ตาโปนเกิดจากอะไร? สาเหตุ แนวทางรักษา และสัญญาณอันตรายที่ต้องระวัง
บทความโดย: seoteam seoteam
วันที่เผยแพร่: 9 มีนาคม 2569
วันที่อัพเดท: 5 พฤศจิกายน 2569

ตาโปน เป็นอาการที่ดวงตาดูเบิกกว้างผิดปกติ เห็นตาขาวมากขึ้น หรือมีลักษณะนูนออกมาจนรู้สึกไม่เหมือนเดิม ซึ่งสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่โรคไทรอยด์ การอักเสบ การติดเชื้อ ไปจนถึงความผิดปกติภายในเบ้าตา แม้บางรายอาจเริ่มจากอาการเล็กน้อย แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาจส่งผลกระทบต่อการมองเห็นในระยะยาวได้
บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจอาการตาโปนมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นสาเหตุไทรอยด์ตาโปนเกิดจากอะไร? ไทรอยด์ตาโปนรักษาอย่างไรให้หายขาด? และแนวทางดูแลอย่างถูกต้องเพื่อลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนและกลับมามองเห็นอย่างมีประสิทธิภาพ
Key Takeway
- ตาโปนเกิดจากความผิดปกติภายในเบ้าตา เช่น การอักเสบ การติดเชื้อ โรคไทรอยด์ หรือเนื้องอก
- อาการสำคัญคือดวงตานูน เห็นตาขาวมากผิดปกติ หรือมีตาโปนไม่เท่ากัน
- หากตาโปนเกิดขึ้นเร็ว มีอาการปวด มองเห็นลดลง หรือมีไข้ ควรรีบพบแพทย์ทันที
- การรักษาตาโปนสามารถทำได้ ขึ้นอยู่กับสาเหตุ เช่น การใช้ยา หรือการผ่าตัด
- การตรวจวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนและการสูญเสียการมองเห็น
สารบัญบทความ
ตาโปน คือภาวะที่ลูกตายื่นออกมาด้านหน้ามากกว่าปกติจนสามารถสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงของดวงตาได้ชัดเจน โดยลักษณะคนตาโปนคือเมื่อมองตรงจะเห็นตาขาวเหนือหรือใต้ตาดำมากกว่าปกติ เนื่องจากเปลือกตาบนเปิดสูงเกินไปหรือเปลือกตาล่างถอยต่ำลง ทำให้ดวงตาดูเบิกกว้างผิดธรรมชาติ นอกจากนี้ คนที่เป็นตาโปนเมื่อมองจากด้านข้างจะเห็นลูกตานูนยื่นออกจากกระบอกตาอย่างเห็นได้ชัด ในบางรายอาจพบว่าตาทั้งสองข้างยื่นไม่เท่ากัน หากต่างกันตั้งแต่ประมาณ 2 - 3 มิลลิเมตรขึ้นไป ถือว่าผิดปกติ

อาการตาโปนมักเป็นผลจากความผิดปกติภายในเบ้าตา ซึ่งเป็นบริเวณที่มีทั้งลูกตา กล้ามเนื้อ เส้นประสาท และหลอดเลือด เมื่อมีสิ่งผิดปกติ เช่น การอักเสบ การติดเชื้อ หรือมีก้อนเนื้อเข้าไปเบียด จะทำให้เกิดแรงดันทำให้ลูกตาให้ยื่นออกมาด้านหน้าได้ โดยสาเหตุตาโปนเกิดจากอะไรบ้างนั้น หลัก ๆ มีดังนี้
ตาอักเสบหรือติดเชื้อ
อาการตาโปนจากสาเหตุนี้มักเกิดจากการอักเสบหรือการติดเชื้อภายในเบ้าตา ซึ่งอาจเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและมีความรุนแรง จำเป็นต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว โดยมีลักษณะอาการดังนี้
- ไทรอยด์ขึ้นตา (Thyroid Orbitopathy) เนื้อเยื่อหลังลูกตาอักเสบและบวม ดันลูกตาโปนออกมา
- อักเสบในเบ้าตาไม่ทราบสาเหตุ (IOI) มักมีอาการปวดตา หนังตาบวม และอาจเป็นข้างเดียว
- การติดเชื้อในเบ้าตา (Orbital Cellulitis) ไซนัสอักเสบลุกลาม มีอาการปวด ตาแดง และอาจมีไข้
- อาการมักเกิดรวดเร็วภายในไม่กี่วัน และอาจส่งผลต่อการมองเห็นหากไม่รักษา
มีภาวะไทรอยด์เป็นพิษ
ตาโปนจากไทรอยด์ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการโรคตาโปน โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคไทรอยด์เป็นพิษ ซึ่งเกิดจากภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ โดยมีอาการดังนี้
- เนื้อเยื่อและกล้ามเนื้อหลังลูกตาเกิดการอักเสบและบวม ส่งผลให้ลูกตาถูกดันออกมา
- มักเกิดตาโปนทั้งสองข้างพร้อมกัน
- อาการร่วม เช่น ใจสั่น น้ำหนักลด มือสั่น ใจสั่น ขี้ร้อน และเปลือกตาบนรั้งสูง
- อาการตาโปนมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้นในช่วงหลายเดือน
เนื้องอกในเบ้าตา
เนื้องอกหรือก้อนผิดปกติภายในเบ้าตา ซึ่งอาจเป็นก้อนเนื้อร้ายหรือมะเร็ง โดยก้อนเนื้อจะค่อย ๆ ขยายขนาดจนดันลูกตาปูดและโปนออกมาได้ โดยมักเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ
- ตามัวหรือการมองเห็นลดลง หากก้อนเนื้อไปกดทับเส้นประสาทตา
- มักทำให้ตาโปนเพียงข้างเดียว
- อาการเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปเป็นเดือนหรือปี
- บางรายอาจคลำพบก้อนหรือมีอาการปวดร่วม ขึ้นอยู่กับชนิดของเนื้องอก
การบาดเจ็บและอุบัติเหตุ
อุบัติเหตุที่กระทบบริเวณใบหน้าและเบ้าตาอย่างรุนแรงจนเลือดออกและเกิดการอักเสบบริเวณเบ้าตา ส่งผลให้เกิดอาการตาโปนได้แบบเฉียบพลัน โดยมีลักษณะอาการดังนี้
- อาจมีการแตกของกระดูกเบ้าตา ทำให้โครงสร้างรอบดวงตาผิดรูป
- มักมีอาการปวด บวม ฟกช้ำ หรือเลือดออกบริเวณรอบดวงตา
- อาการตาโปนจะเกิดขึ้นทันทีหลังได้รับอุบัติเหตุ
- ในบางกรณีอาจกระทบต่อการมองเห็นและต้องรีบพบแพทย์
แม้อาการตาโปนบางกรณีจะเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปและดูไม่รุนแรง แต่หากมีอาการผิดปกติบางอย่างร่วมด้วย อาจเป็นสัญญาณของภาวะฉุกเฉินที่ส่งผลต่อการมองเห็นได้ ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว
- ตาโปนขึ้นอย่างรวดเร็วในเวลาไม่กี่วัน เป็นสัญญาณของการอักเสบหรือการติดเชื้อในเบ้าตา ซึ่งอาจลุกลามและรุนแรงได้
- มีอาการปวดตาหรือปวดศีรษะรุนแรง อาจเกิดจากความดันตาสูง อาการอักเสบภายใน จำเป็นต้องตรวจวินิจฉัยทันที
- ประสิทธิภาพการมองเห็นแย่ลง หรือเห็นภาพซ้อนเฉียบพลัน อาจเกิดจากการกดทับเส้นประสาทตา ซึ่งหากปล่อยไว้อาจเสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็นถาวร
- มีไข้สูงร่วมกับตาโปน เป็นสัญญาณของการติดเชื้อรุนแรง เช่น การติดเชื้อในเบ้าตา ที่ต้องได้รับการรักษาเร่งด่วน
การวินิจฉัยภาวะตาโปนจำเป็นต้องอาศัยการตรวจอย่างละเอียดจากแพทย์ เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริงและประเมินความรุนแรงของโรค เนื่องจากอาการตาโปนอาจเกิดได้จากหลายปัจจัย โดยมีวิธีวินิจฉัย ดังนี้
- การตรวจร่างกายและประเมินการมองเห็น : แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติ เช่น ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการ, ความเปลี่ยนแปลงของดวงตา และอาการร่วมอื่น ๆ จากนั้นจะตรวจร่างกายโดยเน้นการตรวจสายตาและเบ้าตา เพื่อตรวจหาความผิดปกติ เช่น
- การวัดระดับตาโปนของลูกตา แพทย์จะใช้เครื่องมือ Exophthalmometer ในการวัดระยะที่ลูกตายื่นออกมาเป็นหน่วยมิลลิเมตร
- การตรวจการทำงานของกล้ามเนื้อตาและเส้นประสาทตา ประเมินการเคลื่อนไหวของลูกตาในแต่ละทิศทาง เพื่อตรวจหาภาวะกล้ามเนื้อตาผิดปกติหรือการมองเห็นภาพซ้อน
- การตรวจเลือดเพื่อประเมินการทำงานของต่อมไทรอยด์ : เนื่องจากโรคไทรอยด์ ตาโปนเป็นสาเหตุที่มักมาคู่กัน การตรวจเลือดจึงมีความสำคัญ โดยแพทย์จะตรวจระดับฮอร์โมนต่าง ๆ เช่น
- TSH, Free T3 และ Free T4 เพื่อดูว่ามีภาวะไทรอยด์เป็นพิษหรือไม่
- การตรวจหาแอนติบอดีเฉพาะ เช่น TRAb ซึ่งช่วยยืนยันโรค Graves’ Disease
- การตรวจภาพถ่ายทางรังสี (CT Scan และ MRI) : การตรวจด้วย CT Scan และ MRI เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้เห็นโครงสร้างภายในเบ้าตาอย่างละเอียด เช่น
- CT Scan เหมาะสำหรับการดูโครงสร้างกระดูกเบ้าตาและโพรงไซนัส กรณีการติดเชื้อหรือการบาดเจ็บ
- MRI จะให้รายละเอียดของเนื้อเยื่ออ่อน เช่น กล้ามเนื้อ, เส้นประสาท และไขมัน ซึ่งเหมาะสำหรับการวินิจฉัยเนื้องอกหรือการอักเสบจากโรคไทรอยด์

มาถึงตรงนี้หลายคนอาจสงสัยว่าตาโปนรักษาหายไหม คำตอบคือรักษาหายได้ โดยการรักษาภาวะตาโปนจะมุ่งเน้นไปที่การแก้ไขสาเหตุของโรค ควบคู่กับการบรรเทาอาการที่ดวงตาเพื่อลดความรุนแรงของอาการ และช่วยให้การมองเห็นกลับมาใกล้เคียงปกติมากที่สุด โดยมีรูปแบบการรักษาดังนี้
การบรรเทาอาการเจ็บด้วยยา
- การใช้น้ำตาเทียม : ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้ดวงตา ลดอาการแห้ง แสบตา และระคายเคืองจากเปลือกตาปิดไม่สนิท
- การใช้ยาหยอดตาสเตียรอยด์ : ช่วยลดการอักเสบและอาการบวมของเนื้อเยื่อรอบดวงตา โดยต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์
- การให้ยาปฏิชีวนะ : ใช้ในกรณีที่มีการติดเชื้อ เช่น การติดเชื้อในเบ้าตา ซึ่งมักต้องให้ทางหลอดเลือดดำในโรงพยาบาล
- การรักษาโรคไทรอยด์ : หากสาเหตุเกิดจากโรคไทรอยด์ อาจใช้ยาต้านไทรอยด์ การกลืนแร่ไอโอดีน หรือการผ่าตัดต่อมไทรอยด์ เพื่อควบคุมโรคต้นเหตุ
- การใช้ยาลดการอักเสบหรือยากดภูมิคุ้มกัน : ในบางรายแพทย์อาจพิจารณาใช้ยาเพื่อลดการอักเสบของเนื้อเยื่อหลังลูกตา
การรักษาด้วยการผ่าตัด
- การผ่าตัดลดความดันในเบ้าตา (Orbital Decompression) : เป็นการผ่าตัดขยายพื้นที่ในเบ้าตา โดยนำผนังกระดูกบางส่วนออก เพื่อลดแรงดันและทำให้ลูกตากลับเข้าใกล้ตำแหน่งปกติ
- การผ่าตัดเอาเนื้องอกออก : ใช้ในกรณีที่พบก้อนเนื้อหรือมะเร็งในเบ้าตา ซึ่งเป็นสาเหตุของการดันลูกตาให้โปน
- การผ่าตัดเปลือกตา : ช่วยแก้ไขภาวะเปลือกตารั้งขึ้นหรือปิดไม่สนิท ลดความเสี่ยงของตาแห้งและแผลที่กระจกตา
- การผ่าตัดกล้ามเนื้อตา : ช่วยแก้ไขปัญหาการมองเห็นภาพซ้อน และปรับสมดุลการเคลื่อนไหวของลูกตา
- การรักษาด้วยรังสี (Orbital Radiation) : ในผู้ป่วยบางราย เช่น โรคไทรอยด์ แพทย์อาจใช้รังสีพลังงานต่ำเพื่อลดการอักเสบของเนื้อเยื่อภายในเบ้าตา
อาการตาโปนไม่เพียงแค่ส่งผลต่อบุคลิกและความมั่นใจ แต่เป็นสัญญาณสำคัญที่อาจบอกถึงความผิดปกติภายในร่างกาย ตั้งแต่ภาวะตาโปนไทรอยด์ การอักเสบ ไปจนถึงเนื้องอกในเบ้าตา การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ไม่ว่าจะเป็นการเห็นตาขาวมากผิดปกติ ดวงตานูนไม่เท่ากัน หรือมีอาการปวดและมองเห็นผิดปกติ ล้วนเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม เพราะการวินิจฉัยและรักษาตาโปนอย่างถูกต้องตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนและปกป้องการมองเห็นในระยะยาว
สำหรับใครที่มีอาการตาโปนหรือปัญหาด้านสายตาอื่น ๆ ที่ศูนย์โรคตาและเลสิก โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ พร้อมดูแลสุขภาพดวงตาครบวงจร ด้วยทีมจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญและเทคโนโลยีทันสมัยระดับสากล ครอบคลุมตั้งแต่การตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดไปจนถึงการรักษาเฉพาะทาง ไม่ว่าจะเป็นโรคตาทั่วไป, ต้อกระจก, ต้อหิน, หรือการแก้ไขสายตาด้วยเลสิกสำหรับคนกระจกตาบาง เพื่อให้คุณมั่นใจได้ว่าทุกปัญหาดวงตาจะได้รับการดูแลอย่างตรงจุด ปลอดภัย และได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดในระยะยาว
ช่องทางติดต่อ
References
Cleveland Clinic (2023 Oct 20). Proptosis (Bulging Eyes). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/proptosis-bulging-eyes
East Valley Ophthalmology EVO (n.d.) Understanding Bulging Eyes. https://doctor-hill.com/bulging-eyes-exophthalmos/
Professional Visioncare (n.d.) What Causes Bulging Eyes? https://www.professionalvisioncareinc.com/what-causes-bulging-eyes/
อาการแทรกซ้อนของตาโปนมีอะไรบ้าง?
หากปล่อยตาโปนไว้โดยไม่รักษา อาจทำให้เกิดอาการแทรกซ้อน เช่น กระจกตาแห้งจนเกิดแผล ติดเชื้อ และการมองเห็นลดลงได้ นอกจากนี้แรงดันในเบ้าตาอาจกดทับเส้นประสาทตาจนเสี่ยงตาบอดถาวรได้
ตาโปนในเด็กเกิดจากอะไร?
สาเหตุตาโปนในเด็กที่พบบ่อยคือการติดเชื้อในเบ้าตาจากไซนัสอักเสบ รวมถึงเนื้องอก ความผิดปกติของหลอดเลือด หรือภาวะตั้งแต่กำเนิด ในบางรายอาจเกิดจากโรคไทรอยด์ได้ แต่พบได้น้อยกว่าผู้ใหญ่
นายแพทย์ ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ภัทฐิชา ภิญโญสวัสดิ์สกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชญานี โพธิวงศาจารย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ศศิ ใหญ่สว่าง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ชุณหกาญจน์ เพ็ชรพันธ์ศรี
จักษุวิทยา
รศ. พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง เพลิน สุตรา
จักษุวิทยา
พญ.กัญญรัตน์ ลิขิตชีวาพร
จักษุวิทยา
ศาสตราจารย์นายแพทย์ พรชัย สิมะโรจน์
จักษุวิทยา
พญ.สิริน ไตรวุฒิพิพัฒน์กุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรพจน์ ศรีมานันท์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ พงศ์เทพ ราชศิริส่งศรี
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ธัญญรัตน์ ตั้งใฝ่คุณธรรม
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นิธีร์ รัตน์ประสาทพร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ ลภน หิรัญเพ็ชรกุล
จักษุวิทยา
นายแพทย์ศรัณย์ สุภาแพ่ง
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง กมลภัทร รักไทย
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง ตระการตา วรรณพานิชย์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อิสริน โตรักตระกูล
จักษุวิทยา
แพทย์พญิง ศุทธินี จารุวงศ์วณิชย์
จักษุวิทยา
นายแพทย์ นันทชัย สุรวัติเสถียร
จักษุวิทยา
นายแพทย์ วรภัทร วงษ์สวัสดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง นุชรี ปริวิสุทธิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง สุชีรา ตติเวชกุล
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง วีรวรรณ โชคทวีศักดิ์
จักษุวิทยา
แพทย์หญิง อรวรรณ จิตต์พูลกุศล
จักษุวิทยา