HEALTH ARTICLE

เป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ควรจะผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเมื่อไร

บทความโดย: วันที่อัพเดท: 26 March 2567

เป็นธรรมดาที่ผู้ป่วยจะกลัวหรือกังวลเกี่ยวกับการผ่าตัด เช่นเดียวกับผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมซึ่งก็กลัวว่าจะต้องถูกผ่าตัด บางครั้งก็กลัวจนไม่ยอมมาตรวจรักษา หรือ ไม่ยอมมาพบแพทย์ตามนัด ซี่งก็ทำให้เกิดความทุกข์ทรมาน และสูญเสียคุณภาพชีวิตที่ดีไป
                ผู้ป่วยที่เหมาะสมที่จะได้รับการรักษาด้วยการเปลี่ยนข้อเข่าเทียมได้แก่ ผู้ป่วยที่มีอาการปวดข้อมาก ต้องใช้ยาควบคุมอาการตลอด ซึ่งอาจจะต้องใช้ยาตลอดหยุดยาไม่ได้, หรือใช้ยาแล้วก็ยังคงมีอาการปวดมากอยู่ การใช้ยาในปริมาณมากๆ หรือ ต่อเนื่องยาวนานก็จะส่งผลเสียต่อร่างกายได้ ผู้ป่วยอีกกลุ่มได้แก่กลุ่มที่มีความผิดรูปของข้อเข่ามาก เช่น เข่าโก่งชัดเจน, งอได้น้อยกว่า 90 องศา, เหยียดเข่าได้ไม่สุด กลุ่มนี้อาจจะมีอาการปวดข้อร่วมด้วยหรือไม่ก็ได้ แต่ความผิดรูปขอข้อเข่าของผู้ป่วยมักจจะส่งผลต่อการยืน เดิน หรือใช้งานเข่า เช่น เดินตัวเอียงไปซ้าย—ขวา, ลุกนั่งลำบาก, นั่งเก้าอี้เตี้ยไม่ได้ ยืนเดินไม่ได้ต้องใช้ไม้เท้า หรือ ต้องมีคนช่วยพยุงเดิน เป็นต้น
                อีกประเด็นหนึ่งที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมคือ อาการข้อเข่าเสื่อมรบกวนคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมากน้อยขนาดไหน ในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเจ็บปวดไม่รุนแรง หรือ ไม่ได้เจ็บปวดตลอดเวลา แต่อาการเจ็บปวดนั้นก็ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย เช่น ช่วยเหลือตัวเองได้ลำบากขึ้น, ไม่อยากขึ้นบันได, ไม่อยากออกไปเดินนอกบ้านส่งผลให้ไม่สามารถไปทำธุระนอกบ้านได้, ไม่อยากไปเที่ยวกับครอบครัว, ไม่อยากไปเที่ยวพักผ่อนไกลๆ หรืออาจมีอาการมากจนไม่สามารถยืนเดินเองได้โดยไม่มีคนช่วยพยุงตลอด
ซึ่งการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมจะสามารถช่วยแก้ไขเรื่องความเจ็บปวด, แก้ไขข้อที่โก่งผิดรูป และช่วยให้ข้อเข่ามีความมั่นคงขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้ผู้ป่วยกลับไปใช้งานข้อเข่าได้ดียิ่งขึ้น และกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้งหนึ่ง

                สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการเข้าได้กับข้อบ่งชี้ข้างต้นแต่ก็ยังไม่อยากผ่าตัด และอยากเลือกการรักษาด้วยวิธีที่ไม่ผ่าตัดไปก่อนก็สามารถทำได้ แต่ก็มีประเด็นที่ต้องทราบ เช่น การรักษาด้วยยาแก้ปวดจะออกฤทธิ์แค่ควบคุมความปวดไว้เท่านั้นไม่สามารถแก้ไขที่ต้นเหตุของโรคได้ และการใช้ยาในปริมาณที่สูงและยาวนานผู้ป่วยอาจได้รับผลข้างเคียงจากยาได้ และในกรณีที่ผู้ป่วยมีเข่าที่ผิดรูปแล้วแสดงว่าโครงสร้างของกระดูกผิวข้อเสียหายเป็นอย่างมาก การฝืนใช้งานข้อเข่าในสภาพนี้อาจส่งผลให้กระดูกมีความสึกหรอ จมลึกมากขึ้น และเอ็นรอบๆข้อเสียสมดุลได้ หากปล่อยทิ้งไว้นานๆ และหากต้องมาผ่าตัดในภายหลัง การผ่าตัดจะซับซ้อนมากขึ้น เสียค่าใช้จ่ายมากขึ้น และอาจได้ผลลัพธ์จากการผ่าตัดที่ไม่ดีเท่าที่ควรได้