการแพทย์ตาซ้ายกับตาขวากระตุกไม่มีความแตกต่างกัน ทั้งสองเกิดจากกลไกเดียวกันคือการหดตัวของกล้ามเนื้อเปลือกตาโดยไม่สมัครใจ และรักษาด้วยวิธีเดียวกัน ส่วนความเชื่อโบราณที่ว่าอาการตากระตุกบอกถึงโชคลาง “ขวาร้าย ซ้ายดี” เป็นความเชื่อทางวัฒนธรรม ไม่ใช่ทางการแพทย์
ตากระตุก เป็นอาการที่พบได้บ่อยในทุกช่วงวัย ส่วนใหญ่เกิดจากปัจจัยในชีวิตประจำวัน เช่น ความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ ภาวะตาแห้ง และการใช้หน้าจอนาน ซึ่งสามารถแก้ไขได้ด้วยการปรับพฤติกรรม อย่างไรก็ตาม หากอาการตากระตุกบ่อย นานเกิน 1 สัปดาห์ หรือมีสัญญาณเตือนใดๆ จาก 6 ข้อที่กล่าวถึง ไม่ควรชะล่าใจ
Samitivej Ophthalmological Institute (SOI) สมิติเวช ไชน่าทาวน์ มีทีมจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญของเราพร้อมดูแลสุขภาพตาของคุณด้วยเทคโนโลยีทันสมัย ให้คุณมั่นใจได้ว่าอยู่ในมือของผู้เชี่ยวชาญที่คุณไว้วางใจได้ ไม่ว่าจะเป็นการตรวจวินิจฉัย การรักษาด้วย Botox หรือการดูแลระยะยาว เราดูแลครบวงจรในที่เดียว หากมีข้อสงสัยหรือต้องการปรึกษาสามารถติดต่อได้ที่
ช่องทางติดต่อ
นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา